AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDAN AVROPA İTTİFAQI ÖLKƏLƏRİNƏ İXRAC EDİLƏN BALIQ VƏ DİGƏR DƏNİZ MƏHSULLARININ KEYFİYYƏTİNƏ NƏZARƏTİN HƏYATA KEÇİRİLMƏSİ QAYDALARI (İqtisadiyyat Nazirliyi, 05.12.2007)

1.1. Bu Qaydalar Avropa İttifaqı ölkələrinə balıq və digər dəniz məhsullarını (bundan sonra - məhsullar) ixrac edən istehsal və emal müəssisəsində, balıqçı gəmilərində, sahil boşaltma məntəqələrində (bundan sonra - müəssisə) ekspertizanın keçirilməsi, müəssisələrə təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi, reyestrinin aparılması, məhsullardan və istifadə olunan sudan nümunələrin götürülməsi və keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi, müştərilərdən daxil olan şikayətlərin qiymətləndirilməsi qaydalarını müəyyən edir.

1.2. Qaydalarda aşağıdakı əsas anlayışlardan bəhs olunur:

"ərzaq gigiyenası" və ya "gigiyena" - təhlükələrə nəzarət etmək və yeyinti məhsulunun nəzərdə tutulan qaydada istifadəsini və insan istehlakı üçün uyğunluğunu təmin etmək üçün həyata keçirilən zəruri tədbirlər və şərtlər məcmusudur;

"yeyinti məhsulları" - ərzaq xammalı, qida məhsulları və əlavələri (inqredientləri), tamlı mallar qrupuna daxil edilmiş məhsullardır.

"ərzaq xammalı" - bitki, heyvan, mikrobioloji və mineral mənşəli məhsullar, habelə qida məhsullarının istehsalında istifadə edilən sulardır;

"balıq və digər dəniz məhsulları" - insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan balıq, canlı ikitaylı mollyusklar, canlı dərisitikanlılar, canlı qabıqlılar, canlı qarınayaqlılar və onlardan hazırlanan məhsullardır;

"yeyinti məhsulları sahəsində qanunvericilik" - yeyinti məhsulları, o cümlədən ərzaq təhlükəsizliyini tənzimləyən normativ hüquqi aktlardır;

"yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisəsi" - istehsal, emal və paylama sahələrində fəaliyyət göstərən və gəlir əldə etmək və ya etməmək məqsədini qarşısına qoyan dövlət və ya özəl müəssisələrdir;

"bazara yerləşdirmə" - satış məqsədilə bazara təklif olunan yeyinti məhsulunun və ya yemin saxlanması, satışı, paylanması və özgəninkiləşdirilməsinin digər formalarıdır;

"qablaşdırma" - yeyinti məhsulu ilə birbaşa əlaqədə olacaq qaba və ya daşıyıcıya yeyinti məhsulunun yerləşdirilməsi və ya qabın və daşıyıcının özüdür;

"paketləmə" - bir və ya daha artıq qablaşdırılmış yeyinti məhsulunun ikinci daşıyıcıya yerləşdirilməsi və ya sonuncu daşıyıcının özüdür;

"emal" - xammalı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişən hər hansı hərəkət, o cümlədən isitmə, hisəvermə, konservləşdirmə, yetişdirmə, qurutma, marinad, şirəsini çıxartma, döymə və ya bu proseslərin kombinasiyasıdır;

"səlahiyyətli orqan" - yeyinti məhsullarının, o cümlədən balıq və digər dəniz məhsullarının Avropa İttifaqı ölkələrinə ixracını tənzimləyən üçüncü ölkənin mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı olan Azərbaycan Respublikasının İqtisadi İnkişaf Nazirliyidir;

"müəssisə" - yeyinti məhsullarının istehsalı, emalı, satışı, ixracı ilə məşğul olan təsərrüfat subyektidir;

"rəsmi nəzarət" - yeyinti məhsulları sahəsində qanunvericiliyi, o cümlədən balıq və digər dəniz məhsullarının sağlamlığı və salamatlığı qaydalarına riayət olunması məqsədilə səlahiyyətli orqanın hər hansı formada həyata keçirdiyi nəzarətdir;

"audit" - fəaliyyətin və əlaqədar nəticələrin planlaşdırılmış tədbirlərlə uyğun olub-olmadığını və bu cür tədbirlərin səmərəli icra olunub-olunmadığını və məqsədlərə nail olmaq üçün münasib olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün həyata keçirilən sistematik və müstəqil yoxlamadır;

"ekspertiza" - bütün hallarda hüquqi tələblərə uyğunluğu yoxlama məqsədilə müəssisələrin, heyvanların, qida məhsullarının və onların emalının, yeyinti məhsulları təsərrüfatının və onların idarəetmə və istehsal sistemlərinin, o cümlədən sənədlərin, hazır məhsulun testdən keçirilməsi və yemləmə təcrübələrinin, istehsalatda istifadə olunan xammalın və istehsal olunan məhsulun mənşəyinin və təyinatının yoxlanılmasıdır;

"rəsmi baytar" - müəssisələrdə rəsmi nəzarəti, auditi, ekspertizaları həyata keçirmək üçün ixtisaslaşmış və səlahiyyətli orqan tərəfindən təyin olunmuş baytar həkimdir;

"rəsmi ekspert" - müəssisələrdə rəsmi nəzarəti, auditi, ekspertizaları həyata keçirmək üçün ixtisaslaşmış və səlahiyyətli orqan tərəfindən təyin olunmuş nümayəndədir;

"sağlamlıq nişanı" - vurulduğu zaman rəsmi yoxlamaların, ekspertizaların həyata keçirildiyini göstərən nişandır;

"monitorinq" yem və yeyinti məhsulları qanunvericiliyinə, heyvanların sağlamlığı və salamatlığı qaydalarına riayət olunmanın vəziyyəti haqqında ümumi məlumat əldə etmək məqsədilə planlaşdırılmış bir sıra müşahidələrin və tədbirlərin həyata keçirilməsidir;

"analiz üçün nümunələrin götürülməsi" - keyfiyyəti və təhlükəsizliyi laboratoriya şəraitində qiymətləndirilmək və qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğunu müəyyən etmək məqsədilə hazır məhsuldan, ərzaq xammalından, sudan, yemlərdən, ətraf mühitdən nümunələrin götürülməsidir;

"sertifikatlaşdırma" - səlahiyyətli orqan tərəfindən məhsulların satış üçün münasibliyinin yazılı, elektron və ya buna oxşar digər formalarda təsdiqidir;

"təhlükəli amillər" - sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilən bioloji, kimyəvi və ya fiziki amillərin yeyinti məhsulunda və ya yemdə olması və ya yeyinti məhsulu və ya yemin bu cür vəziyyətidir;

"təhlükəli amillərin təhlili" - təhlükə törədəcək amillərin müəyyən edilməsi məqsədilə yeyinti məhsulunun istehsalı və emalı, paylanması, satışı və digər müəssislərində həyata keçirilən əməliyyatlardır;

"təhlükəli amillərə nəzarət" - mövcud və potensial təhlükələrə nəzarət etmək üçün prosedurların və sistemlərin hazırlanmasıdır;

"risk" - təhlükəli amillərin təsirinə məruz qaldıqda insanın zərər çəkməsi və ya sağlamlığına mənfi təsirin olması ehtimalıdır;

"Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN)" - məhsulun təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə tədbirləri müəyyən etmək və təhlükəli amillərə nəzarət etmək üçün istehsal və emal zamanı müəyyənləşdirən və qiymətləndirən keyfiyyətin idarəedilməsi sistemidir;

"çirklənmə" - təhlükəli amillərin olması və ya yaranmasıdır;

"içməli su" - insan istehlakı üçün nəzərdə tutulan və suyun keyfiyyətinə dair Aİ-nın minimal tələblərinə cavab verən sudur;

"təmiz dəniz suyu" - suyun tərkibində onun keyfiyyətinə birbaşa və ya dolayı olaraq təsir edə biləcək miqdarda mikroorqanizmlər, zərərli maddələr və ya toksiki dəniz planktonları olmayan təbii, süni və ya təmizlənmiş dəniz suyu və ya şor sudur;

"təmiz su" - təmiz dəniz suyu və ya eyni keyfiyyətə malik şirin sudur;

"istehsalat sahəsi" - ikitaylı molyuskların təbii yataqları və ya ikitaylı molyuskların yetişdirildiyi və onların götürüldüyü yataqlar olan dəniz, estuari və ya laqun sahələrdir;

"saxlama sahələri" – bakenlər, sütunlar və ya hər hansı digər bərkidilmiş vasitələrlə sərhədləri açıq şəkildə göstərilmiş və canlı ikitaylı molyuskların təbii şəkildə saflaşdırılması üçün istifadə olunan dəniz, estuari və ya laqun sahələrdir;

"balıq məhsulları" - təbii və ya süni yolla yetişdirilən bütün dəniz və ya təmiz suda yaşayan heyvanlar (canlı ikitaylı molyusklar, canlı dərisitikanlılar, canlı qabıqlılar və canlı dəniz qarınayaqlıları və bütün məməlilər, sürünənlər və qurbağalar istisna olmaqla) və bu heyvanların hissələrinin və bunlardan hazırlanmış məhsulların istehlak oluna bilən bütün növ və çeşidləridir;

"emal gəmisi" - göyərtəsində balıq məhsullarının daha sonra paketlənməsi üçün zəruri hallarda soyudularaq və ya dondurularaq filenin kəsilməsi, dilimləmə, dərinin soyulması, qabıqdan çıxarılma, doğrama və ya emal proseslərinin hər hansı birisindən və ya bir neçəsindən keçirildikləri gəmidir;

"dondurucu gəmi" - göyərtəsində qanın axıdılması, başın kəsilməsi, içalatın çıxarılması və üzgəclərin təmizlənməsi kimi hazırlıq işləri görüldükdən sonra müvafiq hallarda balıq məhsullarıınn dondurulması və daha sonra zəruri hallarda paketlənmə əməliyyatlarının həyata keçirildiyi hər hansı gəmidir;

"mexaniki yolla ayrılmış balıq məhsulları" - balıq ətinin quruluşunun itirilməsi və ya dəyişdirilməsi ilə nəticələnən mexaniki vasitələrdən istifadə etməklə balıq ətinin ayrılması nəticəsində əldə olunan məhsuldur;

"təzə balıq məhsulları" - dondurulmadan başqa saxlanmaq üçün digər emal proseslərindən keçirilməyən bütöv və ya hazırlanmış, emal olunmamış balıq məhsulları, o cümlədən vakuumda və ya dəyişdirilmiş atmosferdə paketlənmiş məhsullardır;

"hazırlanmış balıq məhsulları" - içalatın təmizlənməsi, başın kəsilməsi, doğranma, filenin kəsilməsi və döyülməsi kimi onların anatomik bütövlüklərinə təsir edən əməliyyatdan keçmiş emal olunmamış balıq məhsullarıdır;

"kürü" - əsasən nərə cinsli, kefal, durna, sazan və s. balıqlardan diri halda sağılaraq, yaxud da qarın nahiyəsi parçalanaraq çıxarılan yumurtaların yuyulduqdan sonra xaşlama, quru və ya yaş duzlama, hisəvermə yolu ilə əldə edilən, zəruri hallarda müxtəlif qatışıqlar da əlavə edilərək hazırlanan və isidilərək qablaşdırılan balıq məhsullarıdır;

"file məhsul" - daxili orqanları çıxarılmış, baş, quyruq və üzgəcləri qoparılmış, onurğa sütunu və sümükləri çıxarılmış balıq və digər dəniz məhsullarıdır;

"dondurulmuş məhsul" - emal formasından asılı olmayaraq minimum -18°C temperaturda dondurularaq, yaxud da şoklanaraq hazırlanan məhsullardır;

"konservləşdirilmiş məhsul" - mikroorqanizmləri zərərsizləşdirmək üçün uyğun isitmə əməliyyatından keçirilən, ətraf mühitlə təmasda olmayan və hermetik olaraq bağlanan balıq və digər dəniz məhsullarıdır;

"hisə verilmiş məhsul" - bütöv, yaxud da file halda balıq və digər dəniz məhsullarının müəyyən bir müddətə xüsusi materialdan əldə edilmiş tüstüyə və istiliyə verilməsi yolu ilə əldə edilən balıq və digər dəniz məhsullarıdır;

"duzlaşdırılmış məhsul" - balıq və digər dəniz məhsullarının duzlaşdırılaraq əldə edilməsidir.

"qurbağa ayaqları" - ön bədən üzvlərindən eninə kəsiklə ayrılmış və dərisi soyularaq, içalatı təmizlənmiş RNA növünə məxsus olan (Ranidae aibsi) canlıların bədəninin arxa hissəsidir;

"ilbizlər" - Helix pomatia Linne, Helix aspersa Muller, Helix lucorum və Achatinidae ailəsinə aid növlərdən torpaqda yaşayan tənək ilbizidir;

"canlı balıq" - ovlanma, yaxud da süni artırma yolu ilə təmin olunan və bioloji aktivliyini və canlılığını itirməmiş əlverişli bir şəraitdə tutulan balıq məhsullarıdır;

"keyfiyyət sertifikatı" - ixrac ediləcək məhsulun istehlak üçün tam təhlükəsiz olduğunu müəyyən edən və səlahiyyətli orqan tərəfindən təsdiq olunan sənəddir;

"mənşə sənədi" - balıq və digər dəniz məhsullarının ovlandığı, yaxud da yetişdirildiyi mənbəyi, tarixi, miqdarı, statusunu müəyyən edən və səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən hazırlanan sənəddir;

"partiya nömrəsi" - eyni şərtlərdə, eyni mənbədən və eyni vaxtda təmin edilən xammala verilən nömrədir;

"seriya nömrəsi" - məhsulun hər bir partiyasından götürülərək prosesin başlanğıcından hazır məhsulun əldə edilməsinə kimi eyni şərtlərdə, eyni vaxtda və eyni əməliyyatlardan keçirilən qrupa verilən nömrədir;

2.1. Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə balıq və digər dəniz məhsullarını ixrac etmək istəyən müəssisə ekspertizanın aparılması, təsdiqedici kod nömrəsinin alınması və reyestrə daxil edilməsi üçün səlahiyyətli orqana ərizə ilə müraciət edir.

2.2. Müəssisədə ekspertiza səlahiyyətli orqanın ən azı iki nəfərdən ibarət ekspert qrupu tərəfindən aparılır və "Balıq və digər dəniz məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində, balıqçı gəmilərində, sahil boşaltma məntəqələrində həyata keçirilən ekspertizanın nəticələrinə dair Forma №1"də (əlavə 1) müvafiq qeydlər aparılır.

Ekspertlər aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdir:

- məhsulların ovlandığı ərazilərdə, istehsal və emal müəssisələrində, məhsulun saxlanma yerlərində və s. sahələrdə ilkin və dövrü ekspertizalar həyata keçirmək və Avropa Birliyinin qanunvericiliyinə uyğun fəaliyyət göstərən müəssisələrə təsdiqedici kod nömrəsini vermək;

- Avropa İttifaqının qanunvericiliyinin müvafiq tələblərinə uyğun fəaliyyət göstərməyən müəssisələrin ixrac fəaliyyətini dayandırmaq;

- Avropa İttifaqına yeyinti məhsullarını ixrac edən istehsal və emal müəssisələrinin reyestrini aparmaq;

- ixrac zamanı məhsul partiyasından və istehsal sahəsində istifadə olunan sudan nümunələr götürərək keyfiyyətini qiymətləndirmək və məqsədəuyğun hesab edildiyi təqdirdə onlara keyfiyyət sertifikatını vermək;

- müəssisələrdə keyfiyyət sistemlərinin (Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN), İSO 22000)) tətbiqinə nəzarəti həyata keçirmək;

- müəssisələrdə məhsulun hazırlanma prosesinə və qeydiyyat sisteminə nəzarəti həyata keçirmək;

- Avropa İttifaqının bu sahəyə dair digər bütün tələblərinin yerinə yetirilməsinə nəzarəti həyata keçirmək.

Müəssisələr səlahiyyətli orqana qeyd olunan sahələrdə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş ekspertizaların, müşahidələrin, araşdırmaların, təhlil və müayinə fəaliyyətlərinin həyata keçirilməsi üçün hər cür şəraiti yaratmağa, eləcə də Avropa İttifaqının müəssisələrə, məhsullara, istifadə olunan suya və s. olan tələblərin yerinə yetirilməsinə borcludurlar.

2.3. Ekspertizanın nəticələri əsasında "Balıq və digər dəniz məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində, balıqçı gəmilərində, sahil boşaltma məntəqələrində həyata keçirilən ekspertiza ilə əlaqədar ümumi qeydlər və nəticələrin qiymətləndirilməsinə dair Forma №2" (əlavə 2) iki nüsxə olaraq doldurularaq ekspertlər qrupu və müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanır, bunlardan biri müəssisəyə təqdim olunur, digəri isə səlahiyyətli orqanda saxlanılır. Əgər müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi Forma №2-ni imzalamaqdan imtina edərsə, o, ekspertlər qrupu tərəfindən imzalanır, bir surəti müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsinə təqdim olunur və bu barədə müəssisə yazılı şəkildə məlumatlandırılır.

2.4. Ekspertiza zamanı müəssisədə çatışmazlıqlar aşkarlanarsa, onları aradan qaldırmaq üçün müəssisəyə 30 (otuz) günədək əlavə vaxt verilir. Bu müddət ərzində həmin çatışmazlıqların aradan qaldırıldığı aşkarlanarsa, "Balıq və digər dəniz məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrində, balıqçı gəmilərində, sahil boşaltma məntəqələrində həyata keçirilən ekspertiza ilə əlaqədar nəticələrin ümumi qiymətləndirilməsinə dair Forma №3"də (əlavə 3) müvafiq qeydlər aparılır. Ekspertiza nəticəsində müəyyən edilən çatışmazlıqlar bu müddət ərzində aradan qaldırılmazsa, müəssisəyə 30 (otuz) günədək əlavə vaxt verilir.

2.5. Ekspertiza nəticəsində tələblərə uyğun hesab edilən müəssisəyə istehsal və emal növündən, məhsulun ixrac formasından asılı olaraq növbəti rübün ilk ayının 15-nə kimi təsdiqedici kod nömrəsi verilir (əlavə 4) və bu barədə Avropa Komissiyasının aidiyyəti orqanlarına müvafiq bildiriş göndərilir. Təsdiqedici kod nömrəsi ildə dörd dəfə olmaqla hər 3 (üç) aydan bir verilir.

2.6. Təsdiqedici kod nömrəsi almış müəssisədə səlahiyyətli orqan tərəfindən ayda bir dəfədən az olmayaraq onlara xəbərdarlıq edilmədən dövri ekspertiza həyata keçirilir. İxrac zamanı götürülən nümunələrin analiz nəticələri mənfi çıxdığı təqdirdə bu cür ekspertiza qeyd olunan müddət nəzərə alınmadan dərhal həyata keçirilir.

2.7. Dövri ekspertiza nəticəsində müəssisədə qeydə alınan çatışmazlıqların aradan qaldırılmadığı aşkarlanarsa, ona verilmiş təsdiqedici kod nömrəsi səlahiyyətli orqan tərəfindən geri alınır, yaxud da ləğv edilir və reyestrdən çıxarılır.

2.8. Müəssisəyə verilmiş təsdiqedici kod nömrəsinin geri alınması, ləğv edilməsi və reyestrdən çıxarılması haqqında qərar qəbul olunandan sonra səlahiyyətli orqan tərəfindən 3 (üç) gün müddətində müəssisəyə, balıqçı gəmilərinə (təknələrə, qayıqlara), sahil boşaltma məntəqələrinə, gömrük orqanlarına və Avropa Komissiyasının aidiyyəti orqanlarına yazılı şəkildə məlumat verilir.

- məhsulların ovlandığı ərazilərdə və digər su hövzələrində məhsulun və suyun keyfiyyətinin və təhlükəsizliyinin qanunvericiliyin müvafiq tələblərinə uyğunluğu;

- məhsulların ovlanmasında istifadə olunan balıqçı gəmilərinə, təknələrə, qayıqlara, eləcə də həyata keçirilən əməliyyatlara olan texniki və sanitar-gigiyenik şərtlərin qanunvericiliyin müvafiq tələblərinə uyğunluğu;

- məhsulun sahib çıxarılması və boşaldılması zamanı aparılan əməliyyatların, sahil boşaltma məntəqələrinin texniki və sanitar-gigiyenik şərtlərin qanunvericiliyin müvafiq tələblərinə uyğunluğu;

- xammal və hazır məhsulun saxlanması, qablaşdırılması, daşınması, markalanması və etiketlənməsi zamanı əməliyyatların qanunvericiliyin müvafiq tələblərinə uyğunluğu;

- istehsal və emal sahələrində, köməkçi otaqlarda və texnoloji proseslər zamanı əməliyyatların sanitar-gigiyenik tələblərə uyğun həyata keçirildiyi;

- müəssisənin infrastrukturunun, ətrafının, istifadə olunan avadanlıqların və sosial obyektlərin tələblərə uyğunluğu;

- müəssisədə çalışan işçilər tərəfindən ümumi sanitar-gigiyenik tələblərə riayət olunduğu;

- məhsulun, istifadə olunan qida əlavələrinin və istifadə edilən suyun keyfiyyətinin standartların tələblərinə uyğunluğu;

- müəssisədə həyata keçirilən əməliyyatlara dair proqramların mövcudluğu və tətbiq olunduğu;

- xammalın tədarükündən hazır məhsulun ixracına kimi olan mərhələlərdə əməliyyatlara və görülən işlərə dair aparılan qeydiyyat sisteminin mövcudluğu və qeydlərin tələblərə uyğun həyata keçirildiyi;

- müəssisədə Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN) sisteminin tətbiqinin tələblərə uyğun həyata keçirildiyi.

3.2.1. Məhsulların ovlandığı ərazilərdə və su hövzələrində məhsullar və su qanunvericiliklə müəyyən edilmiş keyfiyyət və təhlükəsizlik tələblərinə cavab verməlidir.

3.2.2. Səlahiyyətli orqan tərəfindən müəssisəyə məhsulun ovlanması üçün aidiyyəti qurumlar tərəfindən icazə verilən ərazilərdə (ərazinin dəqiq koordinatları göstərilməklə) və digər su hövzələrində məhsulların və suyun qanunvericiliklə müəyyən edilmiş keyfiyyət və təhlükəsizlik tələblərinə cavab verib-vermədiyini araşdırmaq üçün müşahidə proqramları tətbiq olunur. Müşahidə proqramları əsasında üç aylıq müddət ərzində hər ay olmaqla və altı ayda bir dəfədən az olmayaraq həmin ərazilərdən məhsulların və suyun nümunələri götürülərək laboratoriya şəraitində keyfiyyəti və təhlükəsizliyi qiymətləndirilir. Qiymətləndirilmənin nəticələri əsasında qeyd olunan ərazilərdə məhsulların və suyun keyfiyyət və təhlükəsizlik göstəricilərində standartların müvafiq tələbləri ilə uyğunsuzluq halları aşkarlanarsa, bu barədə aidiyyəti qurum və müəssisə dərhal məlumatlandırılır və həmin ərazilərdən ovlanan məhsul (xammal) partiyasının Avropa İttifaqı ölkələrinə ixracına qadağa qoyulur.

Məhsullar ovlanma ərazilərindən və sahələrindən səlahiyyətli orqan tərəfindən təsdiq və təqdim olunan və gəmi kapitanı tərəfindən qaydasına uyğun olaraq doldurulan və imzası ilə təsdiq olunan mənşə sənədi (əlavə 5) əsasında ovlanaraq müəssisəyə göndərilməlidir. Müəssisə tərəfindən məhsulların ovlandığı ərazilərin və sahələrin dəqiq koordinatları səlahiyyətli orqana təqdim olunmalıdır.

3.3.1. Məhsulların ovlanması, saxlanması və daşınması zamanı istifadə olunan avadanlıqlar və maşınlar əvvəlcədən potensial təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə dezinfeksiya olunmalı və saz vəziyyətdə saxlanılmalıdır.

3.3.2. Gəmilər, çirkli su, tüstü, yanacaq, maşın yağı və ya digər istənilməyən maddələrin məhsula bulaşmasının qarşısını alacaq formada dizayn və inşa edilməlidir.

3.3.3. Məhsulların təmas etdiyi səthlər düz və təmizlənməsi asan, zədələnməyə və korroziyaya qarşı davamlı olan uyğun materialdan olmalıdır. Səthin üzü möhkəm və qeyri-toksik olmalıdır.

3.3.4. Balıqçı gəmilərində ovlanmış məhsulların taralanması və saxlanması məqsədilə müvəqqəti yerləşdirmə yerlərində, yaxud da sahələrində məhsulun keyfiyyətinə mənfi təsir edəcək yad maddələr, cisimlər olmamalıdır. Bu sahələr asanlıqla təmizlənməli, buzun əriməsindən, yaxud da kəsim əməliyyatları nəticəsində yığılan su, qan və s. maye tullantıları asanlıqla uzaqlaşdırılmalıdır.

3.3.5. Gəmidə məhsulun yuyulması və digər məqsədlər üçün kifayət qədər su mənbələri olmalı və o tələblərə cavab verməlidir. Eyni zamanda, gəmi müxtəlif məqsədlər üçün su götürən zaman elə vəziyyət almalıdır ki, su ehtiyatı çirklənməsin.

3.3.6. Ovlanmış məhsullar çeşidlənməli və dərhal emala göndərilməlidir. Məhsullar dərhal emal müəssisələrinə göndərilmədiyi təqdirdə onlar xüsusi şəraitə malik mühafizə anbarlarında müvəqqəti saxlanılmalıdır. Bu əməliyyatlar zamanı zərurət olmadıqda məhsulu zədələyəcək, yaxud parçalanmaya səbəb olacaq kəsici alətlərdən istifadə olunmamalıdır.

3.3.7. Gəmidə məhsullar üzərində aparılan müxtəlif əməliyyatlar zamanı (balığın başının kəsilməsi, içalatın təmizlənməsi, sümüyün çıxarılması və s.) aşağıdakı gigiyena şərtlərinə riayət olunmalıdır:

3.3.7.1. Məhsul tutulan və ya sahilə gətirilən kimi dərhal içalatı təmizlənməli və içməli su altında, gəmidə isə təmiz su ilə tam yuyulmalıdır.

3.3.7.2. Sümüyün çıxarılması və ya kəsim əməliyyatları elə aparılmalıdır ki, filenin və ya dilimlərin xarab olması və korlanmasının qarşısı alınsın. File və dilimlər hazırlanarkən tələb olunan vaxtdan artıq iş stollarının üzərində saxlanılmamalıdır. Məhsul hazırlanan kimi bükülməli, lazımi tərzdə qablaşdırılmalı və soyudulmalıdır.

3.3.7.3. Ovlanmış məhsullardan canlı olanlar istisna olmaqla digərləri dərhal soyuq su, yaxud da buzun içində (0, +4°C arasında temperaturda) və ya soyuq mühafizə otaqlarında saxlanılmalı, ovlanmış məhsullar maksimum 8 saat ərzində sahib çıxarılmalıdır.

Buzda saxlanılan, qablaşdırılmamış məhsulun daşınması və ya saxlanması üçün konteynerin içində ərimiş su ilə təmasın olmaması təmin olunmalıdır.

3.3.7.4. Bütöv və içalatı təmizlənmiş balıq məhsulları gəmidə sərin suda daşınmalıdır. Bunlar sahilə çatdıqdan sonra da daşıma və ayırmadan başqa əməliyyat aparan müəssisələrə təmiz suda aparılmalıdır.

3.3.7.5. Mexaniki tərzdə ayrılmış balıq məhsulu kimi yalnız bütöv və sümüyü çıxarılmış balıq istifadə olunmalıdır.

3.3.7.6. Bütün xammal içalatdan təmizlənmiş olmalıdır.

3.3.7.7. Sümük çıxarıldıqdan dərhal sonra mexaniki ayırma aparılmalıdır.

3.3.7.8. Bütöv balıq istifadə olunduqda isə əvvəlcədən onun içalatı çıxarılmalı və içməli suda təmiz yuyulmalıdır.

3.3.7.9. Mexaniki ayrılmış məhsul hazır olduqdan sonra mümkün qədər tez dondurulmalı və ya dondurulmalı olan məhsulla birləşdirilməlidir.

3.3.8. Aparılan əməliyyatlar nəticəsində əldə olunan içalat və digər tullantı maddələri məhsullardan ayrı saxlanılmalı, eyni zamanda, istehlak məqsədilə nəzərdə tutulan qaraciyər, kürü və s. məhsullar mütləq buz altında və ya dondurularaq saxlanılmalıdır.

3.3.9. Məhsulların boşaldıldığı qablar, taralar, həmçinin gəminin müvafiq sahələri şirin, yaxud da təmiz dəniz suyu ilə dərhal təmizlənməlidir.

3.3.10. Balıq və digər dəniz məhsullarının soyudulmasında istifadə edilən buz, içməli su və yaxud təmiz sudan emal edilməlidir. Məhsulların soyudulması gəmi göyərtəsində mümkün olmadıqda, o zaman soyudulma quruya çatdırıldıqdan sonra ən qısa müddətdə həyata keçirilməli və məhsul buzun əriməsinə yaxın temperaturda saxlanılmalıdır. Buzda saxlanılan, qablaşdırılmamış məhsulun daşınması və ya saxlanılması üçün konteynerin içində buzun əriməsi zamanı yaranan su ilə təmasın olmaması təmin olunmalıdır.

3.3.1 l. Gəmidə çalışan işçilər tərəfindən gigiyena şərtlərinə tam riayət olunmalıdır.

3.3.12. Məhsulların saxlanması və daşınmasında taxtadan hazırlanmış qablardan, taralardan istifadə olunması qadağandır. Bu məqsədlər üçün sintetik materialdan hazırlanmış plastik, yaxud da polietilen qutulardan, qablardan istifadə edilməlidir.

3.4.1. Sahilə çıxarılan məhsulları günəş şüalarından, yaxud da pis hava şəraitindən qorumaq məqsədilə xüsusi tədbirlər görülməlidir.

3.4.2. Balıq məhsullarının quruya çatdırılması və boşaldılması zamanı onlarla təmasda olan avadanlıq və ləvazimatlar asan təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmalı və səliqəli şəraitdə saxlanılmalıdır.

3.4.3. Boşaltma və sahilə çıxarma əməliyyatları sürətlə həyata keçirilməlidir.

3.4.4. Balıq məhsullarının hərracında, topdansatış bazarlarında və ayrı-ayrı balıq hissələrinin satıldığı yerlərdə ovlanmış balıq məhsullarının insan istehlakı üçün yararsız hesab edilən balıq məhsullarından ayrı saxlanılması üçün qıfılla bağlanıla bilən soyuq yerlər olmalıdır.

3.4.5. Balıq məhsullarının satışı və saxlanılması məqsədləri üçün istifadə olunan yerlərdən digər məqsədlər üçün istifadə olunmamalı, bu yerlərə məhsulların keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən yanmış qaz buraxan nəqliyyat vasitələrinin daxil olması, yaxud da heyvanların daxil olması məhdudlaşdırılmalı və rəsmi nəzarətin asan həyata keçirilməsi üçün yaxşıca işıqlandırılmalıdır.

3.4.6. Məhsulların soyudulması gəmi göyərtəsində mümkün olmadığı təqdirdə onlar quruya çıxarıldıqdan sonra dərhal qurudulmalı və buzun əriməsinə yaxın temperaturda saxlanılmalıdır.

3.5.1. Müəssisəyə daxil olan xammalların (balıq və digər dəniz məhsullarının orqanoleptiki xüsusiyyətləri, xarici görünüşü, iyi, mikrobioloji göstəriciləri, toksiki elementləri, kənar maddələr, fiziki xassələri, böyüklüyü, növ eyniləşdirilməsi və s. yoxlanılmalı və emal, yaxud da ixrac olunanadək partiya nömrəsi qeyd olunmuş mənşə sənədi və etiketlərlə birlikdə temperatur rejimini tənzimləyən və qeyd edən sistemə malik anbarlarda saxlanılmalıdır. Anbar məntəqələrində temperatur ölçmə cihazları daima işlək vəziyyətdə olmalı və qrafik əsasında temperatur rejimi barədə mütəmadi qeydlər aparılmalıdır.

3.5.2. Daxil olan xammal, yaxud da hazır məhsullar 24 saatdan artıq qaldıqda onu parazitlərlə yoluxma və ya başqa mənfi təsirlərdən qorumaq üçün -20°C-dən yuxarı olmayan temperaturda saxlanılmalıdır. Eyni zamanda, məhsulda standartların tələblərinə cavab verməyənlər aşkar olunduqda, onlar dərhal kənarlaşdırılmalıdır. Zəruri hallarda məhsulun parazitlərə yoluxub-yoluxmadığını aşkarlamaq və onda histaminin və Ümumi Uçucu Əsaslı Azotun (TVB-N) səviyyəsinin normaya uyğunluğunu müəyyən etmək üçün nümunələr götürülür və analiz olunur. Parazitlərə yoluxmuş, eləcə də histaminin və Ümumi Uçucu Əsaslı Azotun (TVB-N) səviyyəsinin normadan artıq olduğu aşkarlanarsa, bu cür məhsul partiyasının emal prosesində iştirakına icazə verilmir.

3.5.3. Təzə məhsulların səthi kifayət qədər buz ilə əhatə olunmalıdır;

3.5.4. Müəssisədə istifadə olunan qatqılar və əlavələr (duz, sirkə, ədviyyat, yağ, şəkər və s.) xammal və hazır məhsullarla bir yerdə saxlanılmamalıdır. Qablaşdırma materialları ayrı bir yerdə uyğun şəraitdə saxlanılmalıdır.

3.5.5. Dondurulmaq məqsədilə gətirilən məhsullar anbarda planlı olaraq (ilk girən ilk çıxacaq şəkildə) yerləşdirilməlidir.

3.5.6. Balıq və digər dəniz məhsullarına tanınma nişanları məhsul müəssisəni tərk etməmişdən əvvəl vurulmalıdır.

3.5.7. Məhsulun paketi və ya bükmə materialı açılmayıbsa və yaxud məhsul başqa müəssisədə sonrakı emaldan keçirilmirsə, yeni işarə qoyulmamalıdır. Əks halda məhsulun yeni nişanı bu əməliyyatların həyata keçirildikləri müəssisənin təsdiqedici kod nömrəsini daşımalıdır.

3.5.8. Tanınma nişanı aydın və silinməyəcək şəkildə yazılmalı və müəssisənin mənşə ölkəsi göstərilməklə beynəlxalq standartlara uyğun olaraq iki hərfli kodla qeyd olunmalıdır. Tanınma nişanı müəssisənin təsdiqetmə nömrəsini göstərməlidir.

3.5.9. Balıq mənşəli müxtəlif məhsulların təqdimatından asılı olaraq nişan bir başa bükmə materialına və ya paketə vurula bilər, yaxud bükmə materialına və yaxud paketə bərkidilmiş etiketə çap oluna bilər. Nişan, həmçinin dayanıqlı materialdan düzəldilmiş çıxarılmayan etiket formasında ola bilər.

3.5.10. Nəqliyyat konteynerlərinə və ya iri paketlərə yerləşdirilən və daha sonra başqa müəssisəyə təhvil verilmək, orada emal olunmaq, bükülmək və ya paketlənmək üçün nəzərdə tutulmuş məhsullar üçün nişan konteynerin və ya paketin xarici səthinə vurula bilər.

3.5.11. Son istehlakçıya çatdırılması nəzərdə tutulan paketə yerləşdirilmiş məhsullar üçün nişanın həmin paketin xarici səthinə vurulması kifayətdir.

3.5.12. Məhsulların xarab olmasının və çirklənməsinin qarşısını almaq məqsədilə eyni partiyaya məxsus olan hazır məhsullar bir yerdə üst-üstə yığılmamalı, döşəmə, divar və tavanla təmasda olmamalı, hava axınını təmin edən plastik materialdan hazırlanmış paletlərin üzərində, yaxud da rəf şəklində üst-üstə yığılmalıdır.

3.5.13. Qabı xarab olmuş, cırılmış, istehsal tarixi, partiya nömrəsi yazılmayan etiketsiz məhsullar, realizə ediləcək məhsullarla bir yerdə saxlanılmamalıdır.

3.5.14. Saxlama və anbarlaşdırma əməliyyatları sistemli aparılmalıdır. Məhsullar səliqəli, hava cərəyanına mane olmayacaq, etiketləri görünəcək şəkildə yığılmalı, ilk daxil olan məhsul ilk ixrac edilməlidir.

3.5.15. Anbar məntəqələri yağışdan, gəmirici və quşların daxil olmasından mühafizəni təmin etməli, təmiz, quru və ventilyasiya qurğusuna malik olmalıdır.

3.5.16. Anbar məntəqələrində həşərat və göbələklərin miqdarını azaltmaq üçün qeydiyyata alınmış mübarizə vasitələrindən və ya digər alternativ üsullardan istifadə olunmalıdır.

3.5.17. Müəssisəyə daxil olan bütün təzə və işlənmiş taralar mütləq yoxlanaraq qəbul olunmalıdır.

3.5.18. İstifadə olunan taralar bütün normativ-texniki sənədlərin şərtlərinə cavab verməlidir.

3.5.19. İş prosesində əmələ gələn tara sınıqları ağzı bağlı xüsusi yeşiyə yığılmalı və iş gününün sonunda xüsusi yerə daşınmalıdır.

3.5.20. Hazır məhsulda kənar əşyalar müşahidə edildikdə, bütün məhsul təkrar yoxlanmaq üçün saxlanılmalıdır. Kənar əşyanın məhsula düşmə səbəbi diqqətlə araşdırmalı və gələcəkdə baş verməməsi üçün zəruri tədbirlər həyata keçirilməlidir.

3.5.21. Məhsulların qablaşdırılması zamanı istifadə olunan qablaşdırma materialları insanların sağlamlığına və məhsulların keyfiyyətinə mənfi təsir etməməlidir.

3.5.22. Təmizləndikdən və dezinfeksiya edildikdən sonra istifadəyə yararlı, su və hava keçirməyən, çürüməyən materiallardan hazırlanmış bəzi xüsusi qablar istisna olmaqla, digər qablaşdırma materiallarından təkrar istifadəyə yol verilməməlidir.

3.5.23. İstifadə olunmayan qablaşdırma materialları qapalı şəraitdə saxlanılmalıdır.

3.5.24. Məhsulun paketlənərək yerləşdirildiyi daxili və xarici qabların, taraların üzərində emal müəssisəsinin adı və təsdiqedici kod nömrəsi çıxmayacaq, yaxud da silinməyəcək şəkildə yazılmalıdır.

3.5.25. İstifadə olunan qablaşdırma materialları məhsulu xarici təsirlərdən tam qorumalıdır.

3.5.26. Məhsullar müvafiq standartlara cavab verən qablarda və qaydalarda ticarət dövriyyəsinə daxil edilməli, qabların üzərinə istehsalçı müəssisənin adı, ünvanı, məhsulun adı, növü, keyfiyyəti, partiya və seriya nömrələri, istehsal tarixi, tələb olunan saxlama şərtləri, tərkibinin siyahısı, inqrediyentlərin miqdarı, netto çəkisi, əlavələr və qatqı maddələri, zəruri hallarda istifadə təlimatı, növbəli fəaliyyət göstərirsə, növbəsi, son istifadə tarixi, istehsal üsullarına istinad və ov sahəsini göstərən etiket yapışdırılmalıdır. Bu məlumatlar son məhsulda təsadüf oluna biləcək müəyyən qüsurun tez bir zamanda aşkarlanması və aradan qaldırılması üçün geri dönmə proseduru tətbiq etmək məqsədilə zəruridir.

3.5.27. Təzə emal edilmiş balıq və digər dəniz məhsullarının daşınması zamanı istifadə olunan nəqliyyat vasitələri müvafiq temperatur rejimini tənzimləyən zəruri avadanlıqlarla təchiz olunmalıdır.

3.5.28. Nəqliyyat vasitələrinin daxili səthləri hamar və asan təmizlənən olmalı, onlardan eyni zamanda, bir neçə məhsulun daşınması üçün istifadə olunmamalıdır.

3.6.1. Cihazların, avadanlıqların təmiri, eləcə də suvaq və rəngləmə işlərinin həyata keçirilməsi zamanı, sınıq şüşə dəyişdirilərkən kənar əşyaların xammala və hazır məhsula düşməsinin qarşısını almaq məqsədilə əlavə tədbirlər görülməlidir.

3.6.2. Balıq və digər dəniz məhsullarının məhsulunun qəbulu sahəsi və tərəzi otağı mütəmadi olaraq təmizlənməlidir.

3.6.3. İstehsalat və köməkçi otaqların girişində ayaqqabıları dezinfeksiya etmək üçün içində xüsusi maddələr olan kiçik hovuz, yaxud da qab yerləşdirilməlidir. Həmin hovuz, yaxud da qab girişi tam əhatə etməli və üzərindən tullanıb keçmək mümkün olmamalıdır. Hovuzun dərinliyi ayaq topuğu səviyyəsində olmalıdır. Dezinfeksiya hovuzunda, eyni zamanda, məhlulun dəyişdirilməsi üçün əlverişli şərait yaradılmalı, dezinfeksiya vasitələrinin dozasının sabit saxlanılması üçün nəzarət sistemi qurulmalı və müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

3.6.4. İstehsalat və köməkçi otaqları, eləcə də avadanlıq və inventarlar təmiz vəziyyətdə saxlanmalı və bu barədə növbələrin təhvil verilməsi jurnalında qeydlər edilməlidir. Növbələrarası, nahar fasiləsində, istirahət günlərində təmizləmə işləri, hər növbənin sonunda isə əsaslı təmizlik işləri aparılmalıdır.

3.6.5. Otaqların təmizlənməsi xadimələr tərəfindən, iş yerlərinin, avadanlıqların təmizlənməsi isə işçilər tərəfindən aparılmalıdır. Xadimələrin istehsalat işlərinə cəlb edilməsi yolverilməzdir.

3.6.6. Təmizlik işlərini aparmaq üçün işçilər lazımi inventarlar və yuyucu vasitələrlə təmin olunmalıdır. İstehsalat otaqlarının divarları sistematik olaraq sabun-qələvi məhlulu ilə isladılmış əsgi, sonra isə quru əsgi ilə silinməlidir.

3.6.7. İstehsalat otaqlarının bütün qapıları hər gün sabunlu isti su ilə yuyulmalı, sonra isə quru əsgi ilə silinməlidir. Xüsusən, qapıların dəstəkləri və aşağı hissələri əsaslı surətdə təmizlənməlidir.

3.6.8. Kənar şəxslərin istehsalat otaqlarına və anbarlara girişi yalnız müdiriyyətin razılığı ilə və sanitar geyimdə icazə verilməlidir.

3.6.9. Avadanlıqların daxili hissələri onların asan təmizlənməsi üçün hamar olmalıdır. Avadanlıqların məhsul ilə əlaqədə olan hissələri yeyinti sənayesində istifadəsinə icazə verilmiş materiallardan hazırlanmalıdır.

3.6.10. Texnoloji avadanlıqlar işə salınmamışdan əvvəl təmizliyinə və kənar əşyaların olmamasına görə yoxlanmalıdır.

3.6.11. Buzqırma əməliyyatı xüsusi dəzgahda aparıldıqda onlar təmiz, səliqəli olmalı və korroziyaya davamlı paslanmayan materialdan hazırlanmalıdır.

3.6.12. Bütün daxil olan xammallar, köməkçi və qablaşdırıcı materiallar və buraxılan hazır məhsullar qüvvədə olan normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olmalıdır.

3.6.13. Anbara daxil olan yeyinti xammalların və hazır məhsulların keyfiyyətini təsdiq edən sertifikatlar olmalı və bunlar nömrələnmiş şəkildə partiyalarla yığılmalıdır. Hər partiyadan nümunələr götürülərək keyfiyyəti səlahiyyətli laboratoriyada qiymətləndirilməlidir. Xammal istehsalata yalnız laboratoriyanın müsbət rəyi olduğu təqdirdə buraxılmalıdır.

3.6.14. Anbarın temperatur və rütubət göstəricilərinə dair müvafiq jurnalda mütəmadi qeydlər aparılmalıdır.

3.6.15. Yeyinti xammallarının saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş anbarda qeyri-ərzaq xammallarının, tullantıların saxlanılmasına yol verilməməlidir.

3.6.16. Məhsulların dondurulması zamanı aşağıdakı şərtlərə riayət olunmalıdır:

3.6.16.1. Dondurulma əməliyyatları məhsulun temperaturunun yüksəlməsinin, keyfiyyətinin itirilməsinin, mikroorqanizmlərin çoxalmasının qarşısını almaq məqsədilə sürətlə aparılmalıdır.

3.6.16.2. Məhsullar emal formasından asılı olmayaraq minimum -18°C-də dondurularaq hazırlanmalıdır.

3.6.16.3. Növü, ölçüləri, temperaturu eyni olan məhsullar anbar məntəqəsinin şəraiti imkan verirsə eyni yerdə və şəraitdə dondurulmalıdır.

3.6.17. Məhsulların donunun açılması zamanı aşağıdakılara riayət olunmalıdır:

3.6.17.1. Donun açılmasında vaxta və temperatura nəzarət edilməli və müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

3.6.17.2. Donun açılması zamanı bunlara nəzarətin həyata keçirilməsində kritik limit seçilərkən histaminin (canlı orqanizmlərin toxumalarında yaranan biogen amin) əmələ gəlməsi, mikroorqanizmlərin çoxalması, iyin və dadın dəyişməsi və s. hallar nəzərə alınmalıdır.

3.6.18. Donun açılması əməliyyatlarından dərhal sonra məhsullar emal edilməli, yaxud da buzun ərimə temperaturunda saxlanılmalıdır.

3.6.19. Yuma və içalatın çıxarılması zamanı aşağıdakılara riayət olunmalıdır:

3.6.19.1. Balığın içalatı çıxarılmamışdan əvvəl üzərindəki kirin, bakteriyaların, pulcuqların və s. təmizlənməsi məqsədilə kifayət qədər şirin, yaxud da təmiz dəniz suyu olmalıdır.

3.6.19.2. İçalatı çıxararkən sinir sistemi və digər daxili orqanlar təmiz çıxarılmalıdır.

3.6.19.3. Yuma və içalatın çıxarılması zamanı histamin, yaxud da digər kimyəvi maddələrin əmələ gəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə buz əlavə edilməlidir.

3.6.20. Balığın dərisinin soyulması, dilimlənməsi, filenin alınması, formaya salınması və bunun üçün xüsusi işıq rejiminə nəzarət məqsədilə aşağıdakılara riayət olunmalıdır:

3.6.20.1. Filelənmə əməliyyatlarının aparıldığı yerdə döşəmədə, yaxud da masanın üzərində tullantılar yığılmamalıdır.

3.6.20.2. Balıq başının kəsilməsi, içalatının çıxarılması, dərinin soyulması, pulcuqların çıxarılması və fileyə forma verilməsi zamanı istifadə olunan su qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş tələblərə cavab verməlidir.

3.6.20.3. Qılçıqların, yaxud da sümüyün tam təmizləndiyini yoxlamaq üçün müvafiq sistem qurulmalıdır.

3.6.20.4. İşığın altında qılçıq, yaxud da parazitləri yoxlamaq üçün lazımi sayda mütəxəssislər cəlb olunmalıdır.

3.6.20.5. Filelənmə əməliyyatları zamanı balığın daxili temperaturu 8°C-dən yüksək olmamalıdır.

3.6.20.6. Müəssisənin müvafiq sahələrində təzyiqi, temperaturu ölçən, mütəmadi qeydlər aparan və bu qeydləri mühafizə edən sistem quraşdırılmalıdır.

3.6.21. Doğrama və təmizləmə əməliyyatları sanitar-gigiyena qaydalarına uyğun olaraq həyata keçirilməli və bu əməliyyatlardan dərhal sonra məhsullar təmiz, şirin, yaxud da dəniz suyu ilə yaxşı yuyulmalıdır.

3.6.22. Dilimləmə və filelənmə əməliyyatları ilə doğrama və təmizləmə əməliyyatları ayrı-ayrı yerlərdə həyata keçirilməli, dilimlər və filelər müəyyən olunmuş müddətdə hazırlanmalı və dərhal soyudulmalıdır.

3.6.23. Daxili orqanlar və yararsız hissələr istehlak üçün nəzərdə tutulan məhsullardan ayrıca saxlanılmalıdır.

3.6.24. Vakuumlama zamanı aşağıdakılara riayət olunmalıdır:

3.6.24.1. Vakuumla paketləmə əməliyyatlarında:

- qazla məhsulun nisbəti,

- istifadə olunan qazın növü,

- istifadə olunan bağlama materialları nəzərə alınmalıdır.

3.6.24.2. Vakuumlama zamanı məhsulun temperaturu dəyişməməlidir.

3.6.24.3. Bağlama əməliyyatları gigiyena şəraitində və kənar cisimlərin olmadığı bir yerdə həyata keçirilməlidir.

3.6.24.4. Vakuumlanmış məhsullar dərhal soyuq mühafizə otaqlarında yerləşdirilməlidir.

3.6.25. Məhsulların konservləşdirilməsi və sterilizasiyası zamanı aşağıdakılara riayət olunmalıdır:

3.6.25.1. Konservləşdirilmiş məhsullar və balıq kürüsü mikroorqanizmləri yox etmək, yaxud da onların təsirini azaltmaq məqsədilə hermetik olaraq bağlı və bayırla heç bir şəkildə əlaqəsi olmayan şəraitdə hazırlanmalıdır.

3.6.25.2. Konservləşdirilmiş məhsulların və balıq kürüsünün istehsalında təmiz, şirin sudan istifadə olunmalı, isitmə əməliyyatları, isitmə müddəti, temperaturu, doldurulacaq qabların böyüklüyü və s. nəzərə alınaraq uyğun bir şəkildə həyata keçirilməli və patogen orqanizmlər zərərsizləşdirilməlidir.

3.6.25.3. Məhsulların hazırlanmasında tətbiq olunan temperatur tənzimlənmə sistemi istehsalçı tərəfindən vaxtaşırı yoxlanılmalıdır.

3.6.25.4. Konservlərdə inkubasiya testləri 7 gün üçün 37°C-də və 10 gün üçün 35°C-də, yaxud da digər bərabər kombinasiyalarda aparılmalıdır.

3.6.25.5. İstifadə ediləcək qablar mikrobioloji müayinədən keçirilməlidir.

3.6.25.6. Qablaşdırılmış qara kürü 21°C və 35°C temperaturlarda 10-14 gün ərzində inkubasiya edildikdən sonra onda sızıntı halları müşahidə edilməməlidir.

3.6.25.7. Kürüdən xüsusi məhlullara aerob və anaerob şərtlərdə əkilən mezofil və termofil inkubasiyalarda sidik cövhəri əmələ gəlməməlidir.

3.6.25.8. Qablaşdırılmış qara kürüdə sterilizasiyadan əvvəl və sonra pH (qələvi mühit) dəyərləri arasındakı fərq 0,5-dən çox olmamalıdır.

3.6.25.9. Gündəlik olaraq istehsal olunan məhsul partiyasından qabaqcadan müəyyən edilən müddətlərdə götürülən nümunələrin bağlanma vəziyyəti yoxlanılmalıdır.

3.6.26. Balıq və digər dəniz məhsullarının hisə verilməsi zamanı aşağıdakı texniki şərtlərə əməl olunmalıdır:

3.6.26.1. Hisəvermə əməliyyatları, bu əməliyyatlar zamanı istifadə olunan tüstünün və temperaturun müəssisənin başqa sahələrinə yayılmasının qarşısını alan xüsusi havalandırma sistemi ilə təchiz olunmuş yerlərdə həyata keçirilməlidir.

3.6.26.2. Balığın hisə verilməsində boyalı, laklı və boyadan təmizlənmiş və s. formalarda tüstü yaradan odun parçalarından və digər yanacaq vasitələrindən istifadə olunmamalıdır.

3.6.26.3. Hisəvermə əməliyyatlarında istifadə olunan materiallar müəssisədən ayrı bir yerdə və hazır məhsulları bulaşdırmayacaq şəkildə mühafizə olunmalıdır.

3.6.26.4. Hisəvermə əməliyyatları sona çatdıqdan sonra məhsullar lazımi temperatur dərəcəsinə qədər sürətlə soyudulduqdan sonra qablaşdırılmalıdır.

3.6.27. Balıq və digər dəniz məhsullarının duzlaşdırılması zamanı aşağıdakı texniki şərtlərə əməl olunmalıdır:

3.6.27.1. Məhsulların duzlaşdırılması əməliyyatları müəssisənin digər bölmələrindən uzaq bir yerdə həyata keçirilməlidir.

3.6.27.2. İstifadə olunan duz təmiz olmalı, müvafiq şəraitdə mühafizə olunmalı və bu duzdan istehsal və ya emal zamanı bir dəfə istifadə edilməlidir.

3.6.27.3. Duzlaşdırma zamanı istifadə olunan qablar hazır məhsulları bulaşdırmayacaq şəkildə dezinfeksiya edilməlidir.

3.6.27.4. İstifadə olunan qablar və duzlaşma əməliyyatlarının həyata keçirildiyi yerlər bu əməliyyatlardan dərhal sonra yuyulmalı və ehtiyac olduqda dezinfeksiya edilməlidir.

3.6.27.5. Təzə balıq və digər dəniz məhsulları dərhal göndərilmədiyi, yaxud da emal olunmadığı təqdirdə müəssisəyə daxil olmuş soyudulmuş balıq və digər dəniz məhsulları izotermik anbarda bir müddət buzun altında saxlanılmalı və tələb olunduqda buz örtüyü təkrar təzələnməli, duzlu, yaxud da duzsuz təmiz şirin və ya dəniz suyundan sanitar-gigiyena qaydaları əsasında emal edilmiş buz, təmiz konteynerlərdə uyğun temperatur dərəcəsində mühafizə olunmalıdır.

3.6.28. Canlı molyuskun (yumşaqbədənli) bazara çıxarılması zamanı aşağıdakı ümumi tələblərə riayət olunmalıdır:

3.6.28.1. Müəssisələr tədarükçülərdən və ya yığım mərkəzlərindən canlı molyusku (yumşaqbədənli) yalnız müvafiq mənşə sənədi ilə qəbul etməlidir.

3.6.28.2. Müəssisələr istehsal sahələrindən topladıqları canlı molyuskları müvafiq qaydaların tələblərinə cavab verdiyi təqdirdə birbaşa insan istehlakı üçün bazara çıxarmalıdır. Bunun üçün məhsullar təmizləmə mərkəzində müvafiq əməliyyatlardan keçirilməlidir.

3.6.28.3. İstehsal və emal müəssisəsinə göndərilən molyusklar müvafiq əməliyyatlardan keçirildikdən sonra onlarda ehtimal olunan mikroorqanizmləri məhv etmək üçün aşağıdakı üsullar tətbiq olunur:

- hermetik bağlanmış konteynerlərdə sterilizasiya olunmalıdır;

- molyuskun daxili bədən temperaturunu 90°C-dən az olmayan temperatura qaldırmaq və bu temperaturu 90 saniyədən az olmayan müddətdə saxlamaq üçün qaynar suya salınmalıdır;

- məhsullar temperaturu 120-160°C arasında, təzyiqi 2-5 Kq/sm olan bağlı qazanlarda 3-5 dəqiqə müddətində bişirildikdən sonra qabıqdan təmizlənməli və bədənin temperaturu -0°C-yə düşənə kimi dondurulmalıdır;

- sanitar-gigiyenik tələblərə cavab verməyən sahələrdə molyusklar yetişdirilməməli və istehsal edilməməlidir;

3.6.28.4. Müəssisələr istehsal və yığım sahələrinə aid bütün məlumatları, xüsusilə ətraf mühit və iqlim şəraiti haqqında məlumatları yığım zamanı nəzərə almalıdır.

3.6.28.5. Molyuskların yetişdirilməsi zamanı istifadə olunan üsullar və texnikalar onların təmizlənməsinə, istehsal və saxlanma şərtlərinə təsir edəcək dəyişikliklərə səbəb (molyuskları doğranmadan, cızılmaqdan qorumaq, artıq temperatura məruz qoymamaq, əlavə çirklənməyə səbəb olacaq suya və ya torpağa molyuskları yenidən batırmamaq və ya buraxmamaq və s.) olmamalıdır.

3.6.29. Avadanlıq və cihazlar mütəmadi olaraq yoxlamadan keçirilməli və bu barədə qeydlər aparılmalıdır.

3.6.30. İstehsalat və köməkçi otaqların işıqlandırılması zamanı aşağıdakı sanitar tələblərə riayət olunmalıdır:

3.6.30.1. İstehsalat və köməkçi otaqlarda təbii işıqdan maksimum istifadə olunmalıdır. Bu məqsədlə pəncərələrin qabaqları istehsalat avadanlıqları, hazır məhsullar, yarımfabrikatlar və s. ilə örtülməməlidir. Pəncərələrin şüşələri təmiz saxlanılmalı və rübdə 1 (bir) dəfədən az olmayaraq təmizlənməlidir. Dəhlizlərin və anbarların süni işıqla işıqlandırılmasına yol verilir.

3.6.30.2. İşıqlandırıcı cihazlar təmiz saxlanmalı və həftədə 1 (bir) dəfədən az olmayaraq təmizlənməlidir.

3.6.30.3. Elektrik lampalarının və plafonların qeydiyyatı xüsusi jurnalda aparılmalıdır.

3.6.31. Müəssisədə yığılmış zibil və tullantıların uzaqlaşdırılması ilə əlaqədar aşağıdakı sanitar tələblərə riayət olunmalıdır:

3.6.31.1. Müəssisədə hər iş gününün sonunda yığılmış zibillər, maye və tullantılar uzaqlaşdırılmalıdır. Tullantılar və zibillər hər günün sonunda daşınmalı və sonra konteynerlər istehsal növündən asılı olaraq icazə verilən dezinfektant ilə mütləq dezinfeksiya olunmalıdır.

3.6.31.2 Müəssisə iş gününün sonunda yığılmış tullantıları zərərsizləşdirmək, yaxud da onları müəssisədən uzaqlaşdırmaq üçün kifayət qədər, uyğun həcmdə, korroziyaya davamlı, maye kütləsini sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan tullantı qablarına, yaxud da zibil yeşiklərinə malik olmalıdır.

3.6.31.3. İstifadə olunan konteynerlər, zibil yeşikləri, zibil qabları boşaldıqdan sonra mütləq yuyulmalı və normativ sənədlərin tələblərinə uyğun dezinfektant məhlulları ilə dezinfeksiya olunmalıdır.

3.6.31.4. Zibil qabları istehsalat sahələrindən və anbarlardan normativ sənədlərin tələblərinə uyğun məsafədə, asfalt və ya beton örtüklü yerdə yerləşdirilməlidir. Zibil və tullantıların daşınması ixtisaslaşdırılmış nəqliyyat vasitələri ilə həyata keçirilməli və bunlardan xammal və hazır məhsulların daşınmasında istifadə olunmamalıdır.

3.6.32. Müəssisədə müxtəlif ziyanvericilərlə mübarizə üsullarından və vasitələrindən istifadə olunarkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:

3.6.32.1. Müxtəlif ziyanvericilərin (quşların, gəmiricilərin, həşəratların və s.) əmələ gəlməsinin qarşısını almaq, yaxud da məhv etmək məqsədilə səlahiyyətli orqanlar tərəfindən istifadəyə icazə verilmiş mübarizə vasitələrindən istifadə olunmalıdır.

3.6.32.2. Ziyanvericilərin anbar məntəqələrinə, istehsal və emal sahələrinə daxil olmasının qarşısını almaq üçün bütün giriş yerləri tutulmalı, ventilyasiya kanallarının ağızları metal torla bağlanmalıdır.

3.6.32.3. Ziyanvericilərlə mübarizə üçün bütün otaqlar ayda 1 (bir) dəfədən az olmayaraq dezinfeksiya olunmalıdır. Dezinfeksiya olunduqdan sonra bütün otaqların havası iy yox olana kimi dəyişdirilməlidir.

3.7.1. Xammalın növündən, üzərində aparılan əməliyyatlardan və həcmindən asılı olaraq müəssisə tədarük, ilkin mühafizə, yuma, emal, qablaşdırma, paketləmə və anbar sahələrinə malik olmalıdır.

3.7.2. Müəssisənin fəaliyyəti ətraf mühitə, digər müəssisə və təşkilatlara mənfi təsir göstərməməlidir.

3.7.3. Müəssisədə yağış və tullantı sularını uzaqlaşdırmaq üçün drenaj sistemi quraşdırılmalıdır.

3.7.4. Emal və digər əməliyyatların həyata keçirildiyi yerlərdə döşəmələr tullantı sularını özünə hopdurmayan, sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmalı və həmin yığılmış suları axıdacaq əlverişli kanalizasiya sisteminə malik olmalıdır.

3.7.5. Divarlar və tavanlar asanlıqla təmizlənən, su keçirməyən, həşəratların, gəmiricilərin, quşların və digər heyvanların emal, qablaşdırma, anbar və s. sahələrə asanlıqla daxil olmasının qarşısını alacaq materialdan hazırlanmalı, hazır məhsulları çirkləndirməyəcək şəkildə təmiz, səliqəli və açıq rəngdə olmalıdır.

3.7.6. Pəncərələr və digər açıq sahələr yerdən minimum 2 m yüksəklikdə olmalı, asan təmizlənən materialdan hazırlanmalı və üzərinə tor çəkilməlidir.

3.7.7. Qapılar hamar, su keçirməyən, asan təmizlənən, vəziyyətdən asılı olaraq avtomatik açılıb-bağlanan, çürümə və korroziyaya qarşı davamlı materialdan hazırlanmalıdır.

3.7.8. Elektrik xətləri divarın daxilinə yerləşdirmiş şəkildə çəkilməli, yaxud da divarların asanlıqla təmizlənməsinə mane olmayacaq şəkildə izolyasiya edilməlidir.

3.7.9. Zərərvericilərin məhv edilməsi, yaxud da zərərsizləşdirilməsi məqsədilə istifadə olunan cihazlar onların istehsal sahələrinə daxil olmasına mane olmayacaq şəkildə istehsal sahəsindən uzaq yerdə quraşdırılmalıdır.

3.7.10. İstehsal və emal yerlərində temperaturun yüksəlməsinin, toz və qoxunun əmələ gəlməsinin qarşısının alınması məqsədilə ventilyasiya sistemi quraşdırılmalıdır. Ventilyasiya sistemi müəssisə xaricindən içəriyə doğru istiqamətləndirilməli və gigiyena baxımından xüsusi filtrlərlə təchiz olunmalıdır. Ventilyasiya zamanı havanın sürəti normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olmalıdır. Ventilyasiya zamanı hava axını iş stollarına istiqamətləndirilməməlidir.

3.7.11. İstehsalat otaqlarında metroloji şərait (temperatur, nisbi rütubət, havanın hərəkət sürəti, səsin çoxluğu) normalara uyğun olmalıdır. Soyuq anbarlar, qazanxana, transformator yarımstansiyaları istisna olmaqla bütün istehsalat və köməkçi otaqlar sanitar normalara uyğun temperatur rejimində qızdırılmalıdır.

3.7.12. Avadanlıqlar, bişirmə qazanları, qovucu cihazlar, buxar və isti su ötürücü borular istilik izolyasiyasına malik olmalı, onların üstlərində temperatur dərəcəsi normativ sənədlərin tələblərindən yüksək olmamalıdır.

3.7.13. Dəzgahlar, maşınlar, aparatlar titrəmənin qarşısını alan qurğu ilə təmin olunmalıdır.

3.7.14. Müəssisədə çalışan personal üçün inzibati bina, geyinib-soyunma yerləri, istirahət otaqları, yeməkxana, yuyunma otaqları, tualet və s. sosial obyektlər mövcud olmalı və bunların emal sahələrinə birbaşa çıxışları olmamalıdır.

3.7.15. Sosial obyektlər müəssisədə sanitar-gigiyena normalarına uyğun şəkildə qurulmalı və orada gigiyena tələblərini əks etdirən xüsusi lövhələr asılmalıdır.

3.7.16. Geyinib-soyunma otaqlarında işçilərin sayına uyğun olaraq dolablar yerləşdirilməli, iş paltarları və digər geyim əşyaları bir-birindən ayrı yerdə saxlanılmalıdır.

3.7.17. Emal formasından asılı olaraq müəssisənin münasib yerlərində kifayət sayda əl-üz yuma yerləri olmalı, təmizlik vasitələri, birdəfəlik istifadə üçün kağız və s. vasitələr qoyulmalıdır.

3.7.18. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan dezinfeksiyaedici maddələr məhsullara və avadanlıqlara mənfi təsir etməməlidir. Bu cür vasitələr ayrı bir yerdə xüsusi şəraitdə saxlanılmalıdır.

3.8.1. Emal sahəsinə işə qəbul olunan işçilərin tibbi arayışları olmalı və onlar vaxtaşırı tibbi müayinələrdən keçirilərək şəxsi anketlərində müvafiq qeydlər aparılmalıdır. Arayışda işçinin xüsusilə vərəm xəstəliyi ilə yoluxmadığı qeyd olunmalıdır.

3.8.2. İş vaxtı işçilər gigiyena şərtlərinə tam riayət etməli, dırnaqları kəsilmiş vəziyyətdə olmalı, əlləri mütəmadi olaraq yuyulmalı, açıq vəziyyətdə əllərdə yaralar olmamalı, üzərilərində zinət əşyalarını daşımamalıdırlar.

3.8.3. İş prosesində yemək, siqaret çəkmək, saqqız çeynəmək, tüpürmək və məhsula doğru öskürmək, şəxsi əşyaların və geyimlərin emal sahəsində saxlanması qadağandır. Bu haqda xəbərdaredici lövhələr asılmalıdır.

3.8.4. İş paltarlarının emal sahəsindən kənarda istifadə edilməsi qadağandır;

3.8.5. Bütün işçilər ümumi qaydalara riayət etməli, hər kəs məsuliyyəti barədə xəbərdar edilməli və buna nəzarət olunmalıdır. Ayrı-ayrı istehsal sahələrinin işçiləri iş paltarları ilə bir-birindən fərqlənməlidir.

3.8.6. Müəssisəyə daxil olan kənar şəxslər xüsusi geyim əşyaları ilə təmin edilməli və ümumi qaydalara riayət etməlidirlər.

3.8.7. İşçilərin istifadəsinə verilən dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə edildiyini müəyyən etmək məqsədilə gigiyena üzrə məsul şəxs tərəfindən dolablar vaxtaşırı yoxlanılmalıdır.

3.9.1. Müəssisədə istehsal olunan hazır məhsul partiyasının keyfiyyəti səlahiyyətli orqanın ekspertləri tərəfindən həmin partiyadan qaydasına uyğun nümunələr götürülməklə qiymətləndirilir və nəticələrdən məhsulun sertifikatlaşdırılması barədə qərarın qəbul edilməsində əsas kimi istifadə olunur. Məhsulların sertifikatlaşdırılması üçün aparılan analizlərdə zərərli maddələrin (orqaleptiki, fiziki-kimyəvi, mikrobioloji göstəricilərin) yol verilən maksimum miqdarları normalara uyğun olmalıdır (əlavə 7). Eyni zamanda, məhsulların istehsalında yalnız Avropa Birliyinin icazə verdiyi qida əlavələrindən və müvafiq normalardan istifadə olunmalıdır (əlavə 8).

3.9.2. İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suyun keyfiyyəti səlahiyyətli orqanın ekspertləri tərəfindən sudan qaydasına uyğun nümunələr götürülərək qiymətləndirilməlidir. Analiz nəticələri müəssisəyə təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi və məhsul partiyasının sertifikatlaşdırılması qərarının verilməsi zamanı əsas olmalıdır.

3.9.3. Müəssisədə istifadə olunan suyun təminatında aşağıdakı şərtlərə riayət olunmalıdır:

3.9.3.1. Müəssisədə içmə, təmizləmə, buz emalı, yanğınsöndürmə və s. məqsədlər üçün kifayət qədər və uyğun təzyiqdə isti və soyuq su olmalıdır.

3.9.3.2. İstifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək məqsədilə xlorlama, filtrdən keçirmə, ultraşüa və s. sistemlər quraşdırılmalıdır.

3.9.3.3. Su anbarları, yaxud da hovuzları üstü örtülü, təmiz olmalı və asanlıqla yoxlanıla biləcək bir yerdə olmalı və müəssisə şirin, təmizlənmiş, yaxud da təmizlənməmiş dəniz suyunu saxlayacaq xüsusi sistemə malik olmalıdır. Ancaq bu sistemə qarışmayacaq şəkildə buxar əldə etmək, yanğın təhlükəsizliyi, yaxud da friqorofik üsulla (temperatur rejiminə nəzarət üsulu) müəssisəni soyutmaq məqsədilə şirin olmayan sudan da istifadəyə icazə verilə bilər. Bu cür hallarda həmin suyun axıdıldığı boru xətləri şirin və təmizlənmiş dəniz suyunun axıdıldığı boru xətlərindən ayrı olmalıdır.

3.9.3.4. Buzlaşdırmada istifadə olunan su qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş tələblərə və gigiyena normalarına cavab verməlidir.

3.9.3.5. Məhsulların dondurulması məqsədilə istifadə olunan suyun temperaturu 0-1 "C arasında, xlorun sudakı miqdarı isə maksimum 0,5 ppm (ölçü vahidi) (norma 0,1-0,3 ppm-dir) olmalıdır.

3.9.3.6. Donun açılmasında istifadə olunan su gigiyena tələblərinə cavab verməlidir.

3.9.3.7. Dövr edən sudan istifadə olunarkən, sudakı mikroorqanizmlərin inkişafına mane olmaq məqsədilə periodik mikrobioloji analizlər keçirilməlidir.

3.9.3.8. Artezian quyuları və ehtiyat su tutarları sanitar mühafizə zonasına malik olmalı və onların sanitar-texniki vəziyyətinə və suyun keyfiyyətinə daima nəzarət olunmalıdır.

3.9.3.9. Ehtiyat su çənlərinin ağzı bağlanmalı, surğuclanmalı və təmiz vəziyyətdə saxlanmalıdır.

3.9.3.10. Su çənləri rübdə 1 (bir) dəfə dezinfeksiya olunmalı və hər çənin üzərində aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirən trafaret yerləşdirilməlidir:

Su çəni:_________________________

Həcmi: _________________________

Təmizlənib: _____________________

Dezinfeksiya olunub: ______________

3.10.1. Müəssisədə ziyanvericilərlə mübarizə tədbirlərinə, avadanlıqların və təchizatın təmiri və dezinfeksiyasına, nəqliyyat vasitələrinin, yuyunma və paltardəyişmə otaqlarının, dolabların, tualetlərin, anbar sahələrinin, xammal giriş yerlərinin, yükləmə ərazilərinin, xammal ehtiyatlarının və hazır məhsulların, istehsal və emal sahələrinin təmizlənməsinə və dezinfeksiyasına, eləcə də tullantıların uzaqlaşdırılmasına, təmizlik vasitələrinin dəyişdirilməsinə və s. məsələlərə dair müvafiq proqramlar hazırlanmalıdır.

3.10.2. Proqramların tətbiqi ilə əlaqədar müəssisədə məsul şəxslər ayrılmalı və bunlar tərəfindən qaydasına uyğun olaraq qeydlər aparılmalıdır.

3.11.1. Müəssisənin səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən xammalın tədarükündən hazır məhsulun istehsalına kimi bütün mərhələlərdə aparılan əməliyyatlarla əlaqədar qeydlər aparılmalıdır. Aparılan qeydlər məhsulun mənşəyi, nəql olunma şərtləri, emal forması, tarixi, keyfiyyətə nəzarət sisteminin tətbiqi, nümunələrin götürülməsi, analiz nəticələri, temperatur rejimi, saxlanma müddəti və s. sahələri əhatə etməlidir. Qeydiyyat sistemi ilə geridönmə prosedura qurulmalı və məhsulun keyfiyyətinə effektiv nəzarəti həyata keçirmək imkanları olmalıdır.

3.11.2. Müəssisədə aparılan təmizlik, dezinfeksiya əməliyyatları, laboratoriya analizləri, məhsulun sertifikatlaşdırılması və s. sənədləşdirmə prosedurlarına dair qeydlər aparılmalıdır.

3.11.3. Personal üçün tətbiq edilən təlimləndirmə proqramları, sağlamlıq arayışları, gigiyena şərtləri və s. məsələlər barədə qeydlər aparılmalıdır.

3.11.4. Aparılan bütün qeydlər minimum iki il müddətində saxlanılmalıdır.

3.12.1. Emal formasından asılı olaraq təsdiqedici kod nömrəsini almaq üçün müəssisədə mütləq Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələrin (TATNKN) sistemi tətbiq olunmalıdır.

3.12.2. Emal formasından asılı olaraq məhsullarda meydana çıxan və kritik hesab olunan nöqtələr müəyyən edilməli və bunlar TATNKN planında öz əksini tapmalıdır.

3.12.3. Kritik nöqtələrdə həyata keçiriləcək təftiş fəaliyyətləri, məsul şəxslər və işçi qrupları müəyyən edilməlidir.

3.12.4. Təhlükəli nöqtələrin yaranmaması, yaxud da ehtimal olunan təhlükələri aradan qaldırmaq məqsədilə xüsusi proqramlar hazırlanmalı və tətbiq edilməlidir.

3.12.5. Səlahiyyətli orqan tərəfindən müəssisədə tətbiq olunan TATNKN planı vaxtaşırı yoxlanılmalı və müvafiq qeydlər aparılmalıdır.

3.12.6. Dövrü ekspertiza zamanı TATNKN sisteminin tətbiqi rəsmi ekspertlər tərəfindən təftiş olunmalıdır.

4.1. Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə balıq və digər dəniz məhsullarını ixrac edən istehsal və emal müəssisələri yalnız səlahiyyətli orqan tərəfindən həmin müəssisələrə təsdiqedici kod nömrəsi verildiyi təqdirdə reyestrə alınır.

4.2. Təsdiqedici kod nömrəsi almış istehsal və emal müəssisələri barədə reyestrə daxil ediləcək məlumatlar Əlavə 9-da nümunəsi verilmiş formada tərtib və təqdim edilir.

4.3. Reyestrə dair məlumatlarda dəyişikliklər olduqda (hüquqi şəxs yenidən təşkil edildikdə, təsdiqedici kod nömrəsi ləğv olunduqda, yaxud da geri alındıqda, müəssisənin və rəhbərinin adları dəyişdikdə və s.) bu barədə səlahiyyətli orqana 3 (üç) gün müddətində məlumat təqdim edilməlidir.

4.4. İstehsal və emal müəssisələrinin reyestri kağız və maqnit daşıyıcıları formasında aparılmalıdır.

5.1. İstehsal və emal müəssisələrinin vahid reyestrinin aparılması sisteminə aşağıdakılar daxildir:

- xronoloji qaydada müəssisələrin reyestr jurnalının aparılması;

- təsdiqedici kod nömrəsi ləğv edilmiş, yaxud da geri alınmış müəssisələrin reyestr jurnalının aparılması;

- qeydiyyata alınmış müəssisələrin reyestr məlumatlarında dəyişikliklərlə bağlı dəqiqləşdirmələrin aparılması.

5.2. Təsdiqedici kod nömrəsini almış istehsal və emal müəssisəsi 3 (üç) gün müddətində zəruri məlumatları (istehsal və emal müəssisəsinin adı, hüquqi ünvanı, müəssisə rəhbərinin adı, soyadı, atasının adı, müəssisənin təsdiqedici kod nömrəsi) səlahiyyətli orqana kağız və maqnit daşıyıcıları şəklində təqdim etməlidir. Kağız daşıyıcısında təqdim edilən məlumatlar müəssisənin səlahiyyətli şəxsi tərəfindən (onun adı, soyadı və atasının adı göstərilməklə) imzalanıb, möhürlə təsdiq edildikdən sonra təqdim edilir.

5.3. Səlahiyyətli orqan daxil olmuş məlumatların düzgünlüyünü yoxlayır və səhvlər olarsa, onların aradan qaldırılması barədə müəssisələrə dərhal bildiriş göndərir.

5.4. Azərbaycan Respublikasından Avropa İttifaqı ölkələrinə yeyinti məhsullarmı ixrac edən istehsal və emal müəssisələrinin reyestri barədə məlumatın verilməsi açıq xarakter daşıyır. Təsdiqedici kod nömrəsinə və qanunvericiliyə uyğun olaraq kommersiya sirrini təşkil edən məlumatlar istisna olmaqla, məlumat alınması məqsədilə dövlət hakimiyyəti orqanları, aidiyyəti beynəlxalq təşkilatlar, hüquqi və fiziki şəxslər üçün reyestr açıqdır.

5.5. Reyestrə daxil edilən məlumatlar səlahiyyətli orqan tərəfindən verilir. Reyestrə alınmış müəssisələr barədə məlumat almaq üçün səlahiyyətli orqana yazılı müraciət edilməlidir. Məlumat alarkən fiziki şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada onların şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi (şəxsiyyət vəsiqəsi və ya digər müvafiq sənədlər), hüquqi şəxslər isə onların dövlət qeydiyyatını və nümayəndəsinin səlahiyyətlərini təsdiq edən sənədləri təqdim etməlidirlər.

5.6. Reyestr barəsində sorğu edilən müəssisələr haqqında məlumat və ya məlumatın verilməsindən imtina qərarı səlahiyyətli orqan tərəfindən 10 (on) gün müddətində verilməlidir.

6.1. Ekspertiza keçirən vəzifəli şəxslər onun aparılma qaydalarını pozduqda və ya həmin qaydalara riayət etmədikdə mövcud qanunvericiliyə uyğun məsuliyyət daşıyırlar.

6.2. İstehsal və emal müəssisələri səlahiyyətli orqan tərəfindən ekspertizanın aparılması üçün lazımi şəraitin yaradılmamasına, ekspertlərə təqdim etdiyi sənədlərin və məlumatların düzgünlüyünə, habelə saxta sənədlərin təqdim edilməsinə görə qanunvericiliyə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.

6.3. Təsdiqedici kod nömrəsini almış istehsal və emal müəssisələrinin səlahiyyətli şəxsləri reyestri aparan orqana məlumatların tam və dəqiq şəkildə təqdim edilməsinə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

6.4. Reyestrə alan vəzifəli şəxslər istehsal və emal müəssisələri tərəfindən təqdim olunan məlumatların tam və düzgün reyestrə daxil edilməsinə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

7.1. Nümunə götürmə müddəti

Səlahiyyətli orqanın rəsmi ekspertləri tərəfindən məhsullardan nümunələr məhsul partiyasının həcmindən asılı olaraq normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun miqdarda (çəkidə) qaydasına uyğun götürülür. Nümunələr götürülərkən aparılan qeydlərdən məhsulun həqiqətən həmin müəssisədə istehsal edildiyinə diqqət yetirilməlidir. Müəssisədə istehsal olunmayan məhsullardan nümunələr götürülməməlidir.

Nümunələr 48 saatdan gec olmamaq şərtilə keyfiyyətini qiymətləndirmək üçün səlahiyyətli orqanın müəyyən etdiyi laboratoriyaya göndərilməlidir.

7.2. Nümunə götürmə miqdarları

Balıq və digər dəniz məhsullarından istehsal və emal sahələrinin həcmindən və xüsusiyyətlərindən asılı olaraq o sahəni təmsil edəcək miqdarda (çəkidə) məhsulun və suyun nümunələri götürülərək laboratoriya şəraitində qiymətləndirilməlidir.

7.2.1. Emal edilmiş, dondurulmuş, konservləşdirilmiş, file, marinad balıq məhsullarından, molyusklardan (qarınayaqlılar, başıayaqlılar, qabıqlılar və ikitaylı molyusklar) nümunələrin götürülməsi

Emal edilmiş, dondurulmuş, konservləşdirilmiş, file, marinad balıq məhsullarından, molyusklardan (qarınayaqlılar, başıayaqlılar, qabıqlılar və ikitaylı molyusklar) nümunələr götürülərkən onların çəkiləri etibarı ilə bir-birindən fərqli olaraq qablaşdırılmasına baxmayaraq, eyni partiyaya məxsus olmasına diqqət yetirilməlidir. Nümunələr partiyanın böyüklüyü nəzərə alınmaqla Cədvəl 1-də qeyd olunan miqdarlara uyğun olaraq götürülməlidir. Bu halda daxili qablaşdırmada yeşiklərindən istifadə olunmuşdursa, partiyanı formalaşdıran müxtəlif çəkidəki yeşiklərin hamısından minimum bir ədəd olmaqla nümunənin götürülməsində (n) nəzərə alınmalıdır.

Məhsul blok şəklində qablaşdırıldığı təqdirdə isə partiyanın həcmindən asılı olaraq (n) nəzərə alınır və blok bölünərək nümunə götürülür. Nümunə blok məhsul sterilizasiya şərtlərinə tam əməl olunmaqla bölünərək götürülməlidir. Digər tərəfdən nümunə götürmə aktında "Nümunə sterilizasiya şərtlərinə əməl edilərək götürülmüşdür" ifadəsi qeyd olunmalı və müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imzalanmalıdır.

Toksiki analizlər yalnız canlı və ya emal edilmiş, dondurulmuş, konservləşdirilmiş, molyusklara (qarınayaqlılar, başıayaqlılar, qabıqlılar və ikitaylı molyusklar) şamil edilir və nümunələr Cədvəl 2-yə müvafiq olaraq götürülür. Bu məhsullar qablaşdırıldığı və yeşiklərə yığıldığı təqdirdə toksiki analizlər üçün nümunə partiyanın həcmi nəzərə alınmaqla müxtəlif yerlərdən götürülməlidir.

Emal edilmiş, dondurulmuş, konservləşdirilmiş, file, marinad balıq məhsullarından, molyusklardan (qarınayaqlılar, başıayaqlılar, qabıqlılar və ikitaylı molyusklar) nümunələrin götürülməsi

7.2.2. Canlı krevet, qısaquyruq, qurbağa və ilbiz məhsullarından nümunələrin götürülməsi

Eyni mənbədən eyni şərtlərdə və eyni zamanda daxil olan canlı qısaquyruq, necə qəfəsə yığılmağından asılı olmayaraq bir partiya olaraq qəbul edilir. Nümunə miqdarları partiyanın həcmi nəzərə alınaraq Cədvəl 2-yə uyğun götürülür.

Canlı krevet məhsulundan nümunələr onun müəssisəyə daxil olan mənbəyindən asılı olmayaraq qəfəs və hovuzlarının hamısını təmsil edəcək şəkildə ayda bir dəfədən az olmayaraq Cədvəl 2-də qeyd olunan miqdarlara uyğun götürülməlidir.

Canlı qurbağa və tənək ilbizi məhsulundan nümunələr onlara dair qaimə və s. sənədlərdəki məlumatlar əsasında qurbağa və ya tənək ilbizinin ovlandığı və ya toplandığı ərazilər müəyyən edilərək hər ərazidən ayrı-ayrılıqda ayda bir dəfədən az olmayaraq Cədvəl 2-də qeyd olunan miqdarlara uyğun götürülməlidir.

7.2.3. Təzə süni yolla yetişdirilən balıq və digər dəniz məhsullarından nümunələrin götürülməsi

İxracat zamanı süni yolla yetişdirilən məhsullarda qalıq analizlər aparılacaqsa satışa təqdim olunan hər bir yetişdirmə qrupu bir partiya hesab olunur. İxrac ediləcək hər bir yetişdirmə qrupundan o partiyanı təmsil edəcək şəkildə 10 ədəd balıq nümunəsi götürülməlidir ki, bunlar da bir nümunə təşkil edir. Süni yolla yetişdirilən balıqlardan yalnız bir nümunə götürülür. Bu məhsullardan ayrıca olaraq şahid nümunə götürülmür və nümunənin götürüldüyü hovuz və ya qəfəslərdə qalan balıqlar şahid nümunə hesab olunur.

Qalıq müşahidə proqramını həyata keçirmək üçün nümunələr götürüldükdə yetişdirmə məntəqəsinin həcmindən asılı olaraq hər il üçün təyin olunmuş vaxtlarda nümunələr götürülür. Götürülən nümunə miqdarı 15 ədəd balıqdan az olmamalıdır.

Səlahiyyətli orqanın rəsmi ekspertləri tərəfindən götürüləcək nümunə miqdarları hər bir təsərrüfat üçün onun ixrac həcmi nəzərə alınaraq müəyyən edilir. Nümunələr il ərzində təyin edilən müxtəlif müddətlərdə götürülməlidir.

Qablaşdırılmış süni yolla yetişdirilən balıqlarda isə orqanoleptik müayinə zamanı şübhə doğurduğu təqdirdə Ümumi Uçucu Əsaslı Azotun (TVB-N) müəyyən edilməsinə zərurət yaranarsa, həmin partiyanı təmsil edən 5 ədəd balıq nümunəsi götürülür.

7.2.4. Ovlanma yolu ilə əldə edilən təzə soyudulmuş balıqlardan nümunələrin götürülməsi

Orqanoleptik müayinə zamanı şübhə doğurduğu təqdirdə Histaminin və Ümumi Uçucu Əsaslı Azotun (TVB-N) müəyyən edilməsinə zərurət yaranarsa, həmin partiyanı təmsil edən 9 ədəd xırda balıq nümunəsi götürülür. Böyük ölçülü balıqlarda isə onların sayı 9-dan azdırsa, mövcud balıqlardan minimum 100 qr hesabı ilə 9 ayrı nümunə götürülür.

7.2.5. Təzə qurbağa ayağından (ətindən ) nümunələrin götürülməsi

Təzə qurbağa ətindən nümunələrin götürülməsi canlı qurbağadan nümunə götürmə qaydası ilə eynilik təşkil edir. Bu məhsulun gigiyenik şərtlərə müvafiq olaraq əldə edilib-edilmədiyini yoxlamaq üçün səlahiyyətli orqanın mütəxəssisləri tərəfindən ayda bir dəfə müəssisədə emal edilən və ixrac olunan təzə qurbağa ayağı ətindən götürülən nümunələrin analizlərinin nəticələri əsasında məhsula keyfiyyət sertifikatını verir. Aparılan analizlərin nəticələri qeyri-qənaətbəxş olduğu təqdirdə sonrakı ixrac əməliyyatları zamanı ona keyfiyyət sertifikatı verilmir.

7.2.6. Kürü məhsulundan nümunələrin götürülməsi

1 kq-a qədər qablaşdırılmış kürü qutularından Cədvəl 3-ə uyğun olaraq nümunələr götürülməlidir. Qabın çəkisi 1 kq-dan çox olduqda isə n:5 nəzərə alınaraq müvafiq müəssisə tərəfindən sterilizasiya şərtlərinə əməl edilməklə təmin edilmiş 5 (beş) müxtəlif qutudan 100 q-lıq 5 (beş) müxtəlif nümunə götürülməlidir.

7.2.7. Ət və ya dolma şəklində hazırlanmış tənək ilbizindən nümunələrin götürülməsi

Ət və ya dolma şəklində hazırlanmış tənək ilbizindən nümunələrin götürülməsində emal edilmiş, dondurulmuş, konservləşdirilmiş, file, marinad balıq məhsullarından, qarınayaqlılardan, başıayaqlılardan, qabıqlılardan və molyusklardan nümunələr götürülməsində nəzərdə tutulan qaydalar eyni şəkildə tətbiq olunur.

7.2.8. Qum midiyası və tənək ilbizi qabığından nümunələrin götürülməsi

Düymə, bəzək əşyaları və s. məmulatların hazırlanmasında istifadə olunan qum midiyası və tənək ilbizi qabığından ixrac zamanı nümunənin götürülməsinə lüzum yoxdur. Eyni zamanda daha sonra içərisinə ilbiz əti doldurmaq üçün müvafiq məhsulların qabıqlarının ixracında da nümunə götürülmür.

Mikrobioloji analizlərin aparılması məqsədilə götürülən nümunə miqdarları (n) məhsulun növündən asılı olaraq aşağıdakı kimidir.

1) Emal edilmiş molyusklarda........ n:5 (Mikroorqanizmlər və patogenlər üçün)

2) Emal edilmiş balıqlarda............... n:5 (Mikroorqanizmlər üçün)

n:10 (Patogenlər üçün)

3) Dondurulmuş balıqlarda............. n:5 (Mikroorqanizmlər üçün)

4) Təzə soyudulmuş balıqlarda....... n:9 (Histamin)

5) Kürü məhsulunda........................ n:5 (Mikrobioloji analizlər)

6) Dondurulmuş və emal

edilmiş qabıqlılarda.......................... n:5 (Mikroorqanizmlər və patogenlər üçün)

7) Dondurulmuş və emal edilmiş başıayaqlılard............n:5 (Mikroorqanizmlər üçün)

n:10 (Patogenlər üçün)

8) Dondurulmuş və emal edilmiş dəniz ilbizində.......n:5 (Mikroorqanizmlər və patogenlər üçün)

9) Dondurulmuş və emal edilmiş qurbağada..............n:5 (Mikroorqanizmlər üçün)

n:10 (Patogenlər üçün)

7.3. Nümunə götürmə formaları

İxrac əməliyyatlarında, eləcə də rəsmi ekspertiza zamanı zəruri hallarda eyni partiya məhsuldan şahid nümunə müəssisədə saxlanılmaq şərtilə iki dəst nümunə götürülür. Şahid nümunələr ekspertlər tərəfindən müvafiq qaydada qablaşdırılır, bağlanır, plomblanır və möhürlə təsdiq olunaraq müəssisədə analiz nəticələri təqdim olunana kimi saxlanılır. Nümunənin yerləşdirildiyi qablaşmaya mütləq etiket yapışdırılmalıdır.

Götürülən nümunələr iki bərabər hissəyə bölünür. Bunlardan biri müəssisədə saxlanılır, digəri isə keyfiyyətini qiymətləndirmək məqsədilə müvafiq laboratoriyaya təqdim olunur.

İstehsal sahələrindən suyun nümunələri məhsulun nümunələrinin götürüldüyü yerdən laboratoriya tərəfindən təmin edilmiş və sterilizasiya olunmuş şüşələrə suyun səthindən ən azı 50 sm dərinlikdən 1,0 litr olmaqla qaydalara uyğun olaraq götürülməli və yerləşdirildiyi torbanın ağzı bağlanaraq möhürlənməlidir.

7.4. Nümunələrin etiketlənməsi

Məhsullardan götürülən nümunələr üçün "Balıq və digər dəniz məhsullarından nümunənin götürülməsinə dair etiket forması" (əlavə 9) 3 (üç) nüsxə şəklində tərtib olunur. Bu nüsxələrdən biri müəssisədə saxlanılan nümunəyə, ikincisi təsdiq edilmiş nümunəyə, digəri isə analiz üçün göndərilən nümunəyə yapışdırılır. Analiz üçün göndərilən nümunələrə yapışdırılmış etiket səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən kodlaşdırılmalıdır. Etiketin arxa tərəfində tələb olunan analizlər işarələnir və analizlərin cəmi qeyd olunur.

Etiket yapışdırılmayan nümunələr analiz olunmur.

7.5. Nümunələrin və analiz nəticələrinin qeydiyyatı sistemi

Məhsulların ixracı zamanı səlahiyyətli orqan tərəfindən götürülən nümunələrlə əlaqədar "Balıq və digər dəniz məhsullarından nümunələrin götürülməsinə dair akt" (əlavə 10) 2 (iki) nüsxədə tərtib olunur, daha sonra nümunəyə dair məlumatlar "Balıq və digər dəniz məhsullarından götürülən nümunələrin qeydiyyatı jurnalı"na (əlavə 11) qeyd olunur. Götürülən nümunələr "Balıq və digər dəniz məhsullarına dair nümunələrin laboratoriyaya göndərilməsinə dair təhvil-təslim sənədi" (əlavə 12) ilə birlikdə səlahiyyətli orqanın müəyyən etdiyi laboratoriyaya (bundan sonra - laboratoriya) göndərilir.

Göndərilən nümunələrə dair analiz xərcləri müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən qabaqcadan ödənilməlidir.

Laboratoriyada nümunələr "Balıq və digər dəniz məhsullarından götürülən nümunələrin laboratoriya qeydiyyatı jurnalı"nda (əlavə 13) qeydiyyatdan keçirilməli, analiz nəticələri hazır olduqdan sonra həmin jurnala məhsula və suya dair nəticələr də köçürülməlidir. Bütün nümunə daxilolmalarını və aparılan əməliyyatları, nümunələrin xüsusiyyətlərini, analiz nəticələrini eyni anda və eyni jurnalda izləmək mümkün olmalıdır.

Məhsullardan götürülən nümunələrin analiz nəticələrinə dair məlumatlarla əlaqədar 3 (üç) nüsxədə "Balıq və digər dəniz məhsullarına dair analiz rəyi" (əlavə 14) hazırlanır, bunlardan biri səlahiyyətli orqana, biri müvafiq müəssisəyə təqdim olunur, digəri isə laboratoriyada qalır.

Analiz rəyləri aydın şəkildə doldurulmalı, üzərində düzəlişə və dəyişikliyə yol verilməməli, tərtib və təsdiq edənin adı, soyadı, vəzifəsi yazılmalı, imzalanmalı və möhürlə təsdiq olunmalıdır.

Laboratoriya tərəfindən məhsulların nümunələrinə dair analiz rəyləri ən geci 3 (üç) gün ərzində səlahiyyətli orqana təqdim olunmalıdır.

Müəssisənin analiz nəticələrinə onların bəyan edildiyi gündən etibarən 1 (ay) müddətində etiraz etmək hüququ vardır. Bu məqsədlə müəssisə ərizə ilə səlahiyyətli orqana müraciət etməlidir. Belə olan halda təsdiq edilmiş nümunənin keyfiyyəti müvafiq laboratoriyada, yaxud da Avropa Komissiyası tərəfindən təsdiq olunmuş digər laboratoriyada qiymətləndirilməlidir. Bu zaman təsdiq edilmiş nümunə də səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən kodlaşdırılmalıdır. Təsdiq edilmiş nümunələrin saxlandığı qablaşmanın ağzı qətiyyən açılmamış və etiketlənmiş vəziyyətdə olmalıdır. Təsdiq edilmiş nümunənin analiz nəticələri veriləcək yekun qərar üçün əsas olmalıdır.

VIII. Müəssisələrdə istifadə olunan suyun keyfiyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi qaydaları

8.1. Müəssisə istifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək üçün aşağıdakı ümumi qaydalara riayət etməlidir:

- istifadə olunan suyun və buzun hansı mənbələrdən təmin olunduğu səlahiyyətli orqana təqdim edilən Təhlükəli Amillərin Təhlili və Nəzarətin Kritik Nöqtələri (TATNKN) planında qeyd olunmalıdır;

- TATNKN planına müəssisənin su boru xətlərini, hovuzları və bütün su çıxış nöqtələrini göstərən plan əlavə edilməlidir;

- müəssisədə istifadə olunan bütün çeşmələr və vannalar istifadə təyinatından, yaxud da müxtəlif şəkildə rənglənməsindən asılı olmayaraq ardıcıl olaraq nömrələnməlidir. Nömrələnmə qaydaları müəssisənin planında öz əksini tapmalı və iki surətdə hazırlanmalıdır. Bunlardan biri müəssisədə saxlanılmalı, digəri isə ekspertiza zamanı nümunə götürmək üçün ekspertlərə təqdim olunmalıdır;

- müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan çeşmələr və vannalar bir-birindən fərqli rənglənməlidir;

- müəssisədə əsas mənbəyə bağlı olan digər çeşmələr mövcuddursa, bunlar ayrıca olaraq planda alt nömrələrlə nömrələnməli və müvafiq şəkildə rənglənməlidir. Əsas mənbəyə bağlı olan digər çeşmələrdən hər hansı birindən götürülən suyun nümunələrinin keyfiyyət göstəriciləri əsas mənbədəki suyun keyfiyyətini səciyyələndirir;

- yeni tikilən və təsdiqedici kod nömrəsini almaq üçün müraciət edən müəssisələrdə hovuzların çeşmə və vannalarla olan əlaqələri istifadə etdiyi mənbəyə uyğun olaraq planlaşdırılmalı və inşa olunmalıdır;

- bütün əsas və köməkçi hovuzlar üçün təmizlik proqramları hazırlanmalı, tətbiq olunmalı və saxlanılmalıdır.

8.2. Müəssisələrdə istifadə olunan su ehtiyatları aşağıdakı mənbələr hesabına təmin edilir:

8.2.1. Artezian suyu: Bu mənbədən təmin olunan sudan istifadə edilərkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:

- suyun çıxış yeri ilə əsas hovuz arasına suyun filtrasiyadan keçirilməsi üçün qumdan, yaxud da mexaniki başqa vasitələrdən istifadə olunmaqla xüsusi sistem quraşdırılmalıdır;

- müəssisənin əsas və köməkçi hovuzları suyun istifadə həcminə uyğun olmalıdır;

- su əsas hovuzdan köməkçi hovuzlara, yaxud da birbaşa çeşmə və vannalara axıdılmazdan əvvəl ultrabənövşəyi şüadan keçirilməlidir;

- suyun xlorlanması əməliyyatı əsas hovuza axıdılmamışdan əvvəl həyata keçirilməli və xlorlanmış su istifadə olunmamışdan əvvəl ən azı 20-30 dəqiqə saxlanılmalıdır.

8.2.2. Şəhərdaxili şəbəkə suyu: Bu mənbədən təmin olunan sudan istifadə edilərkən aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:

- müəssisənin əsas su hovuzları istifadə həcminə uyğun olmalıdır;

- su əsas hovuzdan saxlama hovuzlarına axıdılmazdan əvvəl ultrabənövşəyi şüadan keçirilməlidir;

- şəhərdaxili şəbəkə suyun xlorlanma səviyyəsi saxlama hovuzlarına axıdılmazdan əvvəl mütləq ölçülməli və xlorlanma səviyyəsi 2 ppm-i keçməməlidir. Suyun istifadə məqsədindən və yerindən asılı olaraq xlorun miqdarını tənzimləmək üçün müvafiq tədbirlər görülməlidir.

8.3. Müəssisədə istifadə olunan sudakı xlorun miqdarı aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:

- sosial obyektlər, tualet, duş və s. bu qəbildən olan sahələrdə istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi maksimum 2 ppm.;

- emal sahələri, anbar məntəqələri, yükləmə-boşaltma sahələrinin yuyulmasında istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi 200 ppm.;

- alətlərin, avadanlıqların və iş stollarının təmizlənməsində istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi maksimum 20 ppm.;

- məhsullar ilə birbaşa təmasda olan və buz emalında istifadə olunan sudakı xlorun səviyyəsi maksimum 1,5 ppm., normal olaraq isə 0,1-0,3 ppm. arasında olmalıdır.

8.4. Nümunələrin götürülməsi və laboratoriyaya göndərilməsi üçün aşağıdakı qaydalara riayət olunmalıdır:

- emal müəssisələrində nömrələnmiş çeşmə və vannaların hər hansı birindən suyun mikrobioloji göstəricilərinin təyini üçün 1,0 litr, digər analizlər (orqanoleptik, fiziki-kimyəvi, toksikoloji və s.) üçün isə 2,0 litr nümunə götürülməli və həmin çeşmənin nömrəsi qeydiyyat jurnalına yazılmalıdır;

- nümunələr götürülərkən çeşmə, yaxud da vannadakı bulanıq suyun axıdılması üçün çıxış yerləri 2-3 dəqiqə açıq saxlanılmalıdır. Daha sonra bağlanan krantın ağzı spirtlə dezinfeksiya edilməlidir. Bu əməliyyatdan sonra su krantını təkrar 5 (beş) dəqiqə müddət ərzində açıq saxladıqdan sonra sterilizə edilmiş şüşəyə su doldurulmalıdır. Əgər həmin su xlorlanmışsa, onda dərhal sodium trisulfat kristalı, yaxud da 0,1 ml. 2%-lik sodium trisulfat məhlulu əlavə edilərək xlor neytrallaşdırılmalıdır. Daha sonra nümunə şüşəsi və etiketi neylon torbaya yerləşdirilməli və ağzı bağlanaraq möhürlənməlidir. Nümunələr yerləşdirilmiş torbalar buz içində mühafizə edilərək maksimum 24 saat ərzində laboratoriyaya göndərilməlidir. Analizə göndərilən nümunələrdə sərbəst xlorun miqdarı təyin edilməlidir;

- nümunəyə "Sudan nümunənin götürülməsinə dair etiket forması" (əlavə 15) qoşulmalıdır;

- sudan nümunələr götürüldükdə "Sudan nümunə götürmə aktı" (əlavə 16) iki surətdə hazırlanmalı, müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsi və ekspert tərəfindən imzalanmalı, bir surəti müəssisəyə təqdim edilməli, digəri isə səlahiyyətli orqanda qalmalıdır;

- nümunələr ekspertlər tərəfindən Əlavə 17-də nümunəsi verilmiş "Su nümunələrinin laboratoriyaya göndərilməsinə dair təhvil-təslim sənədi"ni müşayiət etməklə xüsusi kodlaşdırma sistemi ilə laboratoriyaya göndərilməlidir. Aparılacaq analizlər mütləq ekspert tərəfindən həmin sənəddə qeyd olunmalıdır;

- ekspert tərəfindən nümunənin laboratoriyaya təhvil-təslim sənədində aparılacaq analizlər mütləq qeyd olunmalıdır;

- nümunələr analiz üçün səlahiyyətli orqanın laboratoriyasına göndərilməlidir.

8.5. Nümunə götürmə qaydası aşağıdakı kimidir:

8.5.1. Suyun keyfiyyətinə nəzarəti həyata keçirmək üçün nümunələr müəssisəyə təsdiqedici kod nömrəsinin verilməsi üçün ilkin analizlər və fəaliyyətinə mütəmadi nəzarəti həyata keçirmək üçün dövri analizlər olaraq iki qrupda təhlil olunur.

8.5.2. Suyun keyfiyyətinin ilkin qiymətləndirilməsi aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

Təsdiqedici kod nömrəsini almaq məqsədilə səlahiyyətli orqana müraciət edən müəssisə şəhərdaxili şəbəkə suyundan istifadə etdiyi təqdirdə "İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suda ilkin analiz ediləcək göstəricilər"də (əlavə 18) qeyd olunan D və E göstəricilərini, artezian suyundan istifadə etdiyi təqdirdə isə A,B,C,D və E göstəricilərini (orqanoleptik, fiziki-kimyəvi, toksiki, mikrobioloji, qatışıqlar və s.) əhatə edən ilkin analizləri aparmalıdır. Bu analizlər üçün müəssisənin emal sahəsində mövcud olan və müxtəlif məqsədlər üçün nəzərdə tutulan nömrələnmiş çeşmə və ya krantların hər hansı birindən ancaq 1 (bir) nümunə götürülməlidir.

8.5.3. Suyun keyfiyyətinin dövri olaraq qiymətləndirilməsi aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

8.5.3.1. İlkin qiymətləndirmə nəticələri müsbət çıxdığı təqdirdə emal sahəsində mövcud olan və nömrələnmiş çeşmə, yaxud da vannaların hər hansı birindən götürülən nümunələr üzərində "İstehsal və emal müəssisəsində istifadə olunan suda standart analizlər zamanı təyin edilən göstəricilər"də (əlavə 19) qeyd olunan analizlər aparılmalıdır. Aparılan analizlər zamanı aşağıdakı tələblərə riayət olunmalıdır:

- 1 (bir) həftə ara ilə 3 (üç) müxtəlif çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməklə bu əməliyyatlar təkrarlanmalıdır. Ancaq, analiz nəticələri mənfi çıxmadığı təqdirdə ikinci həftədən etibarən götürüləcək nümunələrdə Əlavə 19-un C2 sütununun E göstəriciləri analiz edilməlidir. Belə olan təqdirdə 4 (dörd) həftə ərzində 4 (dörd) ədəd müxtəlif çeşmə, yaxud da vannadan 4 (dörd) müxtəlif nümunə götürülərək qiymətləndirilməlidir;

- analizin nəticələri Əlavə 1u-da qeyd olunan göstəricilərə uyğun gəldiyi təqdirdə ayda bir dəfə üst-üstə 3 (üç) ay olmaqla hər ay fərqli çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməli və Əlavə 19-un C2 sütununun E göstəriciləri analiz edilməlidir;

- bu analizlər də müsbət çıxdığı təqdirdə hər 3 aydan bir çeşmə, yaxud da vannadan nümunələr götürülməli və Əlavə 19-un C2 sütunun E göstəriciləri analiz edilməlidir;

- bütün analiz nəticələri müsbət çıxdığı təqdirdə həmin müəssisədə suyun nümunələri 6 aydan bir götürülərək qiymətləndirilməlidir;

- suyun keyfiyyətinin dövri olaraq qiymətləndirilməsinin birinci həftəsindən sonra hər altı aydan bir Əlavə 19-un C2 sütununda qeyd olunan bütün göstəricilər analiz edilməlidir;

- əlavə 19-da qeyd olunan dövri analizlərdən Q sütunundakı A, B, C və D göstəriciləri müəssisənin daxili imkanları, yaxud da səlahiyyətli orqanın laboratoriyalarında, E göstəriciləri isə ancaq səlahiyyətli orqanın laboratoriyasında hər 3 aydan bir aparılmalı, analiz nəticələri saxlanılmalı və ekspertizada bunların mövcudluğu və uyğunluğu yoxlanılmalıdır;

- ekspertlər tərəfindən dövri analizlərin müddətinə riayət olunmalı, ehtiyacı olduqda bu müddətlər xaricində də nümunələr götürülərək qiymətləndirilməlidir.

8.5.4. Müəssisə tərəfindən, yaxud da ekspertlər tərəfindən aparılan analizlərin nəticələri mənfi çıxdığı təqdirdə onun fəaliyyəti dayandırılmalı və təkrar nümunələr götürülərək qiymətləndirilməlidir. Aparılan analiz nəticələrindən ardıcıl olaraq ikisi müsbət çıxdığı təqdirdə müəssisənin fəaliyyətinə icazə verilməlidir. Ancaq, bu halda 4 (dörd) həftəlik analiz müddəti tamamlanmalıdır. Bundan sonra dövri analizlərə nəticələrin mənfi çıxdığı mərhələdən davam edilməlidir.

Suyun keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində "Suyun keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində istifadə olunan analiz üsulları"nda (əlavə 20) qeyd olunan analizlər tətbiq olunur.

8.6. Suyun keyfiyyətinə nəzarət sisteminin tətbiqində qeydiyyat sisteminin hazırlanması və nəzarətin həyata keçirilməsində aşağıdakı tələblərə riayət olunmalıdır:

- müəssisələrdə istifadə olunan suyun xlorlanma səviyyəsi hər gün yoxlanılaraq müvafiq jurnalda qeydlər aparılmalıdır;

- suyun analiz rəyləri və xlorlanma səviyyəsinə dair qeydlər mütəmadi olaraq tutulmalı, saxlanılmalı və tələb olunduqda səlahiyyətli orqanın ekspertlərinə təqdim olunmalıdır;

- nəzarət sistemində analizlərin aparılmasında ekspertlər tərəfındən onun mütəmadiliyinə əməl olunduğu vaxtaşırı yoxlanılmalı və suda xlorun miqdarı ölçülərək normaya uyğunluğu müəyyən edilməlidir.

Səlahiyyətli orqan tərəfındən müştərilərdən daxil olan şikayətlər mütəmadi olaraq araşdırılır və onların aradan qaldırılması istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirilir. Şikayətin mahiyyətini, istehlakçı qrupunu, tarixini, şikayətin gəldiyi ölkənin adını, məhsul partiyasının və seriyanın nömrəsini və s. məlumatları kompleks şəkildə təhlil etmək və müvafiq qərar qəbul etmək üçün səlahiyyətli qrup təyin edilir və onlar tərəfindən məlumatlar Əlavə 21-də nümunəsi verilmiş cədvəl əsasında komplektləşdirilərək aidiyyəti üzrə təqdim olunur.

1. MÜƏSSİSƏ HAQQINDA ÜMUMİ MƏLUMATLAR

Adı..................................................................................................................................................................

Ünvanı............................................................................................................................................................

Telefon............................................................................................................................................................

Faks.................................................................................................................................................................

E-mail poçtu..................................................................................................................................................

Qeydiyyat nömrəsi.......................................................................................................................................

2. MÜƏSSİSƏNİN YERLƏŞMƏ VƏZİYYƏTİ

2.1. Rayon mərkəzinə yaxınlıq (km).........................................................................................................

2.2. Avtomobil yollarına və dənizə yaxınlıq.............................................................................................

2.3. Müəssisəni mühafizə edən hasarın mövcudluğu

2.4. Mühafizə hasarının növü:

2.4.1. Daş divar.....................................................................................................................................

2.4.2. Taxta hasar..................................................................................................................................

2.4.3. Məftil hasar.................................................................................................................................

2.4.4. Digər (qeyd edin)......................................................................................................................

2.5. Ümumi yerləşmə planı (əlavə edin)

3. MÜƏSSİSƏNİN FƏALİYYƏT SAHƏSİ

3.1. Müəssisədə emal olunan məhsullar:

(01) Canlı balıq və digər dəniz məhsulları:

01.1. Balıqlar...........................................................................................................................................

01.2. Qısaquyruq....................................................................................................................................

01.3. Krevet.............................................................................................................................................

01.4. Qurbağa..........................................................................................................................................

01.5. Dəniz ilbizi.....................................................................................................................................

01.6. Tənək ilbizi.....................................................................................................................................

01.7. Digərləri (qeyd edin)...................................................................................................................

(02) Ovlanma yolu ilə əldə edilən təzə, soyudulmuş balıq və digər dəniz məhsulları

02.1. Balıqlar...........................................................................................................................................

02.2. Dəniz ilbizi, tənək ilbizi və digər onurğasızlar.........................................................................

02.3. Qurbağa ayağı...............................................................................................................................

02.4. Digərləri (qeyd edin)...................................................................................................................

(03) Emal edilmiş (dondurulmuş, hisə verilmiş, qaxaclandırılmış, duzlanmış, qarışıq duzlanmış, konservləşdirilmiş və s.) balıq, balıq məhsulları və digər dəniz məhsulları

03.1. Bütöv, yaxud da içalatı çıxarılmış halda dondurulmuş ovlanma məhsulları.....................

03.1.1. Balıqlar........................................................................................................................................

03.1.2. Dəniz ilbizi, tənək ilbizi və s. onurğasızlar............................................................................

03.1.3. Qurbağa ayağı............................................................................................................................

03.1.4. Qısaquyruq.................................................................................................................................

03.2. Dondurulmuş file şəklində ovlanma məhsulları.....................................................................

03.2.1. Balıqlar.........................................................................................................................................

03.2.2. Digərləri (qeyd edin)................................................................................................................

03.3. Emal edilmiş ovlanma məhsulları..............................................................................................

03.3.1. Marinad.......................................................................................................................................

03.3.2. Duzlamış......................................................................................................................................

03.3.3. Hisə verilmiş...............................................................................................................................

03.3.4. Dəniz ilbizi..................................................................................................................................

03.3.5. Tənək ilbizi.................................................................................................................................

03.3.6. Digərləri (qeyd edin)................................................................................................................

03.4. Konservləşdirilmiş məhsullar.....................................................................................................

03.4.1. Balıq.............................................................................................................................................

03.4.2. Qısaquyruq.................................................................................................................................

03.4.3. Krevet...........................................................................................................................................

03.4.4. Digərləri (əlavə edin)................................................................................................................

03.5. Bütöv, yaxud da içalatı çıxarılmış halda dondurulmuş süni yolla artırılan məhsullar

03.5.1. Balıqlar........................................................................................................................................

03.5.2. Qabıqlılar....................................................................................................................................

03.5.3. Digərləri (qeyd edin)...............................................................................................................

03.6. Dondurulmuş file şəklində süni yolla artırılan məhsullar....................................................

03.6.1. Balıqlar........................................................................................................................................

03.6.2. Digərləri......................................................................................................................................

03.7. Emal edilmiş süni yolla artırılan məhsullar.............................................................................

03.7.1. Konservləşdirilmiş məhsullar..................................................................................................

03.7.2. Hisə verilmiş məhsullar............................................................................................................

03.7.3. Digərləri......................................................................................................................................

(04) Süni yolla artırılan təzə, soyudulmuş balıq və digər dəniz məhsulları

04.1. Forel................................................................................................................................................

04.2. Çəki.................................................................................................................................................

04.3. Çapaq..............................................................................................................................................

04.4. Karp................................................................................................................................................

04.5. Digərləri (qeyd edin)..................................................................................................................

(05) Canlı molyusklar

05.1. Midiya (qara midiya, qıllı midiya və s.)...................................................................................

05.2. Dəniz ilbizi....................................................................................................................................

05.3. Tənək ilbizi.....................................................................................................................................

05.4. Digərləri (qeyd edin)...................................................................................................................

(06) Dondurulmuş və emal edilmiş molyusklar

06.1. Midiya (qara midiya, qıllı midiya və s.)...................................................................................

06.2. Dəniz ilbizi.....................................................................................................................................

06.3. Tənək ilbizi....................................................................................................................................

06.4. Digərləri (qeyd edin)..................................................................................................................

(07) Balıq kürüsü...................................................................................................................................

(08) Balıq yağı.........................................................................................................................................

(09) Müəssisənin gəmisi

09.1. Balıqlar...........................................................................................................................................

09.2. Molyusklar.....................................................................................................................................

09.3. Digərləri(qeyd edin)....................................................................................................................

3.2. Müəssisənin istehsal həcmi (Ton/gün, ton/il)...........................................................................

3.3. Xammal və hazır məhsullar

3.3.1. Xammalın, hazır məhsulun adı və həcmi:

Xammalın adı (Azərb.):................................................................................................................................

Hazır məhsulun adı:.....................................................................................................................................

Həcmi (Ton/gün, ton/il):...............................................................................................................................

3.3.2. Xammalın təmin edilmə forması:

Ovlanma.................................................................................................................................................

Süni yolla artırma...................................................................................................................................

İkinci əldən (ticarət obyektləri)...........................................................................................................

İdxal.........................................................................................................................................................

3.3.3. Xammalı daşıma vasitələri:

Gəmi və təknələrlə.................................................................................................................................

Soyuducusuz avtomobillərlə...............................................................................................................

Soyuducu sistemli avtomobillərlə.......................................................................................................

Digərləri (qeyd edin)............................................................................................................................

3.3.4. Xammalın daşınma formaları:

Tökmə üsulu...........................................................................................................................................

Qablarda, qutularda və s. vasitələrdə.................................................................................................

Digərləri (qeyd edin)............................................................................................................................

3,3.5. Xammalın müəssisəyə daxil olduğu andan emalına kimi olan dövrdə saxlanıldığı yerlər və müddətləri:

Müddət (saat, həftə, ay)

Soyuq şəraitli anbarlar

Xüsusi mühafizə anbarları

4. MÜƏSSİSƏNİN FİZİKİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ

4.1. Ümumi sahəsi (m2):___________________________________________________________

(yerləşmə planmı əlavə edin)

4.2. Qapalı yerlərin sahəsi (m2): ________________________________________________________

4.3. İstehsal və xidmət obyektləri və sahələri (m2):

Müdiriyyət:__________________________________________________________________________

Sosial obyektlər: _____________________________________________________________________

Emal müəssisələri: ___________________________________________________________________

Qablaşdırma: ________________________________________________________________________

Mühafizə: ___________________________________________________________________________

Laboratoriya: ________________________________________________________________________

Digər: _______________________________________________________________________________

5. MÜƏSSİSƏDƏ ÇALIŞAN PERSONAL

12. Müəssisədə çalışan ümumi personalın sayı:

13. Personalın ixtisas sahələri üzrə bölgüsü, sayı və təhsil səviyyələri:

Personalın sahələr üzrə bölgüsü

A. Texniki və tibbi personal

6. MƏHSULLARIN OVLANDIĞI ƏRAZİLƏRDƏ VƏ DİGƏR SU HÖVZƏLƏRİNDƏ MƏHSULA VƏ SUYA OLAN KEYFİYYƏT VƏ TƏHLÜKƏSİZLİK TƏLƏBLƏRİ

6.1. Məhsulların ovlandığı ərazilərdə və su hövzələrində məhsullar və su qanunvericiliklə müəyyən edilmiş keyfiyyət və təhlükəsizlik tələblərinə cavab verirmi?

6.2. Cavab bəlidirsə məhsula və suya dair ən son analiz nəticələrini təqdim edin.

6.3. Məhsullar ovlanma ərazilərindən və sahələrindən səlahiyyətli orqan tərəfindən təsdiq və təqdim olunan və gəmi kapitanı tərəfindən qaydasına uyğun olaraq doldurulan və imzası ilə təsdiq olunan mənşə sənədi əsasında ovlanaraq müəssisəyə göndərilirmi?

7. MƏHSULLARIN OVLANMASINDA İSTİFADƏ OLUNAN BALIQÇI GƏMİLƏRƏ, TƏKNƏLƏRƏ, QAYIQLARA, ELƏCƏ DƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN ƏMƏLİYYATLARA OLAN TEXNİKİ VƏ SANİTAR-GİGİYENİK TƏLƏBLƏR

7.1. Məhsulların ovlanması, saxlanması və daşınması zamanı istifadə olunan avadanlıqlar və maşınlar əvvəlcədən potensial təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə dezinfeksiya olunurmu və daima saz vəziyyətdə saxlanılırmı?

7.2. Gəmilər, çirkli su, tüstü, yanacaq, maşın yağı və ya digər istənilməyən maddələrin məhsula bulaşmasının qarşısını alacaq formada dizayn və inşa edilmişdirmi?

7.3. Balıq və digər dəniz məhsullarının təmas etdiyi səthlər düz və təmizlənməsi asan, zədələnməyə qarşı davamlı olan, uyğun materialdan inşa edilmişdirmi?

7.4. Balıqçı gəmilərində ovlanmış məhsulların taralanması və saxlanması məqsədilə müvəqqəti yerləşdirmə yerlərində, yaxud da sahələrində məhsulun keyfiyyətinə mənfi təsir edəcək yad maddələr, cisimlər müşahidə olunurmu?

7.5. Bu sahələr asanlıqla təmizlənirmi, buzun əriməsindən, yaxud da kəsilmə əməliyyatları nəticəsində yığılan su, qan və s. maye tullantılarım asanlıqla uzaqlaşdırmaq mümkündürmü?

7.6. Məhsulların daşınmasında hansı materialdan hazırlanmış qablardan, taralardan istifadə olunur?

Taxta...........................................................................................................................................................

Plastik........................................................................................................................................................

Polietilen....................................................................................................................................................

7.7. Gəmiyə yüklənən məhsullar günəş şüalarının təsirindən lazımi dərəcədə mühafizə edilirmi?

7.8. Məhsulları gəmidə yuyarkən hansı sudan istifadə edilir?

7.9. Məhsulun yuyulması və digər məqsədlər üçün kifayət qədər su mənbələri mövcuddurmu?

7.10. Həşəratlara, göbələklərə, parazitlərə qarşı effektiv mübarizə vasitələri tətbiq olunurmu?

7.11. Balıq və digər dəniz məhsullarının ovlanması, saxlanması və daşınması zamanı istifadə olunan avadanlıqlar və maşınlar əvvəlcədən potensial təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə dezinfeksiya olunurmu və saz vəziyyətdə saxlanılırmı?

7.12. Məhsullar dərhal emal müəssisələrinə göndərilmədiyi təqdirdə onları müvəqqəti saxlamaq üçün xüsusi şəraitə malik mühafizə anbarları mövcuddurmu?

7.13. Ovlanma əməliyyatlarında istifadə olunan avadanlıqlar vaxtaşırı dezinfeksiya olunurmu?

7.14. Məhsul tutulan və ya sahilə gətirilən kimi dərhal içalatı təmizlənirmi və içməli su altında, gəmidə isə təmiz su ilə tam yuyulurmu?

7.15. Sümüyün çıxarılması və ya kəsim əməliyyatları filenin və ya dilimlərin xarab olmasının və korlanmasının qarşısını alacaq şəkildə aparılırmı?

7.16. File və dilimlər hazırlanarkən tələb olunan vaxtdan artıq iş stollarının üzərində saxlanılırmı?

7.17. Məhsul hazırlanan kimi bükülürmü və lazımi tərzdə qablaşdırılaraq soyudulurmu?

7.18. Ovlanmış məhsullardan canlı olanlar istisna olmaqla digərləri dərhal soyuq su, yaxud da buzun içində (0, +40°C arasında temperaturda) və ya soyuq mühafizə otaqlarında saxlanılırmı?

7.19. Buzda saxlanılan, qablaşdırılmamış məhsulun daşınması və ya saxlanması üçün konteynerin içində ərimiş su ilə təmasın olmaması təmin olunmuşdurmu?

7.20. Mexaniki ayrılmış məhsul hazır olduqdan sonra mümkün qədər tez dondurulmalı və ya dondurulmalı olan məhsulla birləşdirilirmi?

7.21. Balıq və digər dəniz məhsullarının soyudulmasında istifadə edilən buz, içməli su və yaxud təmiz sudan emal edilirmi?

7.22. Məhsulların soyudulması gəmi göyərtəsində mümkün olmadıqda, o zaman soyudulma quruya çatdırıldıqdan sonra ən qısa müddətdə həyata keçirilirmi və məhsul buzun əriməsinə yaxın temperaturda saxlanılırmı?

7.23. Gəmidə çalışan işçilər tərəfindən gigiyena şərtlərinə tam riayət olunurmu?

7.24. Məhsulların saxlanması və daşınmasında taxtadan hazırlanmış qablardan, taralardan istifadə olunurmu?

8. MƏHSULUN SAHİLƏ ÇIXARILMASI VƏ BOŞALDILMASI ZAMANI APARILAN ƏMƏLİYYATLARA OLAN TƏLƏBLƏR

8.1. Ovlanmış məhsullar maksimum 8 saat ərzində sahib çıxarılırmı?

8.2. Məhsulların sahilə boşaldıldığı qablar, taralar şirin, yaxud da təmiz dəniz suyu ilə dərhal təmizlənirmi?

8.3. İçalat və digər tullantı maddələri məhsullardan ayrı saxlanılırmı?

8.4. Sahilə çıxarılan məhsulları günəş şüalarından, yaxud da pis hava şəraitindən qorumaq məqsədilə xüsusi tədbirlər görülmüşdürmü?

8.5. Balıq məhsullarının quruya çatdırılması və boşaldılması zamanı onlarla təmasda olan avadanlıq və ləvazimatlar asan təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmışdırmı və səliqəli şəraitdə saxlanılmışdırmı?

8.6. Balıq məhsullarının hərracında, topdansatış bazarlarında və ayrı-ayrı balıq hissələrinin satıldığı yerlərdə ovlanmış balıq məhsullarının insan istehlakı üçün yararsız hesab edilən balıq məhsullarından ayrı saxlanılırmı və qıfılla bağlana bilən soyuq yerlər mövcuddurmu?

8.7. Balıq məhsullarının satışı və saxlanılması məqsədləri üçün istifadə olunan yerlərdən digər məqsədlər üçün istifadə olunurmu?

8.8. Bu yerlərə məhsulların keyfiyyətinə mənfi təsir göstərən yanmış qaz buraxan nəqliyyat vasitələrinin daxil olması, yaxud da heyvanların daxil olması məhdudlaşdırılmışdırmı?

8.9. Məhsulların soyudulması gəmi göyərtəsində mümkün olmadığı təqdirdə onlar quruya çıxarıldıqdan sonra dərhal qurudularaq buzun əriməsinə yaxın temperaturda saxlanılırmı?

9. XAMMALIN VƏ HAZIR MƏHSULUN SAXLANMASINA OLAN TƏLƏBLƏR

9.1. Tədarük olunan xammal orqanoleptiki xüsusiyyətləri, xarici görünüşü, iyi, raikrobioloji göstəriciləri, toksiki elementləri, kənar maddələr, fiziki xassələri, böyüklüyü, növ eyniləşdirilməsi və s. etibarı ilə yoxlanıldıqdan sonra mədaxil olunurmu?

9.2. Xammal və hazır məhsullar emal, yaxud da ixrac olunanadək partiya nömrələri qeyd olunmuş etiketlərlə birlikdə temperatur rejimini tənzimləyən və qeyd edən sistemə malik anbarlarda saxlanılırmı?

9.3. Anbar məntəqələrində temperatur ölçmə cihazları daima işlək vəziyyətdə saxlanılırmı və qrafik əsasında temperatur rejimi barədə müvafiq jurnalda mütəmadi qeydlər aparılırmı?

9.4. Daxil olan xammalda və hazır məhsulda standartların tələblərinə cavab verməyənlər aşkar olunduqda, onlar dərhal kənarlaşdırılırmı?

9.5. Zəruri hallarda məhsulun parazitlərə yoluxub-yoluxmadığını aşkarlamaq və onda histaminin və Ümumi Uçucu Əsaslı Azotun (TVB-N) səviyyəsinin normaya uyğunluğunu müəyyən etmək üçün nümunələr götürülərək analiz olunurmu?

9.6. Təzə məhsulların səthi kifayət qədər buz ilə əhatə olunurmu?

9.7. Müəssisədə istifadə olunan qatqılar və əlavələr (duz, sirkə, ədviyyat, yağ, şəkər və s.) xammal və hazır məhsullarla bir yerdə saxlanılırmı?

9.8. Balıq və digər dəniz məhsullarına qaydasına uyğun olaraq tanınma nişanları vurulurmu?

9.9. Qablaşdırma materialları ayrı bir yerdə uyğun şəraitdə saxlanılırmı?

9.9. Xammal və hazır məhsullar eyni yerdə və eyni vaxtda saxlanılırmı?

9.10. Məhsulların saxlanmasında paslanan materialdan hazırlanmış qablardan istifadə halları müşahidə edilmiş olunurmu?

9.11. Qabı xarab olmuş, cırılmış, istehsal tarixi, partiya nömrəsi yazılmayan etiketsiz məhsulların realizə ediləcək məhsullarla bir yerdə saxlanılmaması halları müşahidə olunurmu?

9.12. Saxlama və anbarlaşdırma əməliyyatlarının sistemli aparılmasına, məhsulların səliqəli, hava cərəyanına mane olmayacaq, etiketləri görünəcək şəkildə yığılmasına, ilk daxil olan məhsulun ilk ixrac edilməsinə riayət olunurmu?

9.13. Anbar məntəqələri yağışdan, gəmirici və quşların daxil olmasından mühafizə olunurmu?

9.14. Anbar məntəqələri lazımi temperatur rejimini tənzimləyən sistemə və ventilyasiya qurğusuna malikdirmi?

9.15. Xammalın anbarlaşdırıldığı və saxlanıldığı yerlərin vəziyyəti:

Xüsusi anbar məntəqələri

9.16. Məhsulun anbar məntəqələrində, soyuq mühafizə otaqlarında saxlanma forması

Rəf sistemi.............................................................................................................................................

Qablarda................................................................................................................................................

Kisələrdə................................................................................................................................................

Qalaq halında........................................................................................................................................

Digər (qeyd edin)................................................................................................................................

9.17. Anbar məntəqələrində həşərat və göbələklərin miqdarını azaltmaq üçün qeydiyyata alınmış mübarizə vasitələrindən və ya digər alternativ metodlardan istifadə olunurmu?

9.18. Cavab bəlidirsə müvafiq vasitələri və metodları qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

9.19. Müəssisəyə daxil olan bütün təzə və işlənmiş taralar mütləq şəkildə yoxlanaraq qəbul olunurmu?

9.20. İş prosesində əmələ gələn tara sınıqları ağzı bağlı xüsusi yeşiklərə yığılırmı?

9.21. Hazır məhsulda kənar əşyalar müşahidə edildikdə bütün məhsul təkrar yoxlanmaq üçün saxlanılırmı?

9.22. Gələcəkdə belə halların qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər həyata keçirilirmi?

9.23. Cavab bəlidirsə müvafiq tədbirləri qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

9.24. Məhsulun paketlənərək yerləşdirildiyi daxili və xarici qabların, taraların üzərində emal müəssisəsinin adı və təsdiqedici kod nömrəsi çıxmayacaq, yaxud da silinməyəcək şəkildə yazılmışdırmı?

9.25. İstifadə olunan qablaşdırma materialları məhsulu xarici təsirlərdən tam qorunurmu?

9.26. Qabların üzərinə yapışdırılmış etiketdə istehsalçı müəssisənin adı, ünvanı, məhsulun adı, növü, keyfiyyəti, istehsal tarixi, nömrəsi, netto çəkisi, əlavələr və qatqı maddələri göstərilmişdirmi?

9.27. Təzə emal edilmiş balıq və digər dəniz məhsullarının daşınması zamanı istifadə olunan nəqliyyat vasitələri müvafiq temperatur rejimini tənzimləyən zəruri avadanlıqlarla təchiz olunmuşdurmu?

9.28. Nəqliyyat vasitələrinin daxili səthləri hamar və asan təmizlənəndirmi?

9.29. Nəqliyyat vasitələrindən eyni zamanda bir neçə məhsulun daşınması üçün istifadə olunurmu?

10. CANLI MOLYUSKLARIN TƏDARÜKÜ. EMALI VƏ BAZARA ÇIXARILMASINA OLAN TƏLƏBLƏR

10.1. Müəssisələr tədarükçülərdən və ya yığım mərkəzlərindən canlı molyusku (yumşaqbədənli) müvafiq mənşə sənədi ilə qəbul edirmi?

10.2. İstehsal və emal müəssisəsinə göndərilən molyusklar müvafiq əməliyyatlardan keçirildikdən sonra onlarda ehtimal olunan mikroorqanizmləri məhv etmək üçün:

10.2.1. Hermetik bağlanmış konteynerlərdə sterilizasiya olunurmu?

10.2.2. Molyuskun daxili bədən temperaturunu 90°C-dən az olmayan temperatura qaldırmaq və bu temperaturu 90 saniyədən az olmayan müddətdə saxlamaq üçün qaynar suya salınırmı?

10.2.3. Cavab bəlidirsə buna dair aparılan qeydləri göstərin.

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

10.2.4. Məhsullar temperaturu 120-160°C arasında, təzyiqi 2-5 Kq/sm olan bağlı qazanlarda 3-5 dəqiqə müddətində bişirildikdən sonra qabıqdan təmizlənirmi və bədənin temperaturu -20°C-yə düşənə kimi dondurulurmu?

10.2.5. Cavab bəlidirsə buna dair aparılan qeydləri göstərin.

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

10.2.6. Müəssisələr istehsal və yığım sahələrinə aid bütün məlumatları, xüsusilə ətraf mühit və iqlim şəraiti haqqında məlumatları yığım zamanı nəzərə alırmı?

10.2.7. Molyuskların yetişdirilməsi zamanı istifadə olunan üsullar və texnikalar onların təmizlənməsinə, istehsal və saxlanma şərtlərinə təsir edəcək dəyişikliklərə səbəb (molyuskları doğranmadan, cızılmaqdan qorumaq, artıq temperatura məruz qoymamaq, əlavə çirklənməyə səbəb olacaq suya və ya torpağa molyuskları yenidən batırmamaq və ya buraxmamaq və s.) olurmu?

10.2.8. Cavab bəlidirsə müvafiq təsirləri qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

11. MÜƏSSİSƏNİN ƏTRAFINA, İNFRASTRUKTURUNA, İSTEHSAL VƏ EMAL SAHƏLƏRİNƏ, AVADANLIQLARA VƏ SOSİAL OBYEKTLƏRƏ OLAN TƏLƏBLƏR

11.1. Müəssisə və ətrafı mühafizə edilirmi?

11.2. Müəssisənin ətrafında yaşıllaşdırma işləri görülmüşdürmü?

11.3. Müəssisənin ətrafında işıqlandırma tədbirləri görülmüşdürmü?

11.4. Müəssisənin avtomobil parkı mövcuddurmu?

11.5. Müəssisənin ətrafında lazımi təhlükəsizlik tədbirləri görülmüşdürmü?

11.6. İstehsal və emal sahələrində divarların vəziyyəti necədir?

11.7. Müəssisənin dam örtüyünün vəziyyəti necədir?

11.8. Yağış və tullantı sularının kənarlaşdırılması üçün lazımi kanalizasiya sistemi mövcuddurmu?

11.9. Xammalın növündən, üzərində aparılan əməliyyatlardan və həcmindən asılı olaraq müəssisə tədarük, ilkin mühafizə, yuma, emal, qablaşdırma, paketləmə və anbar sahələrinə malikdirmi?

11.10. Müəssisənin fəaliyyəti ətraf mühitə, ətrafdakı digər müəssisə və təşkilatlara mənfi təsir göstərirmi?

11.11. Emal və digər əməliyyatların həyata keçirilməsi yerlərdə döşəmələr tullantı sularını Özünə hopdurmayan, sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan materialdan hazırlanmışdırmı və həmin yığılmış suları axıdacaq əlverişli kanalizasiya sisteminə malikdirmi?

11.12. Divarlar və tavanlar asanlıqla təmizlənən, su keçirməyən, həşəratların, gəmiricilərin, quşların və digər heyvanların emal, qablaşdırma, anbar və s. sahələrə asanlıqla daxil olmasının qarşısını alacaq materialdan hazırlanmışdırmı və hazır məhsulları çirkləndirməyəcək şəkildə təmiz və səliqəlidirmi?

11.13. Pəncərələr və digər açıq sahələr yerdən normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun hündürlükdədirmi və üzərinə tor çəkilmişdirmi?

11.14. Qapılar və pəncərələr hamar, su keçirməyən, asan təmizlənən, vəziyyətdən asılı olaraq avtomatik açılıb-bağlana bilən, çürümə və korroziyaya qarşı davamlı materialdan hazırlanmışdırmı?

11.15. Elektrik xətləri divarın daxilinə yerləşdirilmiş şəkildə, yaxud da divarların asanlıqla təmizlənməsinə mane olmayacaq şəkildə izolyasiya edilərək çəkilmişdirmi?

11.16. Zərərvericilərin məhv edilməsi, yaxud da zərərsizləşdirilməsi məqsədilə istifadə olunan cihazlar onların istehsal sahələrinə daxil olmasına mane olmayacaq şəkildə uzaq bir yerdə quraşdırılmışdırmı?

11.17. İstehsal və emal yerlərində temperaturun yüksəlməsinin, toz və qoxunun əmələ gəlməsinin qarşısını almaq məqsədilə ventilyasiya sistemi quraşdırılmışdırmı və bu müəssisə xaricindən içəriyə doğru istiqamətləndirilərək gigiyena baxımından xüsusi filtrlərlə təchiz olunmuşdurmu?

11.18. Ventilyasiya zamanı hava axınının iş stollarına istiqamətlənməməsinə riayət olunurmu?

11.19. İstehsalat otaqlarında metroloji şərait (temperatura, nisbi rütubət, havanın hərəkət sürəti, səsin çoxluğu) normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğundurmu?

11.20. Soyuq anbarlar, qazanxanalar, transformator yarımstansiyaları istisna olmaqla bütün istehsalat və köməkçi otaqlar sanitar normalara uyğun temperatur rejimində qızdırılırmı?

11.21. Emal prosesində və məhsulların daşınmasında istifadə olunan avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. hansı materialdan hazırlanmışdır?

Alüminium......................................................................................................................... ( )

Mis....................................................................................................................................... ( )

Paslanmayan dəmir............................................................................................................ ( )

Taxta.................,................................................................................................................ ( )

Digər (qeyd edin)................................................................................................................ ( )

11.22. Avadanlıqlardan, dəzgahlardan, qablardan, konveyerlərdən və s. təyinatı xaricində başqa yeyinti məhsullarının emalında və daşınmasında istifadə olunurmu?

11.23. İstifadə olunan avadanlıqlarda, dəzgahlarda, qablarda, konveyerlərdə və s. paslanma və korroziya halları müşahidə olunurmu?

11.24. İstifadə olunan avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. vaxtaşırı təmizlənir və dezinfeksiya olunurmu?

11.25. Avadanlıqlar, dəzgahlar, qablar, konveyerlər və s. hansı maddələrlə təmizlənir?

Yuyucu toz.........................................................................................................................................

Sabun...................................................................................................................................................

Digər (qeyd edin................................................................................................................................

11.26. Təmizlik işləri hansı müddətdə aparılır?

Gündəlik................................................................................................................................................

Həftəlik...................................................................................................................................................

Aylıq.......................................................................................................................................................

Mövsümü...............................................................................................................................................

11.27. Təmizləmə sisteminin növü aşağıdakılardan hansıdır?

11.28. Təmizləmə sistemi kifayət edirmi?

11.29. Təmizləmə sistemi daimi işləyirmi?

11.30. Dəzgahlar, maşınlar, aparatlar titrəmənin qarşısını alan qurğu ilə təmin olunmuşdurmu?

11.31. İstehsalat və köməkçi otaqlarda, xammalın tədarükü və texnoloji proseslərdə sanitar-gigiyena tələblərinə riayət olunurmu?

11.32. Cihazların, avadanlıqların təmiri aparılan zaman, suvaq və rəngləmə işləri görüləndə, sınıq şüşə dəyişdiriləndə kənar əşyaların xammala və hazır məhsula düşməsinin qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər görülürmü?

11.33. İstehsalat və köməkçi otaqların girişində ayaqqabıları dezinfeksiya etmək üçün içərisində xüsusi maddələr olan kiçik hovuz, yaxud da qab qaydasına uyğun olaraq yerləşdirilmişdirmi?

11.34. İstehsalat və köməkçi otaqları, eləcə də avadanlıq və inventarlar təmiz vəziyyətdə saxlanılırmı və bu barədə növbələrin təhvil verilməsi jurnalında müvafiq qeydlər aparılırmı?

11.35. Təmizlik işləri aparmaq üçün işçilər lazımi inventarlar və yuyucu vasitələr ilə təmin olunmuşdurmu?

11.36. Xammalın anbarlaşdırıldığı və saxlanıldığı yerlərin vəziyyəti:

Xüsusi anbar məntəqələri

11.37. Texnoloji avadanlıqlar işə salınmazdan əvvəl təmizliyinə və kənar əşyaların olmamasına görə yoxlanılırmı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

11.38. Xammal və hazır məhsullar anbara müvafiq keyfiyyət sertifikatları ilə mədaxil edilirmi?

11.39. Anbara mədaxil edilən xammal və hazır məhsulların partiyaları nömrələnərək yığılırmı?

11.40. Xammalın keyfiyyəti laboratoriyada qiymətləndirildikdən sonra məqsədəuyğun hesab olunduğu təqdirdə buraxılmasına nəzarət olunurmu?

11.41. Balıq və digər dəniz məhsullarının emalında yalnız aidiyyəti dövlət orqanlarının icazə verdiyi qatqı maddələrindən istifadə edilməsinə riayət olunurmu?

11.42. Daxil olan qatqı maddələrinin sertifikata malik olmasına və istehsalçı müəssisənin qablaşdırdığı vəziyyətdə saxlanmasına riayət olunurmu?

11.43. Anbarın temperatur və rütubət göstəriciləri hər gün yoxlanılaraq müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

11.44. Yeyinti xammallarının saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş anbarda qeyri-ərzaq xammallarının, tullantıların saxlanılması halları müşayiət olunurmu?

11.45. Müəssisənin müvafiq sahələrində təzyiqi, temperaturu ölçən, mütəmadi qeydlər aparan və bu qeydləri mühafizə edən sistem quraşdırılmışdırmı?

11.46. Avadanlıq və cihazlar mütəmadi olaraq yoxlamadan keçirilərək müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

11.47. Xammalın yuyulması üçün istifadə olunan vasitələr:

Qazanlar və xüsusi ələklər..................................................................................................................

Dəzgahın üstü.......................................................................................................................................

Hovuz.....................................................................................................................................................

Beton kanallar.......................................................................................................................................

Digər (qeyd edin)................................................................................................................................

11.48. Yuyulma yerlərinin döşəmə və divarları təmizdirmi?

11.49. Müəssisədə istifadə olunan emal texnologiyasını izah edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

11.50. Emal əməliyyatlarında tətbiq olunan istilik dərəcəsi, müddətləri və istifadə olunan qatqı maddələri:

Duzlaşdırma, salomura

11.51. Dərhal emal olunmayan və ya nəql olunmayan məhsullar necə soyudulur?

Buzla.......................................................................................................................................................

Mexaniki yolla......................................................................................................................................

Digər (qeyd edin)................................................................................................................................

11.52. Dilimləmə və fileləmə əməliyyatları ilə kəsmə və təmizləmə əməliyyatları bir sahədəmi aparılır?

11.53. İstifadə olunan metoda dair, istilik dərəcəsi, tətbiqi müddəti, duzun miqdarı, pH, suyun tərkibi və s. xüsusiyyətlərlə əlaqədar qeydlər aparılırmı?

11.54. Konserv istehsalında istifadə olunan qablar bioloji müayinədən və isitmə əməliyyatından keçirilirmi?

11.55. Hisə vermədə istifadə olunan materiallar hansılardır ?

Odun........................................................................................................................................................

Kömür......................................................................................................................................................

Kimyəvi maddə.....................................................................................................................................

Digər (qeyd edin)..................................................................................................................................

11.56. Məhsullar hansı vasitələrdən istifadə edilərək qablaşdırılır?

Əllə.........................................................................................................................................................

Xüsusi dəzgahlarla...............................................................................................................................

Digər (qeyd edin).................................................................................................................................

11.57. Soyutma sistemini izah edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

11.58. Buz emal dəzgahında paslanmaya meyllilik halları mövcuddurmu?

11.59. Müəssisənin buz emal etmə miqdarı və həcmi:

İstehsal miqdarı (ton/il)

İstehsal həcmi fkq/gün)

11.60. Buzuqırmada istifadə olunan dəzgahın materialı:

Paslanmayan dəmir............................................................................................................................

Alüminium..........................................................................................................................................

Metal....................................................................................................................................................

Digər (əlavə edin).............................................................................................................................

11.61. Buzqırmada istifadə olunan dəzgahda paslanmaya meyllilik halları mövcuddurmu?

11.62. Buz xüsusi konteynerlərlə daşınırmı?

11.63. İstifadə olunan qablaşdırma materialları:

11.64. Qablaşdırma materiallarının yığıldığı başqa bir yer mövcuddurmu?

11.65. Birdəfəlik qablardan istifadə edilirmi?

11.66. Qablaşdırma materiallarından ikinci dəfə istifadə olunduqda dezinfeksiya edilirmi?

11.67. Qablaşdırılan məhsullar necə daşınır?

Əllə.......................................................................................................................................................

Konteynerlə..........................................................................................................................................

Xüsusi avadanlıqlarla..........................................................................................................................

Nəqliyyat vasitəsi................................................................................................................................

Digər......................................................................................................................................................

11.68. Məhsulların daşınmasında istifadə olunan vasitələr:

Soyuducusuz nəqliyyat vasitələri

Soyuducu sistemli nəqliyyat vasitələri

11.69. İxracatda daşıma forması:

Avtomobil yolu..............................................................................................................................................

Hava yolu.......................................................................................................................................................

Dəniz yolu......................................................................................................................................................

11.70. Məhsulun daşınması zamanı istifadə olunan nəqliyyat vasitələri müvafiq temperatur rejimini tənzimləyən zəruri avadanlıqlarla təchiz olunmuşdurmu?

11.71. Nəqliyyat vasitələrindən eyni anda bir neçə məhsulun daşınması üçün istifadə olunurmu?

11.72. Nəqliyyat vasitələrində təmizlik və dezinfeksiya işləri aparılırmı?

11.73. Dezinfeksiya olunursa istifadə edilən metodu və müddəti qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

11.74. Etiketləmə formasını qeyd edin (etiket nümunəsini də əlavə edin):

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

12. EMAL SEXİNƏ (ŞÖBƏSİNƏ) DAİR MƏLUMATLAR

12.1. Emal şöbəsinin divarlarına üz çəkiləndə hansı materiallardan istifadə olunmuşdur?

Torpaq...................................................................................................................................................

Beton......................................................................................................................................................

Taxta......................................................................................................................................................

Fayans....................................................................................................................................................

Digərləri (qeyd edin)...........................................................................................................................

12.2. Emal şöbəsinin döşəmələrində hansı materiallardan istifadə olunmuşdur?

Kafel.......................................................................................................................................................

Beton......................................................................................................................................................

Taxta......................................................................................................................................................

Fayans....................................................................................................................................................

Digərləri (qeyd edin)...........................................................................................................................

12.3. İşıqlandırmada hansı vasitələrdən istifadə olunur?

Şəhərdaxili elektrik sistemi................................................................................................................

Balon......................................................................................................................................................

Generator...............................................................................................................................................

Təbii.......................................................................................................................................................

Digər (qeyd edin).................................................................................................................................

12.4. Havalandırma forması hansıdır?

Pəncərə...................................................................................................................................................

Qapı.........................................................................................................................................................

Kondisioner............................................................................................................................................

Ventilyator..............................................................................................................................................

Digər (qeyd edin)..................................................................................................................................

12.5. Emal şöbəsinə giriş yerləri dezinfeksiya edilirmi?

12.6. Dezinfeksiyada istifadə olunan vasitələri qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

13. SOYUQ SAXLAMA OTAQLARINA DAİR MƏLUMATLAR

13.1. Soyuq saxlama otaqlarının sayı və həcmi:

13.2. Məhsulun soyuq otaqda saxlanma müddətləri:

13.3. Soyutma sistemi məhsulun istilik dərəcəsini surətlə istədiyi səviyyəyə düşürtməyə imkan verirmi?

13.4. Soyuq saxlama otaqlarında temperatura dair qeyd qrafikləri tutulurmu ?

13.5. Məhsulun soyuq mühafizə otaqlarında saxlanma forması

Rəf sistemi............................................................................................................................................

Qablarda................................................................................................................................................

Yığılmış halda.......................................................................................................................................

Digər......................................................................................................................................................

13.6. Soyuq saxlama otaqlarında xüsusi müşahidə və xəbərdarlıq sistemi mövcuddurmu?

13.7. Soyuq saxlama otaqları balıq və digər dəniz məhsulları xaricində başqa məqsədlər üçün istifadə olunurmu?

13.8. Cavab müsbətdirsə hansı məhsullar üçün istifadə olunduğunu qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

13.9. Soyuq saxlama otaqlarmı təmizləmə formasını və müddətini izah edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

13.10. İstifadə olunan buz necə təmin olunur?

Müəssisədə istehsal.............................................................................................................................

Xaricdən tədarük.................................................................................................................................

14. TULLANTILARIN MÜƏSSİSƏDƏN UZAQLAŞDIRILMASINA OLAN SANİTAR-GİGİYENA TƏLƏBLƏRİ

14.1. Müəssisə iş gününün sonunda yığılmış tullantıları zərərsizləşdirmək, yaxud da onları müəssisədən uzaqlaşdırmaq üçün kifayət qədər, uyğun həcmdə, korroziyaya davamlı, maye kütləsini sızdırmayan, asanlıqla təmizlənən və dezinfeksiya olunan tullantı qablarına, yaxud da zibil yeşiklərinə malikdirmi?

14.2. Zibil və tullantıların uzaqlaşdırılması üçün istifadə olunan konteynerlər, zibil yeşikləri, zibil qabları boşaldıqdan sonra yuyularaq normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun qatılıqlı xlorlu əhəng məhlulu ilə dezinfeksiya olunurmu?

14.3. Zibil qabları istehsalat sahələrindən və anbarlardan normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun məsafədə, asfalt və ya beton örtüklü yerdə yerləşdirilmişdirmi?

14.4. Maye tullantıların uzaqlaşdırılması üçün müəssisədə asanlıqla təmizlənən, korroziyaya davamlı, uyğun həcmdə, dərinlikdə və maillikdə kanal, yaxud da boru xətti sistemi quraşdırılmışdırmı?

14.5. Qatı şəkildə tullantıların toplandığı sahələr xammalın girişi, emalı və hazır məhsulun saxlandığı yerlərə yaxın və onlara birbaşa çıxışları olmayacaq şəkildə yerləşdirilmişdirmi?

14.6. Qatı tullantılar uzaqlaşdırılmamışdan əvvəl xüsusi yerdə yığılırmı?

14.7. Qatı tullantıların uzaqlaşdırılması formasını qeyd edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

14.8. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan dezinfeksiyaedici maddələr məhsullara və avadanlıqlara mənfi təsir etməmək üçün ayrı bir yerdə xüsusi şəraitdə saxlanılırmı?

15. SOSİAL OBYEKTLƏRƏ OLAN SANİTAR-GİGİYENA TƏLƏBLƏRİ

15.1. Müəssisədə personal üçün kifayət qədər inzibati bina, geyinib-soyunma yerləri, istirahət otaqları, yeməkxana, yuyunma otaqları, tualet və s. sosial obyektlər mövcuddurmu?

15.2. Bunların emal sahələrinə birbaşa çıxışları mövcuddurmu?

15.3. Sosial obyektlərdə gigiyena tələblərini əks etdirən lövhələr asılmışdırmı?

15.4. Müəssisədə çalışan personal üçün kifayət sayda dolablar, geyinib soyunma otaqları, yuyunma yerləri, tualetlər ayrılmışdırmı?

15.5. Cavab bəlidirsə müvafiq olaraq saylarmı qeyd edin:

Dolabların sayı..............................................................................................................................................

Geyinib-soyunma otaqlarının sayı.............................................................................................................

Əl-üz yuma otaqların sayı...........................................................................................................................

Tualetlərin sayı..............................................................................................................................................

Yuyunma otaqlarının sayı...........................................................................................................................

15.6. İşçilərin iş paltarları və digər geyim əşyaları bir-birindən ayrı yerdə saxlanılırmı?

15.7. Dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə olunduğuna məsul şəxs tərəfindən nəzarət edilərək müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

15.8. Əl-üz yuma yerlərində lazımi miqdarda təmizlik vasitələrin, birdəfəlik istifadə üçün kağız və s. vasitələr qoyulurmu?

15.9. Əl-üz yuma yerlərinin təmizlənməsi, eləcə də təmizlik vasitələrini dəyişdirilməsi ilə əlaqədar müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

15.10. Əl-üz yuma və yuyunma otaqlarında daima isti su olurmu?

15.11. Əl-üz yuma otaqlarında qapıların açılıb-bağlanmasında avtomatik sistem quraşdırılmışdırmı?

16. İSTEHSAL VƏ EMAL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ İSTİFADƏ OLUNAN SUYUN VƏ HAZIR MƏHSULLARIN KEYFİYYƏTİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR

16.1. İstehsal və emal prosesində istifadə olunan suyun tədarük forması:

Artezian suyu.......................................................................................................................................

Şirin su...................................................................................................................................................

Şəhərdaxili şəbəkə suyu......................................................................................................................

Digər (qeyd edin)................................................................................................................................

16.2. Müəssisədə içmək, təmizləmək, yanğın söndürmək və s. məqsədlər üçün kifayət qədər və uyğun təzyiqdə isti və soyuq su mövcuddurmu və onun keyfiyyəti normativ-texniki sənədin tələblərinə cavab verirmi?

16.3. Müəssisədə müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunan suyun keyfiyyəti müntəzəm olaraq qiymətləndirilirmi və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

16.4. İstifadə olunan suyun keyfiyyətini təmin etmək məqsədilə xlorlama, filtrdən keçirmə, ultraşüa və s. sistemlər quraşdırılmışdırmı?

16.5. Su anbarları, yaxud da hovuzlar üstü örtülü, təmiz vəziyyətdədirmi və bunlar asanlıqla yoxlanıla biləcək bir yerdə yerləşdirilmişdirmi?

16.6. Artezian quyuları və ehtiyat su tutarları sanitar mühafizə zonasına malikdirmi və onların sanitar-texniki vəziyyətinə daima nəzarət olunurmu?

16.7. Ehtiyat su çənləri ağzı bağlı və surğuclanmış vəziyyətdə saxlanılırmı?

16.8. Su çənləri rübdə 1 (bir) dəfədən az olmayaraq dezinfeksiya olunurmu və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

16.9. Çənlərin üzərində trafaret vurulmuşdurmu?

16.10. İstehsal və emal prosesində istifadə olunan su analizdən keçirilirmi?

16.11. Cavab bəlidirsə analizin keçirildiyi təşkilatın adını, keçirilmə dövrülüyünü və müddətini qeyd edin (ən son analiz rəyini də əlavə edin).

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

16.12. Buz emalında istifadə olunan suyun təmin edilmə forması:

Artezian suyu.......................................................................................................................................

Şəhər daxili su sistemi.........................................................................................................................

Təbii mənbələr......................................................................................................................................

Digər......................................................................................................................................................

16.13. Buzun emalında istifadə olunan su analiz edilirmi?

16.14. Analiz edilirsə rəyi əlavə edin:

16.15. Müəssisədə su isitmə sistemi mövcuddurmu?

16.16. İsti suyun təmin edilmə formasını izah edin:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

16.17. İsti sudan bütün şöbələr istifadə edə bilirmi?

16.18. Xammallar anbar məntəqələrinə qəbul olunarkən, eləcə də hazır məhsullar dövriyyəyə buraxılarkən partiyadan müvafiq qaydada nümunələr götürülərək laborator şəraitində keyfiyyəti qiymətləndirilirmi?

17. MÜƏSSİSƏDƏ ÇALIŞAN İŞÇİLƏRİN ŞƏXSİ GİGİYENASINA OLAN TƏLƏBLƏR

17.1. Emal sahəsinə işə qəbul olunan işçilərin tibbi arayışları mövcuddurmu və onlar vaxtaşırı tibbi müayinələrdən keçirilərək şəxsi anketlərində müvafiq qeydlər aparılırmı?

17.2. İş vaxtı işçilər şəxsi gigiyena şərtlərinə tam riayət edirmi?

17.3. Müəssisənin müxtəlif yerlərində gigiyena şərtlərinə dair xəbərdaredici lövhələr asılmışdırmı?

17.4. İş paltarlarının emal sahəsindən kənarda istifadə edilməsi hallan müşahidə olunurmu?

17.5. Müəssisəyə daxil olan kənar şəxslər xüsusi geyim əşyaları ilə təmin edilirmi?

17.6. İşçilərin istifadəsinə verilən dolablardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə edildiyini müəyyən etmək məqsədilə gigiyena üzrə məsul şəxs tərəfindən dolablar vaxtaşırı yoxlanılırmı və bu barədə müvafiq jurnalda qeydlər aparılırmı?

17.7. İstehsal sahəsində iş paltarı, xalat, papaq, ayaqqabı və əlcəklərdən istifadə edilirmi?

17.8. İşçilərdə işə qəbul olunarkən və ya sonradan yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı sahəsində çalışa biləcəyinə dair rəylər mövcuddurmu?

18. MÜƏSSİSƏDƏ MÜXTƏLİF ZİYANVERİCİLƏRLƏ MÜBARİZƏ ÜSULLARINA OLAN TƏLƏBLƏR

18.1. Gəmiricilərin, böcəklərin və digər hər növ parazitlərin müəssisə və avadanlıqlara təsir etməyəcək şəkildə məhv edilməsi üçün mübarizə üsulları mövcuddurmu?

18.2. Cavab bəlidirsə mübarizə üsullarını qeyd edin:

19. MÜƏSSİSƏDƏ HƏYATA KEÇİRİLƏN ƏMƏLİYYATLARA DAİR PROQRAMLARIN HAZIRLANMASINA VƏ TƏTBİQİNƏ OLAN TƏLƏBLƏR

19.1. Müəssisədə ziyanvericilərlə mübarizə tədbirlərinə, avadanlıqların və təchizatın təmiri və dezinfeksiyasına, nəqliyyat vasitələrinin, yuyunma və paltardəyişmə otaqlarının, dolabların, tualetlərin, anbar sahələrinin, xammal giriş yerlərinin, yükləmə ərazilərinin, xammal ehtiyatlarının və hazır məhsulların, istehsal və emal sahələrinin təmizlənməsinə və dezinfeksiyasına, eləcə də tullantıların uzaqlaşdırılmasına, təmizlik vasitələrinin dəyişdirilməsinə və s. məsələlərə dair müvafiq proqramlar hazırlanaraq tətbiq olunurmu?

19.2. Proqramların tətbiqi ilə əlaqədar müəssisədə məsul şəxslər tərəfindən qaydasına uyğun olaraq müvafiq jurnallarda qeydlər aparılırmı?

20.1. Müəssisədə laboratoriya mövcuddurmu?

20.2. Cavab bəlidirsə laboratoriyada aparılan analizləri qeyd edin:

21.1. Müəssisədə görülən işlərin və həyata keçirilən əməliyyatların müvafiq jurnallarda qeydiyyatı aparılırmı?

21.2. Qeydiyyat hansı üsuldan istifadə olunaraq aparılır?

Kompüter..............................................................................................................................................

Qeyd dəftəri..........................................................................................................................................

Kartoteka...............................................................................................................................................

Digər (qeyd edin).................................................................................................................................

22. TƏHLÜKƏLİ AMİLLƏRİN TƏHLİLİ VƏ NƏZARƏTİN KRİTİK NÖQTƏLƏRİ

(TATNKN) SİSTEMİNİN TƏTBİQİ

22.1. Müəssisədə TATNKN sistemi tətbiq olunubmu?

22.2. Cavab xeyirdirsə bu sahədə iş aparılırmı?

22.3. Müəssisədə kritik nöqtələrə nəzarət edilirmi?

22.4. Kritik nöqtələrə nəzarət edilirsə istifadə etdiyi plan və proqramlar qənaətbəxşdirmi?

22.5. TATNKN planını əlavə edin.

Müəssisənin adı:..........................................................................................................................................

Müəssisənin ünvanı:....................................................................................................................................

Təsdiqedici kod nömrəsi:............................................................................................................................

Telefon:..........................................................................................................................................................

Faks:.................................................................................................................................................................

Əvvəlki ekspertizanın tarixi:......................................................................................................................

Ekspertizanın aparılma tarixi:....................................................................................................................

II. EKSPERTİZAYA DAİR QEYDLƏR

- Əvvəlki ekspertizada müəyyən edilən çatışmamazlıqların aradan qaldırılıb-qaldırılmadığına dair qeydlər:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

- Cari ekspertizada müəyyən edilən çatışmamazlıqlar: (Ekspertiza formasında müvafiq maddələrə istinad olunaraq izah edilməlidir)

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

III. EKSPERTİZA NƏTİCƏLƏRİNİN ÜMUMİ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Müəssisənin adı: Müəssisənin ünvanı:

1. Müəssisənin infrastrukturunun, texniki və sanitar-gigiyena şərtlərinin qiymətləndirilməsi

Şərtlərin yaxşılaşdırılması zəruridir

2. Müəssisənin emal olunan məhsul qruplarına görə qiymətləndirilməsi

Dondurulmuş (bütöv halda)

Digər dəniz məhsulları

3. Ümumi qiymətləndirmə (3)

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

AZE X1X1 X2X2... XnXn X3X3X3

AZE - Azərbaycan Respublikasını;

X1X1 - müəssisənin yerləşdiyi şəhər (rayon) dövlət nömrə nişanını;

X2X2... XnXn - məhsulun emal formasının müxtəlifliyindən asılı olaraq dəyişən nömrələrini;

X3X3X3 - Sonuncu üç rəqəm Avropa İttifaqı ölkələrinə ixrac edilən yeyinti məhsullarının istehsalı və emalı müəssisələrinin reyestrində qeydiyyat nömrəsini göstərir. Bu nömrə 100-dən başlayır və təsdiqedici kod nömrəsini alan müəssisələrin sayından asılı olaraq artan qaydada dəyişir.

Ovlama lisenziyasının:

Təmin edilmə forması:

Qabların sayı (kq/ədəd):

Müəssisəyə (sahil boşaltma məntəqəsinə) təhvil-təslim tarixi:

Təsdiqedici kod nömrəsi:

Mənşə sənədini dolduran gəmi kapitanının:

A. TƏZƏ VƏ SOYUDULMUŞ

- Canlı və parıltılıdır, rəng dəyişikliyi yoxdur.

- Canlı, ancaq parıltılı deyildir.

- Qarın və bel nahiyəsində rəng dəyişikliyi azdır.

- Balıq əyilir və dərisində büzüşmələrə rastlanır.

- Dərisini ətindən asanlıqla ayırmaq mümkündür.

0,5 mq/kq 0,05 mq/kq 0,3 mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq 1,0 mq/kq

- Şəffaf, sulu mikoza və sümüksüz maddə əmələ gəlmişdir.

- Azacıq bulanıq mikozaya rastlanır.

- Südlü mikoza əmələ gəlmişdir.

- Südlü mikoza əmələ gəlmişdir.

- Donmuş rəngdə, şəffaf deyildir.

- Qabarıq (şişmiş) şəffaf vəziyyətdədir.

- Qabarıqlığı azacıq azalmış vəziyyətdə və eyni ölçüdədir.

- Qara, solğun göz bəbəyi

- Korneası yastı, gözbəbəyi anormaldır.

- Gözlərinin ətrafında qan laxtalarına rast gəlmək mümkündür.

- Ortası qabarıqdır, korneası südlüdür.

- Göz bəbəyi yaşıl rəngdədir.

- Azacıq şəffaf mikoza ləkələri əmələ gəlmişdir.

- Mikoza şəffaf deyildir.

- Südlü mikoza mövcuddur.

- 9 nümunənin arifmetik orta dəyəri: 100 ppm-i keçməməlidir.

- iki nümunədə 100 ppm-dən artıq, amma 200 ppm-dən az olmamalıdır.

- heç bir nümunədə histamin göstəricisi 200 ppm-i keçməməlidir.

- Yağlı, yarım şəffaf, parıltılıdır,

- Təbii rəngində bir dəyişiklik yoxdur

- Məxməri, parıltılıdır,

- Rəngi azacıq solmuşdur

- Şəffaf deyildir (*)

- Onurğa sütunu boyunca rəngin əmələ gəlməsi halları müşahidə olunmur

- Ətdən ayırarkən öz-özünə qırılır.

- Bənövşəyi rəngdədir,

- Azacıq yapışqanlıdır

- Böyrəklərin, digər orqanların qalıqları və aorta içindəki qan al qırmızıdır.

- Böyrəklərin, digər orqanların qalıqları və aorta içindəki qan donmuş halda qırmızıdır.

- Qanın rəngi bir az şəffafdır.

- Böyrəklərin, digər orqanların qalıqları və qanın rəngi solğun qırmızıdır.

- Böyrəklərin, digər orqanların qalıqları və qanın rəngi qəhvəyiyə çalardır.

- Sıx və elastikidir, parıltı yoxdur.

- Elastikliyi azalmışdır.

- Bir az yumşaq və elastikliyi azdır,

- Məxməri parıltılı və səthi solğundur.

- Pulcuqları asanlıqla dəridən ayırmaq mümkündür (*),

- Səthi parıltılıdır.

Ümumi uçucu bazık (*) ABVT (TVBN) mg Azot/100g

<20 Uyğundur 20-28 Norma

>28 Normadan yüksəkdir

Qarın dərisi (periton)

- Tamamilə ətə yapışmış vəziyyətdədir.

- Yapışmış vəziyyətdədir.

- Az miqdarda yapışmış vəziyyətdədir.

- Yapışmış vəziyyətdə deyildir. (*)

İyi (qəlsəmələri, dərisi. qarın boşluğu)

- Dəniz yosununun tamını verir

- Yosun, yaxud da başqa bitkilərin heç birinin tammı vermir.

- Bir az turş tamı verir.

- Qabarıq, parıltılı və işıqlıdır.

- Azacıq qabarıq və parıltılıdır, İşıqlı deyildir.

- Göz bəbəyi oval forma almışdır.

- Göz bəbəkləri qabarıq olmayan halda və donmuş vəziyyətdədir.

- Sarımtıl rəngdə və qövsvarı şəkildədir.

- Dərinin üzərində bir az açıq rəngdə

- Dəri üzərində və xüsusilə də ağız və

ətraflarında azacıq mikozaya rast

miqdarda. mikozaya rast gəlinir.

turşusunun tamı gəlir.

parıltılı, işıqlıdır,

- Ağ və parıltılıdır,

- Üzgəclərin ətrafları

B. DONDURULMUŞ VƏ EMAL EDİLMİŞ

- Mezofil aerob bakteriyalar

- Staphylococcus aureus

- Mezofil aerob bakteriyalar

- Staphylococcus aureus

0,5 mq/kq 0,05 mq/kq 0,3 mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq l,0mq/kq

Balıq konservlərində mikrobioloji yoxlama (Ticarət sterilitenin yoxlanılması)

- 9 nümunənin arifmetrik orta dəyəri: 100 ppm-i keçməməlidir

- 2 nümunədə 100 ppm-dən artıq, amma 200 ppm-dən az olmalıdır

- heç bir nümunədə histamin göstəricisi 200 ppm-i keçməməlidir

0,5 mq/kq 0,05 mq/kq 0,3 mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq l,0mq/kq

- Ümumi mezofil aerob bakteriyaları

- Staphulococcus aerus

- Clostridium perfingens

n=5, c=0, m=0, -n=5, c=0, m=0, -n=5, c=0, m=0, -n=5, c=0, m=10, M=10

Borat turşusu (X8) Natrium tetraborat (boraks) (X8)

- Nəmliyi, ən çox (%)

- Duzluğu, ən çox (%)

- Özünəməxsus, eyni tipdə (tünd rəngdə).

- Yerləşdirmədə qüsur yoxdur.

- Dənələri bir boyda, bir-birinə yapışmamış, bütöv,

partlamamış, bərk halda, dənələri ayırarkən bir-birini zədələməyəcək şəkildədir.

- Özünəməxsus, az miqdarda ot tamı

- Özünəməxsus, asanlıqla hiss

edilməyəcək qədər rəng fərqi vardır (tünd rəngdə).

- Yerləşdirmədə kiçik qüsurlar

- Dənələri iri, orta boyda, nəmtəhər, az miqdarda bir-birinə yapışmamış şəkildə, tək-tük zədəli dənələrə rast gəlmək mümkündür.

- Özünəməxsus, az miqdarda ot tamı

- Müxtəlif yerlərdə topa halda fərqli rənglərin əmələ gəlməsi (tünd rəngdə).

- Qırmızı və qara dənələr bir-birinə qarışmış, nəmtəhər, bərk və yapışmış haldadır.

- Dənələri bir-birindən

və partlama hallarına rast

(*) Xarab olmanın sonrakı mərhələlərində

(X1) Bu növ analizlər səlahiyyətli orqan tərəfindən tələb olunduqda aparılır.

(X2) Xanı balığı (Dicentrarchus labrax), Treskaya oxşar balıq (Molva depterugiya), İlan balığı (Anguilla spp.), Durna balığı (Esox lucius), Skumbriyaya oxşar balıq (Orynopsis unicolor), Nərə balığı (Acipenser spp.) balıqlar üçün: 1 mq/kq olaraq tərtib edilir.

(X3) İlan balığı (Anguilla anguilla), Kefal (Mugil labrosus labrosus), Stavrid (Trachurus trachurus), Sardina (Sardinka pilchardus) balıqları üçün: 0,1 mq/mq şəklində tətbiq olunmalıdır.

(X4) İlan balığı (Anguilla anguilla), Kefal (Mugil labrosus labrosus), Stavrid (Trachurus trachurus), Sardina (Sardinka pilcardus), Xallı dəniz xanısı ətbri üçün: 0,4 mq/kq şəklində tətbiq olunmalıdır.

(X5) Səlahiyyətli orqan tələb etdiyi təqdirdə Scombridae qrupuna daxil olan balıq növləri üçün tətbiq edilir.

(X6) Orqanoleptik təhlillər nəticəsində qeyri-müəyyənlik hallarına rast gəlindiyi təqdirdə bütün balıq növlərində axtarılır.

(X7) Balıq kürüsü və məhsulları.

(X8) Aspenser növlərindən əldə olunan kürülərdə axtarılır. n: Analiz ediləcək nümunənin sayı.

c: m və M dəyərləri arasında standart norma maksimum nümunə vahidi sayıdır.

m: Xətalı olaraq qəbul edilən nümunə vahidlərinin qr-mda olmasına icazə verilən mikroorqanizmlərin sayısı. (Heç bir nümunə M-dən

M: Nümunə vahidlərinin qr-mda icazə verilən maksimum mikroorqanizmlərin sayı. (Heç bir nümunə M-dən çox çıxmamalıdır)

ANALİZLƏR VƏ NORMA GÖSTƏRİCİLƏRİ

Sezium Cs - 134: 600 Bq/kq

B. TƏZƏ VƏ SOYUDULMUŞ

1. QARINAYAQLILAR VƏ BAŞINDANAYAQLILAR

ORQANOLEPTİK GÖSTƏRİCİLƏR

- Dərisinin rəngi canlıdır,

- Əti yapışmış vəziyyətdədir.

- Dərisinin rəngi donmuş vəziyyətdədir - Əti yapışmış vəziyyətdədir.

- Rəngi solmuş vəziyyətdədir.

- Dərisini asanlıqla qoparmaq mümkündür.

- Ümumi uçucu əsaslı azotun (TVB-N) mq nitrogen/100 qr

- Konsistensiyası bərkdir.

- Ağ, inci rəngdə parıldayır

- Əhəng bəyazlıqdadır.

- Bənövşəyi-ağ və ya azacıq sarımtıl rəngdədir.

- Çətin qoparmaq mümkündür

- Çətin qoparmaq mümkündür

- Asanlıqla qoparmaq mümkündür.

- Təzə dəniz yosunu təmini verir.

- Mürəkkəb təmindədir.

- Kadmium (X2) (X3) - Qurğuşun (X2)

0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq l,0mq/kq

Xarici görünüşü (bütün növlər üçün)

- Qabıqların səthi nəmli və işıltılı olmalıdır.

- Bir qabdan başqa bir qaba boşaldıldıqda bir-birinə yapışmamalıdır.

- Əti kənar iy verməməlidir

- Krevetkalar qum, balıq qulağı və s. yad cisimlərdən təmizlənməlidir.

- Qabıqların səthi nəmli və işıltılı olmalıdır.

- Bir qabdan başqa bir qaba boşaldıldıqda bir-birinə yapışmamalıdır.

- Əti kənar iy verməməlidir

- Krevetkalar qum, balıq qulağı və s. yad cisimlərdən təmizlənməlidir.

- Qabıqların səthi quru və solğun olmalıdır.

- Bir qabdan başqa bir qaba boşaldıldıqda bir-birinə yapışmamalıdır.

- Ətdən həddindən artıq amonyak turşusunun tamı gəlməlidir.

- Qum, balıq qulağı və s. yad cisimlərə bulaşmış olmalıdır.

- Kadmium (X2) (X3) - Qurğuşun (X2)

0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq 1,0 mq/kq

Xarici görünüşü (Qabıqlı krevetkalar)

(Dərin su krevetkalar)

- Rəngi çəhrayı, açıq qırmızımtıl, qabığın ön hissəsi isə açıq rəngdə olmalıdır.

- Eyni tərzdə bənövşəyi rəngdə olmalıdır.

- Rəngi açıq solğun, qırmızımtıl -çəhrayı rəngdən ağ ləkəli maviyə çalar olmalı, ön hissəsi isə açıq rəngdən geriyə doğru dəyişməlidir.

- Baş hissəsindəki bənövşəyi rəng qismən tündləşməlidir.

- Rəngi tündləşməli və qırmızımtıl-çəhrayı rəngdən yaşımtıl və tünd qara qəhvəyi rəngə doğru dəyişməlidir.

- Başdan quyruğa kimi rəngi tündləşməlidir.

Natrium Metabisulfid (SO2) Kükürd dioksid

- Kiçik itkilər istisna

- Kiçik itkilər istisna

- Qabığı çıxarılarkən

- Az miqdarda parça qəbul edilir.

parçalan ilə birlikdə

olduqda qəbul edilir.

tammı vermir, turşu tammı verir.

- Təbii vücudda olmalıdır.

- Təbii vücudda olmalıdır.

- Təbii forması dəyişilir.

- Rəngi dəyişmiş olur.

- Qabığın səthi donuq olur.

- Turşu tamını verir.

0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 0,5mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq 1,0 mq/kq

Natrium Metabisulfid (SO2) Kükürd dioksid (X3)

- Açıq bənövşəyidən qırmızımtılaçalar rəngdə olur.

- Açıq bənövşəyidən qırmızımtılaçalar rəngdə olur.

- Qara ləkələr mövcud deyildir.

- Xüsusilə qabıq və quyruq hissələri arası yaşımtıl rəngdə olur.

0,5 mq/kq 0,5 mq/kq 0,5mq/kq 20,0 mq/kq 50,0 mq/kq 1,0 mq/kq

Gözləri və qəlsəmələri

- Qara parlaq gözləri olur.

- Qəlsəmələr bənövşəyi rəngdə olur.

- Gözləri donuq və yaşımtıl rəngdə olur.

- Qəlsəmələr yaşımtıl rəngdə olur.

- Qəlsəmələr tünd yaşıl rəngdə olur.

- Qabığın üst hissəsində yaşımtıl rəng əmələ gəlir.

Natrium Metabisulfid (SO2) Kükürd dıoksid (X3)

- Amonyak iyini verir.

- Ağımtıl maviyəçalar şəffaf rəngdə olur.

- Şəffaf olur, rəng dəyişikliyi olmur.

V. DONDURULMUŞ VƏ EMAL EDİLMİŞ

- Saphyloccucus aureus (qr-da)

- İstiliyə qarşı dözümlü

Koliform (Qatı şəraitdə 44°C, qr-da)

- E.coli (Qatı şəraitdə qr-da)

25 qr-da olmayacaqdır

n = 5, c = 2, m = 100, M =

n = 5, c = 2, m = 10, M = 100

n = 5, c = 2,m= 10, M=100

(SO2) Kükürd dioksid (X3)

- Saphyloccucus aureus (qr-da)

- İstiliyə qarşı dözümlü Koliform (Qatı şəraitdə 44°C, qr-da)

- E.coli (Qatı şəraitdə qr-da)

25 qr-da olmayacaqdır

n = 5, c = 2, m = 100, M = 1000

n = 5, c = 2, m= 10, M= 100

n = 5, c = 2,m=10, M= 100

- Mezofil aerob bakteriyalar

- Saphyloccucus aureus

25 qr-da olmayacaqdır n= 10, c = 0

Natrium Metabisulfid (SO2) Kükürd dioksid (XI) (X3)

(X2): Qəhvəyi rəngində xərçəng əti xaric.

(X3): Yeyilən hissələrdə axtarılır.

(X4): İçalatı çıxarıldıqdan sonra axtarılmalıdır.

(X5): Başından ayaqlılarda (cephalopoda) axtarılır.

n: Analiz aparılan nümunələrin sayıdır.

c: m və M dəyərləri arasında standart norma maksimum nümunə vahidi sayıdır.

m: Xətalı olaraq qəbul edilən nümunə vahidlərinin qr-da olmasına icazə verilən mikroorqanizmlərin sayıdır. (Heç bir nümunə M-dən çox olmamalıdır)

M: Nümunə vahidlərinin qr-da icazə verilən mikroorqanizmlərin maksimum sayıdır. (Heç bir nümunə M-dən çox olmamalıdır)

1. İşlənməmiş balıq, xərçəngkimilər və molyusklar, o cümlədən donmuş və tez donan məhsullar

2. Yarıkonservləşdirilmiş balıq məhsulları, o cümlədən balıq-kürü məhsulları

4. Xırda xərçənglər, o cümlədən bişirilmiş

5. Balıq, xərçəngkimilər və başıayaqlılar

6. Treska növündən olan qurudulmuş duzlu balıq

7. Xərcəngkimilər və başıayaqlılar:

- təzə, dondurulmuş və tez dondurulmuş,

- xərçəngkimilər, panaeidae solenceridae, aristeidae ailəsi:

- 80 və 120 hissə arasında,

- 120 hissədən yuxarı,

10. Qorunmuş və qismən qorunmuş balıq məhsulları

11. Balıq və xərçəngkimilər pastası

12. Dondurulmuş və tez dondurulmuş işlənməmiş balıq əti

13. Dondurulmuş və tez dondurulmuş işlənmiş və işlənməmiş molyusk və xərçəngkimilər

14. Konservləşdirilmiş xərçəngkimilər məhsulları

15. Konservləşdirilmiş və ya butulkaya doldurulmuş xərçəngkimilər və molyusklar

16. Konservləşdirilmiş və ya butulkaya doldurulmuş balıq

17. Dondurulmuş və tez dondurulmuş xərçəngkimilər

18. Dondurulmuş, tez dondurulmuş, işlənməmiş balıq və xərçəngkimilər, molyusklar və başıayaqlılar

A) Canlı molyusklar üçün:

Məhsulun adı (Azərbaycanca):

İstehsal sahəsinin adı:

İstehsal sahəsinin nömrəsi:

B) Dondurulmuş və ya emal edilmiş molyusklar üçün:

Məhsulun adı (Azərbaycanca): Latınca:

Tarixi: Nömrəsi:.......... /...... /................ /...... /......

Tərtib edən təşkilat:

Ovlanma sahəsinin adı:

İstehsal sahəsinin adı:

İstehsal sahəsinin nömrəsi:

İstehsal olunduğu tarix:.................. /............ /...................

İstehsal partiyasının nömrəsi:................... /.....................

Partiyanın çəkisi (kg):

C) Balıq və balıq məhsulları üçün:

Məhsulun adı (Azərbaycanca):

Məhsulun emal forması

Canlı □ Təzə, soyudulmuş □ Dondurulmuş □

Hisə verilmiş □ Konservləşdirilmiş □ Duzlaşdırılmış □ Digər □

İstehsal olunduğu tarix:.................. /............ /...................

İstehsal partiyasının nömrəsi:................... /.....................

Partiyanın çəkisi (kg):

Ç) Süni yolla artırılan məhsullardakı qatışıqların analizi üçün:

Məhsulun adı (Azərbaycanca):

Nümunənin götürüldüyü hovuz və ya qəfəslərin nömrəsi:

Nümunənin götürüldüyü təsərrüfatda

İstifadə etdiyi period: Başlama tarixi

İstifadə etdiyi doza:

istifadə olunan müalicəvi, yaxud da

:......... /......... /200...

qoruyucu məqsədli maddənin

Son tarix:......./.........../..200...

D) Nümunəyə dair məlumatlar

Qablaşdırmanın forması:

Nümunənin götürülmə tarixi:

Götürülən nümunə miqdarı:

Göndərildiyi laboratoriya:

E) Səlahiyyətli nümayəndələr

Nümunəni götürən səlahiyyətli nümayəndənin

Nümunəni götürən səlahiyyətli nümayəndənin

Müəssisənin adı:__________________________________________ Aktın tarixi: _________________ saat________________

(1) Canlı molyusklar üçün nümunələrin götürüldüyünə dair Akt tərtib olunmur.

(2) Canlı, təzə, soyudulmuş, dondurulmuş, hisə verilmiş, konservləşdirilmiş və s.

(3) Süni yolla yetişdirilən məhsullar üçün partiya nömrəsindən istifadə olunur.

(4) Partiyanı təmsil edən emal edilmiş məhsulun miqdarı.

Aşağıda imzası olan İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin nümayəndələri tərəfindən yuxarıda xüsusiyyətləri qeyd olunan məhsullardan laborator analizlərin aparılması üçün lazım olan miqdarda şahid nümunələrini müəssisədə saxlamaq şərtilə, analizlərdən keçirmək üçün nümunələrin götürüldüyünə dair Aktdır. Nümunələr sterilizasiya şərtlərinə tam əməl edilməklə götürülmüşdür.

Müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsinin

BALIQ VƏ DİGƏR DƏNİZ MƏHSULLARINDAN GÖTÜRÜLƏN NÜMUNƏLƏRİN QEYDİYYATI JURNALI

(1) Bu bölmə, nümunə emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.

(2) Emal forması qeyd olunmalıdır.

(3) Nümunə, emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.

(4) Bu bölmədə nümunənin nə məqsədlə götürüldüyü və üzərində aparılan əməliyyatlar (emal, ixrac və s.) qeyd olunacaqdır.

Tarix:_____ /_____________ /200_

№:__________________________

BALIQ VƏ DİGƏR DƏNİZ MƏHSULLARINA DAİR NÜMUNƏNİN LABORATORİYAYA GÖNDƏRİLDİYİNƏ DAİR TƏHVİL-TƏSLİM SƏNƏDİ

Nümunənin götürüldüyü tarix:

Qablaşdırmanın forması:

Nümunənin göndərildiyi laboratoriyanın adı:

Nümunənin laboratoriyaya göndərildiyi tarix:

Yuxarıda qeyd olunan nümunə keyfiyyəti və təhlükəsizliyi qiymətləndirilmək məqsədilə göndərilmişdir.

Qaydasına uyğun icra etməyiniz xahiş olunur.

İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin müvafiq strukturunun rəhbəri

Nümunəni təhvil-təslim alan səlahiyyətli nümayəndənin (2):

Adı/soyadı: İmzası: Tarix (3):

(1) Bu kod nömrəsi müəssisənin məlumatı olmadan ekspert tərəfindən verilir və etiket formasında qeyd olunan kod nömrəsi ilə eynilik təşkil edir.

(2) Laboratoriyada nümunəni qəbul edən şəxsdir.

(3) Laboratoriyada nümunəni qəbul edən şəxs tərəfindən qeyd olunacaqdır.

(1) Bu bölmə, nümunə emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.

(2) Bu bölmə, götürülən məhsulun nümunələrinə aiddir.

(3) Emal forması qeyd olunmalıdır.

(4) Nümunə, emal müəssisəsindən, yaxud da ixrac üçün nəzərdə tutulmuş partiyadan götürüldükdə doldurulacaqdır.

(5) Bu bölmədə nümunənin nə məqsədlə götürüldüyü və üzərində aparılan əməliyyatlar (emal, ixrac və s.) qeyd olunacaqdır.

__________________________

Rəyin nömrəsi (Report number): Rəyin tarixi (Report date):

Nümunənin kod nömrəsi

(Code number of sample)

Məhsulu istehsal edən, göndərən ölkə, müəssisə, təşkilat

(Product producing, sending coımtry, enterprise, organization)

Nümunənin götürüldüyü tarix

(Date which sample was taken)

Qablaşdırmanın forması

(The form of packing)

Nümunəni təqdim edən təşkilatın, fiziki şəxsin adı

(Name of organization sending the sample)

Nümunənin təhvil-təslim sənədinin nömrəsi

(Receiving number of sample handing)

Nümunənin təhvil-təslim alındığı tarix

QƏRAR_____________________________________________________________________________

(Decision) ____________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

(Chief of laboratory)

Müəssisənin kod nömrəsi:

Nümunəni götürən təşkilat:

Nümunənin götürüldüyü tarix:

Nümunənin qablaşdırılma forması:

Nümunənin kod nömrəsi:

SUDAN NÜMUNƏ GÖTÜRMƏ AKTI

Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi

Aktm tarixi: _/_____________ /200_

Aktm nömrəsi:__________________

Nümunənin götürüldüyü müəssisənin adı:

Nümunənin götürüldüyü müəssisənin ünvanı:

Nümunəni götürən təşkilat:

Nümunənin götürüldüyü tarix:

Nümunənin göndərildiyi laboratoriya:

Nümunənin kod nömrəsi:

İstehsal və emal sahəsindəki__________ nömrəli çeşmə/vannadan keyfiyyətini qiymətləndirmək məqsədilə nümunə götürmə qaydasına uyğun olaraq suyun nümunəsi götürülmüşdür.

Bu akt tərəfimizdən nümunənin götürüldüyü müəssisədə tərtib olunmuş və imzalanmışdır.

Müəssisənin səlahiyyətli nümayəndəsinin

SU NÜMUNƏLƏRİNİN LABORATORİYAYA GÖNDƏRİLMƏSİNƏ DAİR

Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi

Tarix: ______/________________/200____

Qeydiyyat №:_______________________

Nümunəni götürən təşkilat:

Nümunənin götürüldüyü tarix:

Nümunənin qablaşdırılma forması:

Nümunənin kod nömrəsi:

Yuxarıda qeyd olunan ____________ədəd su nümunəsi Əlavədə göstərilən göstəriciləri təyin etmək məqsədilə göndərilmişdir.

Xahiş edirik nəzərə alasınız.

(Əlavə 17-nin arxa səhifəsi)

9 - Hidrogen ion konsentrasiyası

10 - Xloridlər 11 - Sulfatlar

16 - Ümumi üzvi karbon

29 - Pestisidlər və müvafiq məhsullar

30 - Polisilik aromatik hidrokarbonlar

38 - Tetraxloreten və trixloreten

39 - Ümumi trihalometan

41 - Clostridium perfringens (sporlar daxil olmaqla)

42 - Turşuluq (oksidləşmə)

43 - Radioaktiv tritiy

44 - Ümumi keyfiyyət (indikator) dozası

45 - Escherichia coli (E. coli)

A. ORQANOLEPTİK GÖSTƏRİCİLƏR

mq/1, Pt şkalası qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı

mq/1 SiO2 Jackson qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı

Özünəməxsus, qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı

İyi müəyyən edən testlərlə əlaqədar olacaq

Özünəməxsus, qeyri-normal dəyişiklərsiz, istifadə üçün yararlı

Dadı müəyyən edən testlərlə əlaqədar olacaq

B. FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR

Bağlı qablardakı suda pH axtarılmır

Sudakı qarışıqların çökmə sürəti

Sudakı mineral maddələrin göstəricisidir. Ohm/sm., növündən qarışıq dəyəri 2500-dir.

Tetraxloreten və trixloreten

Turşuluq (oksidləşmə)

Ümumi keyfiyyət (indikator) dozası

İSTƏNİLMƏYƏN GÖSTƏRİCİLƏR

konsentrasiyalar suda

0,1-0,3 ppm. olmalıdır

D. TOKSİKİ MADDƏLƏRLƏ ƏLAQƏDAR GÖSTƏRİCİLƏR

Qurğuşun materialından ibarət borulardan istifadə

olunduğu şəbəkələrdə də suyu bir az

götürülən nümunələrdə

Polisiklik aromatik hidrokarbonlar

E. MİKROBİOLOJİ GÖSTƏRİCİLƏR

Maksimum qəbul edilən konsentrasiya dəyəri (MAC)

Escherichia coli (E. coli)

Clostridium perfringens (sporlar da daxil olmaqla)

(2) Dezinfeksiya olunan sular üçün bu dəyərlər, suyun emal müəssisəsindən ayrıldığı nöqtələrdə əhəmiyyətli miqdarda aşağı olmalıdır.

(3) Ardıcıl nümunələr götürüldükdə bu dəyərlərdən hər hansı biri müntəzəm olaraq yüksək çıxırsa, onda nəzarət həyata keçirilməlidir.

Minimum müşahidə (Cı)

ORQANOLEPTİKİ GÖSTƏRİCİLƏR

Gündəlik müşahidələrə əlavə olaraq

(4) dipnotunda qeyd olunan göstəricilər

İstifadə olunan suyun keyfiyyətinə təsir edən amilləri nəzərə alaraq Əlavə 4-də qeyd olunan göstəricilər xaricində, ekspertlər tərəfindən müəyyən ediləcək göstəricilər.

FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR

Suyun çökmə sürəti, yaxud da digər fiziki-kimyəvi göstəricilər

- Suyun çökmə sürəti, yaxud da digər fiziki-kimyəvi göstəricilər

İSTƏNİLMƏYƏN GÖSTƏRİCİLƏR

MİKROBİOLOJİ GÖSTƏRİCİLƏR

- Ümumi koliform/E.coli, Enterokokklar

- Ümumi koliform/E.coli -Entero-kokklar

(1) Keyfiyyət göstəriciləri etibarı ilə qiymətləndirmə

(2) çənlərdən tədarük edilən sular

(3) Və ya digər dezinfeksiya maddələri və sadəcə olaraq tətbiq olunan hallarda

(4) Bu göstəricilər səlahiyyətli orqan tərəfindən istifadə olunan suyun keyfiyyətinə təsir edəcək və birləşmələrin ion tarazlığım tənzimləyəcək bütün amillər nəzərə alınaraq müəyyən ediləcəkdir...............................................

C1: Müəssisələr tərəfindən analiz ediləcək göstəricilər

C2: Ekspertlər tərəfindən mütləq surətdə analiz ediləcək gündəlik göstəricilər

C3: Ekspertlər tərəfindən ehtiyac olduqda gündəlik analizlərə əlavə olaraq analiz ediləcək digər göstəricilər (toksiki maddələr və s.)

C4: Səlahiyyətli orqan tərəfindən analiz edilməsi tələb olunan göstəricilər.

A. ORQANOLEPTİK GÖSTƏRİCİLƏR

Pt/co ölçüsünə görə tərtib olunmuş Fotometrik üsul

Silikat üsulu-Formazin testi-Secchi üsulu (çökmə üsulu)

Dalbadal iyləməklə, 12°C-də, yaxud da 25°C-də test edilir

Dalbadal dadmaqla, 12°C-də, yaxud da 25°C-də test edilir

B. FİZİKİ-KİMYƏVİ GÖSTƏRİCİLƏR

6. Hidrogen ionu konsentrasiyası (pH):

Elektrmetrik ionamer cihazı - Mohr metodu (Titirləmə üsulu)

Atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr - Spesifik elektrod üsulu

Absorbsiyon spektrometr

24. Ümumi Üzvi Karbon (ÜÜC):

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

38. Qatışıq maddələr:

U 0-45-də membran, yaxud da mərkəzdənqaçma filtrasiya üsulu ilə (minimum 15 dəqiqə müddətində 2800-lə 3200 gr. arasında orta akselerasiya ilə) 105°C-də qurudulur (saflaşdırılır) və çəkilir.

Titrimetr - absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Absorbsiyon spektrometr, atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

Atom absorbsiyon spektrometr

51. Pestisidlər ilə əlaqədar məhsullar:

31-ci maddədə qeyd olunan üsul

52. Polisilik aromatik hidrokarbonatlar:

Reaksiyadan sonra hekzan-qaz fazalı xromatoqrafdan istifadə edərək, yaxud da ultraviolet işıq içərisində nazik təbəqə xromatoqrafından sonra ölçülməsi - Eyni konsentrasiyanın dibi standart maddədən ibarət məhlula görə qarışdırılaraq ölçülməsi.

E. MİKROBİOLOJİ GÖSTƏRİCİLƏR

Müxtəlif balonlar içərisindəki fermentasiya. Uyğun şərait də müsbət kolbaların alt təbəqələrinin ayrılması. Ən çox ehtimal olunan rəqəmə görə sayılması (EMS), yaxud da Tergidol laktas agar, endo agar, 0-4 % Teepolbroth kimi uyğun bir şəraitdə membran filtrasiyasının və məhlulun alt məhlullara ayırması və şübhəli koloniyaların müəyyənləşdirilməsi. Ümumi koliformlar üçün bakteriyaların inkubasiya temperaturu: 37°C.

57. İçmə və istifadə suyu:

Yetişdirici aqar içərisinə yerləşdirilərək aşılanması.