Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-10804/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-10804/2021 15.12.2021 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ X6 Sarıyevin sədrliyi ilə, Namiq Şamil oğlu Cəfərov və Emin Əlixan oğlu Mehdiyevdən ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclas katibi İlahə Novruz qızı Həsənzadənin katibliyi ilə, İddiaçı nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə1, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi Nümayəndə2 iştirakı ilə, Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 24 avqust 2021-ci il tarixli, 2(005)-183/2021 saylı qətnaməsindən İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən mülki işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qarşı “pul” (əmanət və faiz) tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli, 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50000 (əlli mini ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 100609,77 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarıl ması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 96 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini və həmin əmanətə görə 04 06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 100.609.77 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması; “Muğanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il taıixlı 97 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841- 000011-USD-13saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 100.609.77 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması; “X10 Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 98 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 100.609.77 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması: Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 99 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50 000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 100.609.77 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 100 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 20 000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 40.243.88 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması; “Muğanbank2 Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 101 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirdiyi 50000 ABS dolları məbləğində pul vəsaiti və həmin əmanətə görə 04.06.2020-ci il tarixə (12 il müddətinə) hesablanmış 60.365.84 ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin ona qaytarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra İddiaçı 04.02.2021-ci il tarixdə iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə verərək, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixə (12 il 7 ay gün müddətinə) hesablanmış 105.131 (yüz beş min yüz otuz bir) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 96 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixinə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 105.131 (yüz beş min yüz otuz bir) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 97 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixinə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 105.131 (yüz beş min yüz otuz bir) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 98 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən ik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011- USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixinə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 105.131 (yüz beş min yüz otuz bir) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 99 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841- 00001 l-USD- 13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il rrixinə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 105.131 (yüz beş min yüz otuz bir) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 100 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD- 13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 42.048 (qırx iki min qırx səkkiz) ABŞ dolları nəbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış; 04.05.2008-ci il tarixli 101 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD- 13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.02.2021-ci il tarixə (12 il 7 ay müddətinə) hesablanmış 63.075 (altmış üç min yetmiş beş) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması, Cavabdehin təqsiri üzündən pul vəsaitindən həmin pul vəsaitinə görə əldə edəcəyi faiz şəklində gəlirindən məhrum olması səbəb olduğuna görə iddiaçının məruz qaldığı mənəvi sarsıntıların - mənəvi zərərin əvəzi kimi 100000 (yüz min) manat məbləğini cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra İddiaçı iddia tələbinin həcminin dəyişdirilməsi barədə ərizə verərək, Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 39.499,84 (otuz doqquz min dörd yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 96 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixinə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 39.499,84 (otuz doqquz min dörd yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 97 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-00001 l-USD- 13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixinə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 39.499,84 (otuz doqquz min dörd yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 98 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-00001 l-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixinə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 39.499,84 (otuz doqquz min dörd yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 99 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-00001 l-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixinə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 39.499,84 (otuz doqquz min dörd yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 100 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 20 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 15.799,84 (onbeş min yeddi yüz doxsan doqquz dollar, 84 sent) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması; Cavabdeh Acıq Səhimdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağlanılmış 04.05.2008-ci il tarixli 101 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla 3841-000011-ÜSD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirilmiş 30 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin və həmin əmanətə görə 04.08.2021-ci il tarixə (13 il 2 ay müddətinə) hesablanmış 23.700,00 (iyirmi üç min yeddi yüz) ABŞ dolları məbləğində faiz məbləğinin, cəmi 300 000 (üç yüz min) ABŞ dolları məbləğində bank əmanət məbləği və 04.08.2021-ci il tarixinədək 13 il 2 ay müddətinə olan 236.999.04 (iki yüz otuz altı min doqquz yüz doxsan doqquz dollar, 04 sent) ABŞ dolları məbləğində əmanət faiz məbləğinin iddiaçıya qaytarılması, cavabdehin təqsiri üzündən pul vəsaitindən həmin pul vəsaitinə görə əldə edəcəyi faiz şəklində gəlirindən məhrum olması səbəb olduğuna görə iddiamınm məruz qaldığı mənəvi sarsıntıların - mənəvi zərərin əvəzi kimi 100 000 (yüz min) manat məbləğini cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqaviləyə əsasən 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 96 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 97 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 98 saylı "Xüsusi Omanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 99 saylı "Xüsusi Əmanət (deposit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adıma açılmış 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 100 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 20000 (iyirmi min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini vəsaiti illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə bağladığı 04.05.2008-ci il tarixli 101 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən 30000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini vəsaiti illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərli ilə (tələbli əmanət) bankda adına açılmış 3841- 000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. 13 yanvar 2020-ci il tarixində öz hesabından 200000 (iki yüz min) ABŞ dolları götürmək üçün bankın Gəncə filialına müraciət edildikdə, sözügedən bankın Baş mühasibi ona bildirdir ki, onun adına ümumiyyətlə hesab mövcud deyildir, sistem üzrə belə bir hesab görünmür. Lakin, sonradan onun tərəfindən hesab nömrəsi təqdim edilmişdir. Hesabın Goranboy filialında olduğu bildirilmiş, ondan sonra 14 yanvar 2020-ci il tarixində Cavabdeh ASC-nin filiallarla İşləmə Departamentinə müraciət edərək müvafiq müqavilə və mədaxil orderleri təqdim etdi. Qeyd edir ki, 16 yanvar 2020-ci il tarixində Cavabdeh ASC-yə rəsmi surətdə ünvanladığı məktuba verilən cavabda bankda olan 3871-000024-USD-13 saylı və 3841-000011- USD-13 saylı hesablarının üzrə qoyulmuş pul depozitlərinin çıxardılaraq hesabların bağlandığı bildirildi. Bununla bağlı dərhal banka yazılı müraciət edərək, bankda olan hesabında aparılmış əməliyyatlar barədə ona yazlı məlumat verilməsini xahiş etmişdir. Onun yazılı müraciətinə 28.01.2020-ci il tarixli YA/14 saylı məktubla cavab verilərək bildirilmişdir ki, Cavabdeh ASC Gəncə filialı sizinin sorğunuza cavab olaraq elektron arxiv materiallarına əsaslanaraq 01.01.2013-ci il tarixinədək sizin adınıza mövcud olan 3871- 000024-USD-l3 və 3841-000011-USD-13 depozit hesabınız barədə açıqlama verir. 04.06.2008-ci il tarixdə qəbul edilən 50 000 USD, 50 000 USD, 50 000 USD, 50 000 USD, 50 000 USD, 20 000 USD və 30 000 USD vəsait 04.06.2008-ci il vəsait 3841-00001 l-USD-13 saylı hesaba qısamüddətli depozitlər (1 illik 6%, illik % hesablanmaq şərti ilə) kimi yerləşdirilmişdir. Cəmi 300000 USD (üç yiiz min ABŞ dolları). Qeyd olunan depozitlər 12.06.2008-ci il tarixdə bağlanmışdır və sizin cari 3811-002028-USD-13 hesabınızdan 300174 USD (üç yüz min yüz yetmiş dörd ABŞ dolları) məbləği ödənilmişdir. 04.06.2008-ci il tarixdə 3871-000024 USD-13 saylı hesaba 100000 USD (yüz min ABŞ dolları) məbləğində bir il müddətinə 18% illik % hesablamaq şərti ilə depozit yerləşdirilmidir. Depozit vaxt bitdikdən sonra bağlanılıb və 19.06.2009- cıt il tarixdə 100000 USD (bir yiiz min ABŞ dolları) müştəriyə ödənilib. 19.06.2009-ci il tarixdə 3841- 00001 l- USD-13 saylı depozit hesabına 100000 USD (bir min yüz ABŞ dolları) 1 il müddətinə 18% illik faiz hesablanmaq şərti ilə yerləşdirilmişdir. Depozitin vaxtı 19.06.2010-ci il tarixdə bitmişdir. 30.06.2010-cu il tarixdə 100000 USD cari hesabdan məxaric edilərək müştəriyə ödənilib və yenidən həmin məbləğ 06.07.2010-cu il tarixdə 3871-000024-USD-13 saylı uzunmüddətli depozit hesabına 2 il müddətinə 17% illik faiz hesablanmaqla şərti ilə yerləşdirilmişdir. 02.07.2012-ci il tarixdə həmin depozit bağlanılıb və müştərinin sərəncamı əsasında "xxxx" ASC-ə X2 hesabına 101416,67 USD (bir yüz min dörd yüz on altı dollar 67 ABŞ dollları köçürülüb. 02.07.2012-ci il tarixindən etibarən Sizin 3841-000011USD və 3871-000024USD-13 hesabları üzrə heç bir əməliyyat aparılmayıb və qalıqlar 0.00 USD təşkil edir. Lakin bildirir ki, Cavabdeh ASC-nin Gəncə filialına 3841-000011-USD-13 saylı depozit hesabına depozit şəklində qoyduğu 300000 ABŞ dolları məbləğində əmanəti o bankdan məxaric etməmiş və edə də bilməzdi. Belə ki, məktubda qeyd edildiyi tarixdə, 300000 ABŞ dolları məbləğində banka qoyduğu pul vəsaitinin hesabdan çıxarıldığı iddia edildiyi 12.06.2018-ci il tarixində o, ümumiyyətlə Azərbaycan Respublikası hüdudlarında olmamışdır. Belə ki, o, banka pul vəsaitini qoyduğu 04.06.2008-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının quru sərhədini keçərək Gürcüstan Respublikasına, ordan Türkiyə Cümhuriyyətində getmişdir. Azərbaycan Respublikasına 19.07.2008-ci il tarixində qayıtmışdır. Bundan başqa cavab məktubunda başqa bir məqam diqqətini çəkərək onu təccübləndirdi. Belə ki, onun başqa xətt üzrə sözügedən bankda digər depozit hesabımda 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları məbləğində vəsait üzrə bank tərəfindən ona məlum olmayan və onun tərəfindən sərəncam verilməyən əmaliyyatlar aparılmışdır. Bu əməlliyatları aşağıda məhkəməyə təqdim edir: 19.06.2009-cu il il tarixində guya ona 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları geri ödənilib və o, yenidən hesabına bu məbləği geri qoymuşdur. 30.06.2010-cu ildə isə guya ona 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları geri ödənilib və o, 06.07.2010-ci il tarixində yenidən həmin məbləği hesabına geri qaytarmışdır. Qeyd edir ki, bu göstərilən əməliyyatlar tam surətdə absurdur və o, həmin tarixlərdə ümumiyyətlə heç bir bank əməliyyatları aparmamışdır. Bildirir ki, hesabında olan 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları məbləğində olan vəsaiti o, 04.09.2008-ci il tarixində əmanət şəklində hesaba qoymuş, hər ay 1500 (bir min beş yüz) ABŞ dolları məbləğində faiz almış və 2012-ci il tarixində bankın baş ofisindən geri götürmüşdür. Bu halda da onun iştirakı və sərəncamının olmadan bankdakı depozit əmanət hesabında qeyri-qanuni əməliyyatlar aparıb. Qeyd olunanlardan əlavə Cavabdeh ASC Gəncə filialının ona ünvanladığı 28.01.2020-ci il tarixli YA\14 saylı məktubda bir məqamı da qeyd edir ki, məktubda 04.06.2008-ci il tarixdə ondan qəbul edilən 50 000 USD. 50 000 USD. 50 000 USD, 50 000 USD, 50 000 USD. 20 000 USD və 50 000 USD vəsait 3841- 000011-USD-13 saylı hesaba qısamüddətli depozitlər (1 illik 6 % hesablanmaq şərli ilə) kimi yerləşdirildiyi bildirilir. Lakin, onunla cavabdeh arasında bağlanılan 04.05.2008-ci il tarixli, 95, 96, 97, 98, 99, 100 və 101 saylı "Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqavilələr əmanətin qısa müddətli deyil, məhz əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərli ilə (tələbli əmanət) bağlanmışdır. Qeyd olunan müqavilələrin 3.1.-ci bəndində qeyd olur ki, “bu Müqaviləyə Əmanətçinin depozitə qovduğu məbləğin qaytarılmasını təmin etməklə xitam verilir.” Qeyd olunan müqavilələrin 1.2-ci bəndində qeyd olur ki, “bank bu Müqaviləyə əsasən həmin vəsaitin qəbul edilməsini, habelə tələb olunan müddətə və qaydada depoziti və ona hesablanmış faizləri Əmanətçiyə qaytarılmasını öhdəsinə götürür.” Cavabdehə dəfələrlə həm şifahi, həm də yazılı müraciət edərək əmanət hesabında olan vəsaitlərin qaytarılmasını tələb etməyinə baxmayaraq, bank tərəfindən ona məxsus olan pul vəsaiti və hesablanmış faizləri geri qaytarılmamışdır. Hətta cavabdehin rəhbər işçiləri ilə görüşməyə cəhd etmiş, belə olan təqdirdə 03.02.2020-cı il tarixdə bir daha yazılı qaydada əmənətinin və cari hesabda olan vəsaitinin qaytarılmasını tələb etmişdir. Lakin Bank hazırkı tarixədək onun qarşısında olan öhdəliklərini icra etməmişdir. İllərdir o, cavabdeh banka qoyduğu pul vəsaitindən faiz əldə etməmişdir. Lakin, cavabdeh onun pul vəsaitini öz dövriyyəsinə salaraq gəlir əldə etmişdir. Cavabdehlə bağlanılmış müqavilələrdə əmanətin illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla şərtləşdirilmişdir. Əmanətin banka qoyulduğu 04.06.2008-ci il tarixindən 04.06.2020-ci il tarixinədək 12 il müddətində 7 müqavilə üzrə cavabdehin ona əsas məbləğdən əlavə götürmədiyi 603 658.57 (altı min liç altı yüz əlli səkkiz ABŞ dolları. 57 sent) ABŞ dolları təşkil edir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmədən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 24 avqust 2021-ci il tarixli, 2(005)-183/2021 saylı qətnaməsi ilə iddia təmin edilməmişdir. İddiaçı qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 24 avqust 2021-ci il tarixli, 2(005)-183/2021saylı qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam təmin edilməsi ilə bağlı yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayətində qeyd olunur ki, bank kitabçası iddiaçıya verilməmişdir. Əmanətin nə iddiaçı, nə də onun nümayəndəsi tərəfindən çıxarılması sübut olunmur. Mülki Məcəllənin 953.1-ci maddəsində bank kitabçasının olması imperativ norma deyildir. Məhkəmə tərəfindən prosessual pozuntulara yol verilmişdir. Məhkəmə tərəfindən iş üzrə icraatın təzələnməsinə səbəb DSX-ə iddiaçının 2008-2010-cu ildə AR-sı ərazisinə giriş çıxışı barədə məlumatın əldə edilməsi üçün verilmiş 13.08.2021-ci il tarixli sorğu idi ki, məhkəmə verdiyi sorğunun cavabını gözləmədən 24.08.2021-ci il tarixində qətnamə qəbul etdi. Əgər DSX-ə verilmiş 13.08.2021-ci il tarixli sorğudakı məlumatlar iş üzrə icraatın təzələnməsinə səbəb olacaq qədər əhəmiyyət kəsb edirdisə, onda məhkəmə niyə DSX-nin cavabını gözləmədən qətnamə qəbul edir? İddiaçının 100000 ABŞ dolları məbləğindəki əmanəti üzrə heç bir mübahisə olmadığı halda məhkəmənin həmin əmanətlə bağlı məqamın aydınlaşdılması üçün icraatı təzələməsi və icraatın təzələnməsinə səbəb olan DSX-ə cavab gözləmədən qətnamə qəbul etməsi anlaşılan deyil. Hesab edirik ki, bu hal bir daha məhkəmə tərəfindən iş üzrə icraatın təzələnməsinə heç bir lüzum qalmadığını, süni olaraq əsas kimi göstərərək iş üzrə icraatın təzələnməsi üçün istifadə edilmişdir. Məhkəmə tərəfindən qəbul edilmiş qətnamənin əsaslandırılma hissəsində iddiaçının atası X3 verdiyi ƏN-1№111054saylı, 02.06.2008-ci il tarixli Gəncə şəhər 1-ci DNK-u tərəfindən qeydiyyatdan keçirilmiş etibarnanə əsasında pul vəsaitinin çıxarılmasını ehtimal edilir və bildirilir ki, “İddiaçı tərəf həmin etibarnamənin "xxxx" Müstəqil Teleradio Şirkəti fərdi müəssisəsinin satılması ilə bağlı alğı-satqı müqaviləsində istifadə olunduğunu, etibarnamənin dublikatının olmamsasını istinad etsə də, bu hal iş materialları ilə təkzib olunur. Belə ki, sözügedən müqavilə 04 may 2008-ci il tarixdə bağlansa da, etibarnamə 28 gün sonra, yəni 02 iyun 2008-ci il tarixdə verilmişdir. Digər tərəfdən, həmin etibarnamənin dublikatının deyil, həm də surətinin notarial qaydada təsdiq edilmiş olması halı da istsina deyil.” Tərəflərindən məhkəməyə Gəncə şəhər 1 saylı Notariat Ofisinin vəkil sorğusuna verdiyi 10.02.2021-ci il tarixli, 71 saylı və Gəncə şəhər 2 saylı Notariat ofisinin 10.02.2021-ci il tarixli, 153 saylı cavab məktubları təqdim edilib. Gəncə şəhər 1 saylı Notariat Ofisinin 10.02.2021-ci il tarixli, 71 saylı məktubundan göründüyü kimi, İddiaçı atası X3 verdiyi 02.06.2008-ci il tarixli, 7 E-8-6378 saylı ümumi etibarnamənin 13.06.2008-ciil tarixinədək (pul vəsaiti 12.06.2008-ci il tarixində çıxarıldığından 13.06.2008-ci il tarixinədək olan dövr barədə sorğu edilmişdir) etibarnamənin dublikatının alınması ilə bağlı əməliyyat qeydə alınmamışdır. Gəncə şəhər 2 saylı Notariat ofisinin 10.02.2021-ci il tarixli, 153 saylı cavab məktubundan da göründüyü kimi İddiaçı nümayəndəsi X5 və X7 arasında 04.05.2008-ci il tarixli 3 M-112 reyestrlə təsdiq edilmiş "xxxx" Müstəqil Telaradio Şirkəti Fərdi Müəssisəsinin alğı-satqı müqaviləsində istifadə edilən 7E-08-6378 saylı reyesterlə təsdiq edilmiş ƏN-İ-111054 seriyalı X8 tərəfindən X1 adına verilmiş etibarnamənin əsli göstərilən alğı-satqı müqaviləsində saxlanılaraq notariat arxivində yerləşdirilmişdir. Hər iki sənədin, yəni həm müqavilənin və həm etibarnamənin təsdiq edilmiş fotosurəti işin baxılması üçün təqdim edilir. Təqdim edilmiş alğı-satqı müqaviləsindən də göründüyü kimi müqavilənin tarixi 04.05.2008-ci il qeyd olunsada, notarusda rəsmiləşdilmə tarixi 04.06.2008-ci ildir. Məhkəmə icraatında olan bir ildən artıq baxılması davam edən işlə bağlı 9 iclas keçirib. Belə olan təqdirdə iş üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən niyə hər iki notarial işinin məhkəməyə gətirilməsi təmin edilməyib? Niyə məhkəmə tərəfindən Gəncə şəhər 1 saylı Notariat Ofisin tərəfindən 02.06.2008-ci il tarixli 7 E-8- 6378 saylı qeydiyyata alınmış ümumi etibarnamənin müvafiq qaydada təsdiq edilmiş surətinin verilib verilmədiyi araşdırılmayıb? Əvəzində ehtimal əsasında qanunsuz və əsasssız qətnamə qəbul edilib. Halbuki, bu halların araşdırılması işin əsasını təşkil edir. Məhkəmə cavabdeh tərəfindən mübahisə üzrə bankın elektron arxiv materiallarının rəsmi qaydada təqdim edilməsinə dair vəkilin 24.08.2021-ci il tarixli vəsatini təmin etməmiş, ümumiyyətlə qətnamədə bu məsləyə dair özümün münasibətini belə bildirməmidir. Belə ki, Cavabdeh ASC Gəncə filialının iddaçının yazılı müraciətinə vermiş olduğu 28.01.2020-ci il tarixli cavab məktubunda bilavasitə göstərir ki, “sizinin sorğunuza cavab olaraq elektron arxiv materiallarına əsaslanaraq 01.01.2013-ci il tarixinədək sizin adınıza mövcud olan 3871-000024-USD-13və3841-000011-USD-13 depozit hesabınız barədə açıqlama verir.” Göründüyü kimi bankın elektron arxiv materialları var və hesab edirik ki, bank tərəfindən dərhal məhkəməyə təqdim edilməlidir. Məhz həmin elektron daşıyıcıda əmanət məbləğinin məxaric orderi saxlanılır və cavabdeh də gözəl bilir ki, həmin məxaric orderindəki imza nə iddiaçıya məxsusdur, nədəki cavabdeh tərəfin guya vəsait nümayəndə tərəfindən bankdan çıxardığı iddia etdikləri etibarnamə üzrə nümayəndəsinə, “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 39.1-ci maddəsinə görə banklar bank əməliyyatları haqqında bağlanmış müqavilələr və icra edilmiş müqavilələr (əqdlər) üzrə müvafiq sənədləri, o cümlədən elektron daşıyıcılarda olan informasiyanı, habelə fəaliyyətləri nəticəsində yaranan digər sənədləri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və müddət ərzində saxlamalıdırlar. Bir ildən artıq davam edən məhkəmə iclaslarında cavabdeh tərəfindən arxiv sənədlərinin ləğv edilməsinə dair birdənə də sübut məhkəməyə təqdim etməyib. Halbuki, tərəflərindən məhkəmə iclaslarında bu məsələ dəfələrlə qaldırılıb. Lakin, iş üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən bu hal məhkəmə tərəfindən araşdırlmayıb. Məhkəmə cavabdeh bankdan arxiv səndlərinin ləğv edilməsinə dair qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş bütün sənədlər toplusunu tələb edilməli idi. Bu hal da iş üçün mühüm əhəmiyyət kəsbedən halların araşdırılmaması deməkdir. Məhkəmə kollegiyasının iclasında İddiaçı nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə1 apellyasiya şikayətini müdafiə etdi, apellyasiya şikayətində göstərilənlərə uyğun məzmunda izahat verərək, şikayətin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi Nümayəndə2 apellyasiya şikayətini qəbul etmədi, qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılmasını məhkəmədən xahiş etdi, izahatında qeyd etdi ki, həqiqətəndə iddiaçı iddia ərizəsində göstərdiyi 7 ədəd “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələri 13 il bundan əvvəl 04.05.2008-ci il tarixdə bağlamış və həmin gün, həmin müqavillələrin hər birinin əslinin 1 nüsxəsi İddiaçı təqdim edilmişdir. Bundan əlavə İddiaçı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş qaydada 7 (yeddi) ədəd Bank kitabçası verilmişdir. İddiaçı iddia ərizəsi vərərkən “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrin əslini və Bank kitabçasını təqdim etməmişdir. Həmin sənədləri iddiaçı ona görə təqdim etməmişdir ki, həmin müqavilələr üzrə qoyulan vəsait İddiaçı atası X3 Gəncə şəhəri 1-ci DNK-da verdiyi və 3 il müddətində qüvvədə olan ƏN-1 №111054, 02 iyun 2008-ci il tarixli Ümumi etibarnaməyə əsasən çıxarılmışdır. Ümumi etibarnamədə İddiaçı atası X3 bank orqanlarından ona çatası pulu, əmanəti eləcə də, sənədləri almağı, bank orqanlarında olan hesablar üzərində sərəncam verməyi etibar etmişdir. Göstərilən etibarnaməyə əsasən X5 tərəfindən Cavabdeh ASC-nin Gəncə filalı ilə İddiaçı arasında bağlanmış “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrin əsli və 7 ədəd Bank kitabçası təqdim edilərək əmanətlər və həmin aylar üzrə faizlər çıxarılaraq həmin müqavilələrə xitam verilmişdir. AR Mərkəzi Bankın Azərbaycan Respublikasının bank sistemində arxiv işlərinin aparılması haqqında Təlimata əasəsən “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrə, mədaxil və məxaric orderlərinə xitam veriləndən sonra saxlama müddəti 5 (beş) il müəyyən edildiyinə görə sənədlər məhv edilmişdir. Həmin sənədlər istənilmədiyindən, təqdim olunmamışdır. Lakin həmin sənədləri təqdim edə bilər. İddiaçı bundan xəbər tutaraq vəkil sorğusu ilə AR ƏN-nin Notariat İdarəsinin məktubuna əsasən 2008-ci il yanvar-iyun aylarında öz adından etibarnamə verilmədiyinə dair “Elektron notariat” informasiya sistemində hər hansı notariat hərəkətlərinin rəsmiləşdirilməsinin aşkar olunmadığı barədə məlumat alaraq hesab etmişdir ki, hazırkı əsassız iddiasına tutarlı sübut əldə etmişdir. Halbuki, iş materiallarına əlavə edilən Gəncə şəhəri 1-ci notariat ofisinin 509-saylı 25.12.2020-ci il tarixli məktubuna əlavə edilən 02.06.2008-ci il tarixli, 7E-8-6378 reyestrli etibarnamədən görünür ki, İddiaçı Gəncə şəhəri 1-ci DNK-da atası X3 3 il müddətində ƏN-1 №111054, 02 iyun 2008-ci il tarixdə Ümumi etibarnamə vermişdir. İddiaçının 02.06.2008-ci il tarixli, 7E-8-6278 reyestrli ümumi etibarnamə barəsində 13.06.2008-ci il tarixədək dublikatının alınması ilə bağlı əməliyyat qeydə alınmamışdır və İddiaçı nümayəndəsi X5 ilə X7 arasında 04.05.2008-ci ildə (etibarnamə veriləndən əvvəl) Gəncə şəhəri 7 saylı DNK-da 3M-112 saylı reyestrlə təsdiq edilmiş "xxxx" Müstəqil Teleradio Şirkəti fərdi müəssisəsinin alğı-satqı müqaviləsi bağlanması və alğı-satqı müqaviləsində istifadə edilən 02.06.2008-ci ildə verilən etibarnamənin əsli göstərilən alğı-satqı müqaviləsində saxlanılaraq notariat arxivində yerləşdirilməsinə dair məktubdan görünür ki, həmin müqavilə 04 may 2008-ci il tarixdə bağlansa da, etibarnamə 28 gün sonra yəni 02 iyun 2008-ci il tarixdə verilmişdir. "xxxx" Müstəqil Teleradio Şirkəti fərdi müəssisəsi ilə İddiaçı arasında bağlanan 04 may 2008-ci il tarixli alğı-satqı müqaviləsinin giriş hissəsində göstərilmişdir ki, satıcı İddiaçı etibarnamə əsasında nümayəndəsi X5 təmsil etmişdir. Göründüyü kimi İddiaçı tərəfindən Ümumi etibarnamə 02.06.2008-ci il tarixdə verildiyindən X5 onu təmsil edə bilməzdi. Digər tərəfdən "xxxx" Müstəqil Teleradio Şirkəti fərdi müəssisəsinin satılması ilə bağlı alğı-satqı müqaviləsini satıcı qrafasında müəssisənin möhürlə təsdiq edilməsi etibarnamənin də həmin müəssisə tərəfindən verilməsini müəyyən edir. Əks təqdirdə, X5 02.06.2008-ci ildə verilən etibarnaməyə əsasən 04.05.2008-d il tarixli alğı-satqı müqaviləsi bağlanarkən İddiaçı təmsil edə bilməzdi. Bütün bunlarla yanaşı AR DSX Sərhəd Nəzarətinin 11.03.2020-ci il tarixli məktubundan görünür ki, İddiaçı 02.03.2009-cu il tarixdən bu günə kimi Respublikada olmuşdur və uzun müddət ərzində və Bankların bağlanması etimalı olduğu halda qoyduğu külli miqdarda vəsaitlə maraqlanmaması, eyni zamanda həmin vəsati ilə əlaqədar faizləri almaması bir daha təsdiq edir ki, iddiaçı əsassız olaraq varlanmaq niyyətinə düşmüşdür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər. Məhkəmə kollegiyası prosessual qanunvericiliyin qeyd olunan müddəasını və onun rəsmi şərhinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarını nəzərə almaqla qeyd edir ki, hazırki halda apellyasiya baxışının hədlərini qətnamənin qanuniliyinin və əsaslılığının tam olaraq yoxlanılması təşkil edir. Məhkəmə kollegiyası bu kontekstdə tərəflərin izahatlarını dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini və işin materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Həmin Məcəllənin 217.2-ci maddəsinə əsasən qətnamə mübahisəli hüquq münasibətlərinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. Belə ki, İddiaçı tərəfindən Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin sədri Elmir Həsənova ünvanlanmış ərizədən görünür ki, Cavabdeh MMC ilə aralarında olan depozit müqaviləsi üzrə depozit hesabına tərəfindən qoyulan 300000 (üz yüz min) ABŞ dollarla birlikdə 05.06.2008-ci il tarixindən 18.02.2020-ci ilədək yığılan faiz borcu məbləğinin ona ödənilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış 28.01.2020-ci il tarixli, YA/14 saylı məktubun məzmunundan görünür ki, Cavabdeh ASC Gəncə filialı İddiaçı sorğusuna cavab olaraq elektron arxiv materiallarına əsaslanaraq f-da 01.01.2013 -ci il tarixədək İddiaçı adına mövcud olan 3871- 000024-USD-13 və 3841-000011-USD-13 depozit hesabı barədə açıqlama verir. 04.06.2008-ci il tarixdə qəbul edilən 50000 USD, 50000 USD, 50000 USD, 50000 USD, 50000 USD, 20000 USD və 30000 USD vəsait 3841-000011-USD-13 saylı hesaba qısamüddətli depozitlər (1 illik 6% illik % hesablamaq şərti ilə) kimi yerləşdirilmışdir. Cəmi 300000 USD (üç yüz min) ABŞ dolları. Qeyd edilən depozitlər 12.06.2008-ci il tarixdə bağlanmışdır və onun cari 3811-002028-USD-13 hesabından 300174 ABŞ dolları məbləğ ödənilmişdir. 04.06.2008ci il tarixdə 3871-000024USD-13 saylı hesaba 3871-000024USD-13 saylı hesaba 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları məbləğində 1 il müddətinə 18% illik % hesablamaq şərti ilə depozit yerləşdirilmişdir. Depozitin vaxtı bitdiktən sonra bağlanıb və 19.06.2009 il tarixdə 100000USD müştəriyə ödənilib. 19.06.2009-cı il tarixdə 3841-000011-USD-13 saylı depozit hesabına 100000 ABŞ dolları 1 il müddətinə 18% illik faiz hesablamaq şərti ilə yerləşdirilmişdir. Depozitin vaxtı 19.06.2010-cu il tarixdə bitmişdir. 30.06.2010-cu il tarixdə 100000 USD cari hesabdan məxaric edilib müştəriyə ödənilmiş və yenidən həmin məbləğ (bir yüz min) ABŞ dolları 06.07.2010-cu il tarixdə 3871-000024-USD-13 saylı uzunmüddətli depozit hesabına 2 il müddətinə 17% illik faiz hesablamaq şərti ilə yerləşdirilmişdir. 02.07.2012-ci il tarixdə həmin deposit bağlanmış və müştərinin sərəncamı əsasında Cavabdeh ASC -ə İddiaçı hesabına 101 416.67 USD (bir yüz min dörd yüz on altı dollar 67 ABŞ dolları) köçürümüşdür. 02.07.2012-ci il tarixdən etibarən Sizin 3841- 000011USD-13 və 3871-000024USD-13 hesablar üzrə heç bir əməliyyat aparımayıb və qalıqlar 0.00 USD təşkil edir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 96 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 97 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 50 000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 98 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb tizrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 99 saylı “Xüsusi Əmanət (deposit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 50000 (əlli min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərti ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 100 saylı “Xüsusi Əmanət (deposit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 20000 (iyirmi min) ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini vəsaiti illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərli ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında bağlanmış 04.05.2008-ci il tarixli 101 saylı “Xüsusi Əmanət (deposit) hesabı haqqında” müqavilədən görünür ki, 30000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini vəsaiti illik faiz dərəcəsi 6 % olmaqla əmanətin ilk tələb üzrə verilməsi şərli ilə (tələbli əmanət) İddiaçı bankda adına açılmış 3841-000011-USD-13 saylı əmanət hesabına yerləşdirmişdir. ƏN-1 №111054, 02 iyun 2008-ci il tarixli Gəncə şəhəri 1-ci DNK-da verilmiş etibarnamədən görünür ki, İddiaçı atası X3 bank orqanlarından ona çatası pulu, əmanəti eləcə də, sənədləri almağı, bank orqanlarında olan hesablar üzərində sərəncam verməyi və.s hüquqlar üzrə səlahiyyət vermişdir. Etibarnamə 3 il müddətinə verilmiş və 02.06.2011-ci ilədək qüvvədədir. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 9/812 nömrəli 27.05.2021-ci il tarixli rəyinin məzmunundan görünür ki, 04 may 2008-ci il tarixli, 95 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilə üzrə: Rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən, iş materiallarında olan Cavabdeh ASC-ilə İddiaçı arasında bağlanmış 04 may 2008-ci il tarixli, 95, 96, 98, 99, 100, 101 saylı “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında" müqaviləyə əsasən müvafiq olaraq 04.05.2008- ci il tarixindən 04.06.2020-ci il tarixinə qədər olan dövr üzrə hesablanmış faiz məbləği 36249,99 manat, 36249,99 manat, 36249,99 manat, 36249,99 manat, 14499,99 manat, 21750,00 manat. Kollegiya apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibətdə aşağıdakıları qeyd edir: İşin araşdırılmış halları ilə müəyyən olunur ki, Cavabdeh Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) İddiaçı arasında 04.05.2008-ci il tarixdə 7 ədəd “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilə bağlanmışdır. Müqavilələr üzrə illik faiz dərəcəsi 6% müəyyən edilmişdir. Hazırda İddiaçı qeyd edilən müqavilələr üzrə 13 il 2 ay müddətinə hesablanmış faiz məbləğinin ona geri qaytarılmasını tələb edir. Eyni zamanda, iddiaçı iddia edir ki, Cavabdeh ASC-nin Gəncə fılalına 3841-000011-USD- 13 saylı depozit hesabına depozit şəklində qoyduğu 300000 ABŞ dolları məbləğində əmanəti o bankdan məxaric etməmişdir, məktubda qeyd edildiyi tarixdə, 300000 ABŞ dolları məbləğində banka qoyduğu pul vəsaitinin hesabdan çıxarıldığı iddia edildiyi 12.06.2008-ci il tarixində o, ümumiyyətlə Azərbaycan Respublikası hüdudlarında olmamış, Azərbaycan Respublikasına 19.07.2008-ci il tarixində qayıtmışdır. Bankda digər depozit hesabında 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları məbləğində vəsait üzrə bank tərəfindən ona məlum olmayan və onun tərəfindən sərəncam verilməyən əmaliyyatlar aparılmış, 19.06.2009-cu il il tarixində guya ona 100000 (bir yüz min) ABŞ dolları geri ödənilib və o, yenidən hesabına bu məbləği geri qoymuşdur. 30.06.2010-cu ildə isə guya ona 100 000 (bir yüz min) ABŞ dolları geri ödənilib və o, 06.07.2010-ci il tarixində yenidən həmin məbləği hesabına geri qaytarmışdır. Cavabdeh iddia tələbini qəbul etməyərək iddiaçı tərəfin əmanət kitabçasının olmadığını, bank əməliyyatlarının iddiaçının atasına verdiyi etibarnamə əsasında həyata keçirilmə ehtimalının olduğunu, Mərkəzi Bankın Azərbaycan Respublikasının bank sistemində arxiv işlərinin aparılması haqqında Təlimata əasəsən “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrə, mədaxil və məxaric orderlərinə xitam veriləndən sonra saxlama müddətini 5 (beş) il keçdikdən sonra məhv olunduğu üçün həmin sənədləri təqdim edə bilmədiklərini qeyd etmişdir. Kollegiya hesab edir ki, aşağıdakı qeyd olunanlara əsasən iddiaçının irəli sürdüyü hallar, onun müvafiq tələbinin qanuni əsasının dispozitiv şərtləri ilə uzlaşmamaqdadır. Belə ki, işin mübahisəsiz halı ondan ibarətdir ki, “Muğanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (Gəncə filialı) ilə İddiaçı arasında 04.05.2008-ci il tarixdə 7 ədəd “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilə bağlanmışdır. Hər iki tərəf müqavilələr üzrə öz üzərilərinə öhdəliklər götürmüşdür. Hər bir müqaviləyə əsasən İddiaçı Bank kitabçası təqdim edilmişdir (“Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələrin 4.1.2-ci bəndi). Kollegiya qeyd edir ki, iddiaçı tərəfindən məhkəməyə müraciət edilərkən “Xüsusi Əmanət (depozit) hesabı haqqında” müqavilələr iş materiallarına əlavə edilsə də, iddiaçının da iradə ifadəsi olmaqla imzaladığı həmin müqavilə şərti olmaqla, verilmiş bank kitabçası təqdim edilməmişdir. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, həmin müqavilələr üzrə qoyulan vəsait İddiaçı atası X3 Gəncə şəhəri 1-ci DNK-da verdiyi və 3 il müddətində qüvvədə olan ƏN-1 №111054, 02 iyun 2008-ci il tarixli Ümumi etibarnaməyə əsasən çıxarıla bilərdi. Ümumi etibarnamədə İddiaçı atası X3 bank orqanlarından ona çatası pulu, əmanəti eləcə də, sənədləri almağı, bank orqanlarında olan hesablar üzərində sərəncam verməyi etibar etmişdir (i/v 162). Qeyd edilən məbləğlər X5 tərəfindən alındığından bank kitabçaları da banka geri qaytarılmış və müqavilələrə xitam verilmişdir. Göründüyü kimi iddiaçı tərəf iddia ərizəsində göstərdiyi halları məhkəmə qarşısında sübuta yetirə bilməmişdir. İlk növbədə kollegiya qeyd edir ki, iddiaçı tərəfindən 7 ədəd əmanət müqavilələrinin əsilləri məhkəməyə təqdim olunsa da, iddiaçı tərəf hər bir müqavilələr üzrə əmanət kitabçalarını təqdim etməmişdir. Kollegiya iddiaçının bank tərəfindən ona əmanət kitabçalarının təqdim olunmaması səbəbindən, həmin sənədin məhkəməyə təqdim etməyin mümkün olmadığı ilə bağlı dəlilini əsassız hesab edir. Belə ki, birincisi, əmanət müqavilələrin hər birinin 4.1.2-ci bəndinə əsasən, bank Əmanətçiyə pul vəsaitinin onun depozit hesabına yerləşdirilməsi barədə adlı Bank kitabçası verir. Adlı Bank kitabçası itirildikdə və ya təqdim olunmaq üçün yararsız hala düşdükdə, əmanətçinin ərizəsi üzrə Bank ona veni bank kitabçası verir. (4.1.4) Adlı Bank kitabças itirildikdə və va təqdim olunması üçün yararsız hala düşdükdə ona veni bank kitabçası verilməsi üçün ərizə ilə müraciət edə bilər. (4.2.4) Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra-MM) 944.1-ci maddəsinə əsasən Bank əmanəti (depozit) müqaviləsinə görə bir tərəf (bank) başqa tərəfdən (əmanətçidən) və ya başqa tərəf (əmanətçi) üçün daxil olmuş pul məbləğini (əmanəti) qəbul edərək müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlərlə və qaydada əmanət məbləğini əmanətçiyə qaytarmağı və onun üçün faizlər ödəməyi öhdəsinə götürür. MM-nin Mülki Məcəllənin 946.1-ci maddəsinə görə, Bank əmanəti müqaviləsi yazılı formada bağlanır. Bank əmanəti müqaviləsinin yazılı formasına o halda riayət olunmuş sayılır ki, əmanətin qoyulması bank kitabçası ilə, bank və ya depozit sertifikatı ilə və ya bank tərəfindən əmanətçiyə verilmiş digər sənədlə, özü də qanunda bu cür sənədlər üçün nəzərdə tutulmuş tələblərə, qanuna uyğun müəyyənləşdirilmiş bank qaydalarına və bank praktikasında tətbiq olunan işgüzar dövriyyə adətlərinə uyğun gələn sənədlə təsdiq edilsin. Mülki Məcəllənin 953-cü maddəsinə görə, əgər tərəflərin razılaşması ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, fiziki şəxslə bank əmanəti müqaviləsinin bağlanması və onun əmanət üzrə hesabına pul vəsaitinin qoyulması bank kitabçası ilə təsdiq olunur. Bank əmanəti müqaviləsində adlı bank kitabçasının və ya adsız bank kitabçasının verilməsi nəzərdə tutula bilər. Bank kitabçasında bankın adı və olduğu yer, əmanət filiala qoyulduqda isə həm də müvafiq filialın adı və olduğu yer, əmanət üzrə hesabın nömrəsi, habelə hesaba köçürülmüş pul vəsaitinin bütün məbləğləri, hesabdan silinmiş pul vəsaitinin bütün məbləğləri və bank kitabçasının banka təqdim olunduğu anadək hesabdakı pul vəsaitinin qalığı göstərilməli və bank tərəfindən təsdiq edilməlidir. Əgər ayrı hal sübuta yetirilməyibsə, bank kitabçasında göstərilmiş əmanət haqqında məlumatlar bankla əmanətçi arasında əmanət üzrə hesablaşmalar üçün əsasdır. Bank əmanətin verilməsini, əmanət üzrə faizlərin ödənilməsini və əmanət üzrə hesabdan pul vəsaitinin digər şəxslərə köçürülməsinə dair əmanətçinin sərəncamlarının icrasını bank kitabçası təqdim olunduqda həyata keçirir. Adlı bank kitabçası itirildikdə və ya təqdim olunmaq üçün yararsız vəziyyətə düşdükdə, əmanətçinin ərizəsi üzrə bank ona yeni bank kitabçası verir. İtirilmiş adsız sənədli bank kitabçası üzrə hüquqların bərpası adsız qiymətli kağızlar üçün nəzərdə tutulmuş qaydada həyata keçirilir. Göründüyü kimi, iddiaçı müqavilə üzrə əmanətini tələb etsə də, müqavilə azadlığı şəraitində bağladığı, onun iradəsini ifadə edən, tərəflərin razılaşdırdığı bank kitabçasını təqdim etməmiş, bununla da bank əmanətin verilməsini, əmanət üzrə faizlərin ödənilməsi və ya əmanət üzrə hesabdan pul vəsaitinin digər şəxslərə köçürülməsi kimi halların müəyyən olunması imkanını məhdudlaşdırmışdır. Digər tərəfdən isə, iş materialları, xüsusilə iddiaçının banka ediyi müraciətlərlə müqayisəli şəkildə təhlil olunduğunda, həmin müqavilələrin həqiqətən bağlanmış olduğu qənaətinə gəlmək olur. Xüsusilə nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçı depozit müqavilələrinin də əsillərini təqdim etsə belə, həmin depozit hesablarından onun sərəncamı olmadan əməliyyat aparılmasını iddia etdiyi halda, depozit müqavilələri üzrə bank kitabçasının təqdim olunması zərurəti yaranmışdır. Kollegiya iddiaçının bank kitabçalarının bank tərəfindən təqdim olunmaması ilə bağlı irəli sürdüyü dəlilini inandırıcı hesab etmir. Digər tərəfdən cavabdeh tərəfindən təqdim olunmuş Cavabdeh ASC-nin İdarə Heyətinin sədri tərəfindən 04 may 2016-cı il tarixdə təsdiq olunmuş “Saxlanmalı olmayan sənədlərin məhv edilmək üçün ayrılması haqqında” aktdan görünür ki, “Gəncə” filialına aid emissiya və kassa əməliyyatları üzrə günün sənədləri (tapşırıqlar, siyahılar, balans və balansdankənar mədaxil və məxaric orderləri, məxaric kassası kassirin təhtəlhesab aldığı və məxaric etdiyi nağd pulların məbləği haqqında arayış) 2007-2010-cu illər üzrə 5 il saxlama müddəti bitdiyi üçün məhv edilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 217.3 və 217.4cü maddələrinə əsasən mahiyyəti üzrə işə baxan məhkəmə tərəfindən qətnamə tərəflərin məntiqi izahı əsasında deyil, yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutlardan istifadə etməklə, məhkəmə iclasında müəyyən edilmiş həqiqi hallar və tədqiq olunmuş sübutlar üzrə çıxarılır. Mülki prosessual qanunvericiliyə görə sübut hüququ öz daxilində ümumən işə baxan hakim tərəfindən ardıcıl bir neçə prosessual hərəkətlərin edilməsini nəzərdə tutur. Həmin ardıcıllığa uyğun olaraq hakim ilk növbədə nə vaxt sübutun tələb edilməli olduğunu müəyyən etməli, bundan sonra sübutetmə yükünün bölüşdürülməsinə uyğun olaraq tələb olunan sübutun kimin tərəfindən təqdim edilməli olduğunu aydınlaşdırmalı, daha sonra sübutetmənin hansı qaydada həyata keçirilməli olduğunu tərəflərə izah etməli və nəhayət, təqdim edilmiş sübutları qiymətləndirməlidir. Məhkəmənin bütün bu prosessual hərəkətləri sözsüz ki, iddianın predmeti və irəli sürülən tələbin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir. Mülki prosessual qanunvericilikdə müəyyən edilmişdir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İşdə olan sübutlar əsasında işə baxmaq mümkün olmadıqda, məhkəmə zəruri əlavə sübutlar təqdim etməyi tərəflərə təklif edə bilər. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. İşdə iştirak edən şəxsin işdə iştirak edən və iştirak etməyən şəxslərdən və ya orqanlardan onlarda olan zəruri sübutları müstəqil əldə etmək imkanı olmadıqda o, həmin sübutları tələb etmək barədə vəsatətlə məhkəməyə müraciət edə bilər. Vəsatətdə bu sübutlarla iş üçün əhəmiyyətli olan hansı halların müəyyən edilməsi, sübutların əlamətləri və olduğu yer göstərilməlidir. Zəruri olan hallarda məhkəmə işdə iştirak edən şəxsə sübutun əldə edilməsi üçün sənəd verə bilər. Məhkəmənin tələb etdiyi sübutu onda olan şəxs biləvasitə məhkəməyə göndərir, yaxud məhkəməyə çatdırmaq üçün sorğunu təqdim edən şəxsə verir. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur (Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1, 77.3, 78.1, 78.2, 80, 88-ci maddələri). Digər tərəfdən, iddiaçı tərəf onun ölkə xaricində olduğu zaman hesabında razılığı olmadan əməliyyatlar aprılmasını iddia edir və bildirir ki, İddiaçı adından 2008-ci il yanvar-iyun aylarında onun tərəfindən hər hansı notariat hərəkəti aparılmamışdır. (iş vər. 40) Lakin məhkəmə baxış iclasında cavabdeh tərəfindən təqdim olunmuş ƏN-1 №111054, 02 iyun 2008-ci il tarixli Gəncə şəhəri 1-ci DNK-da verilmiş etibarnamədən görünür ki, İddiaçı atası X3 bank orqanlarından ona çatası pulu, əmanəti eləcə də, sənədləri almağı, bank orqanlarında olan hesablar üzərində sərəncam verməyi və.s hüquqlar üzrə səlahiyyət vermiş 3 il müddətinə, 02.06.2011-ci ilədək qüvvədə olan etibarnamə verilmişdir. İddiaçı tərəf həmin etibarnamənin “Kəpəz" Müstəqil Teleradio Şirkəti fərdi müəssisəsinin satılması ilə bağlı alğı-satqı müqaviləsində istifadə olunduğunu, diblikanın olmamasına istinad etsə də, bu hal iş materialları ilə təkzib olunur. Belə ki, sözügedən müqavilə 04 may 2008-ci il tarixdə bağlansa da, etibarnamə 28 gün sonra yəni 02 iyun 2008-ci il tarixdə verilmişdir. Digər tərəfdən, həmin etibarnamənin dublikatının deyil, həm də surətinin notariat qaydada təsdiq edilmiş olması halı da istisna deyil. Kollegiya İddiaçı mənəvi ziyan tələbi ilə bağlı qeyd edir ki, “Mənəvi zərərin ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 03 noyabr 2008-ci il tarixli Qərarına əsasən məhkəmələr mənəvi zərərin ödənilməsi barədə iddialara baxarkən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, “İnsan Hüquqlarının və X4 Haqqında Konvensiya”nı, bu Konvensiyaya dair Protokolları, mənəvi zərərin ödənilməsini nəzərdə tutan milli qanunvericilik aktlarını, habelə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedentlərini rəhbər tutmalıdırlar. “İnsan Hüquqlarının və X4 Haqqında Konvensiya”nın 41-ci maddəsinə və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedentlərinə əsasən mənəvi zərər şəxsə qeyri - əmlak, habelə əmlak zərəri vurulduqda ödənilə bilər. Konkret hüquq münasibəti üzrə milli qanunvericilik aktında mənəvi zərərin ödənilməsinin mümkünlüyü barədə birbaşa göstərişin olmaması bu barədə tələbin rədd edilməsi üçün əsas deyildir. Mənəvi zərərin vurulması ilə əlaqədar yaranan hüquq münasibətlərinə müvafiq qanunvericilik aktları, habelə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin İX bölməsinin (Mülki hüquq pozuntularından (deliktlərdən) əmələ gələn öhdəliklər) qaydaları tətbiq edilir. Plenumum izah etmişdir ki, Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin, “İnsan Hüquqlarının və X4 Haqqında Konvensiya”nın müddəaları və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedentləri baxımından “mənəvi zərər” anlayışı insanın anadangəlmə və ya qanun əsasında ona mənsub olan şəxsi qeyri-əmlak xarakterli hüquq və azadlıqlarının, habelə əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində mənəvi sarsıntı və iztirab keçirməsini ifadə edir. Şəxsə mənəvi zərərin vurulması mənəvi sarsıntı və iztirablara səbəb olan istənilən xarakterli qeyri-hüquqi hərəkət və ya hərəkətsizlikdə (mülki, cinayət, inzibati və s. hüquq pozmalarda) ifadə oluna bilər. Zərərvuran şəxsin eyni əmələ görə mülki, inzibati və yaxud cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi zərərçəkənin ondan həm də mənəvi zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququnu istisna etmir. Plenum eyni zamanda izah etmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1097-ci maddəsinə müvafiq olaraq mənəvi zərərin ödənilməsi barədə iddia o, hallarda təmin edilə bilər ki, iddiaçının fiziki və mənəvi sarsıntılar keçirməsi, bunların cavabdehin qanunsuz hərəkəti və ya hərəkətsizliyi nəticəsində baş verməsi, qanunsuz hərəkət və hərəkətsizliklə mənəvi zərər arasında səbəbli əlaqənin olması və zərərvuran şəxsin təqsiri müəyyən edilmiş olsun. Bu baxımdan məhkəmə qeyd etmişdir ki, İddiaçı tərəfindən əsas iddia tələbi sübuta yetirilmədiyindən, həmçinin cavabdehin təqsirli hərəkətlərinin təsirindən onun sağlamlığının və psixoloji vəziyyətinin pozulmasına dair iddia tələbinin dəlilləri öz təsdiqini tapmadığından, cavabdehdən mənəvi zərərin əvəzinin tutulması üzrə iddia tələbi rədd olunmalıdır. Məhkəmə eyni zamanda, cavabdehin vəzifəli şəxsləri barəsində xüsusi qərardad çıxarmaqla prokurora xəbər verilməsi barədə vəsatətinə dair qeyd etmişdir ki, cavabdeh tərəfin əməlində cinayətin əlamətlərinin olması aşkara çıxarılmadığından, vəsatət təmin edilməməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 265.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə işə baxarkən, tərəflərin və ya digər şəxslərin hərəkətlərində cinayətin əlamətlərini aşkara çıxararsa, o, bu barədə xüsusi qərardad çıxarmaqla prokurora xəbər verir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 385.2-ci maddəsinən əsasən birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 387.1-ci maddəsinə əsasən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi qətnamənin ləğv edilməsinə yalnız o halda əsas olur ki, bu, düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsinə səbəb olsun. Kollegiya hesab edir ki, iddiaçının qeyd etdiyi prosessual pozuntu halları düzgün olan qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas yaratmır. Kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin etməməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli, 4 saylı Qərarının 2.2-ci bəndində göstərilir ki, məhkəmə qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarına dəqiq əməl edilməklə qəbul edildikdə qanuni hesab edilir. Həmin qərarın 2.4-cü bəndinin məzmununa görə qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Apellyasiya araşdırması zamanı birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi hüquq normalarının pozulması halları aşkar edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi faktlar nöqteyi nəzərindən qanuni və əsaslıdır, işdə məhkəmə qətnaməsinin apellyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsaslar yoxdur. Apellyasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edərək, məhkəmə kollegiyası, yuxarıda şərh olunan əsaslara görə onları əsassız hesab edərək, qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılması qənaətinə gəlir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 114.1.1-ci maddəsinə əsasən qüvvədə olan qanunvericilik üzrə tələb edilən miqdardan artıq dövlət rüsumu ödənilərsə ödənilmiş dövlət rüsumu qaytarılır. Həmin Məcəllənin 114.2-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 114.1.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hallarda dövlət rüsumunun artıq ödənilmiş hissəsi geri qaytarılır. Dövlət rüsumu Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə nəzərdə tutulmuş digər hallarda da geri qaytarılır. Məhkəmə dövlət rüsumunun qaytarılması məsələsi barədə qərardad çıxarır, qərardadda dövlət rüsumunun tam və ya qismən qaytarılmasının əsasları göstərilir. İş materiallarından görünür ki, iddiaçı apellyasiya şikayəti verərkən, 15 manat əvəzinə 651 manat dövlət rüsumu ödəmişdir. Buna görə də, kollegiya hesab edir ki, artıq ödənilmiş 636 manat iddiaçıya geri qaytarılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 382, 384, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Hazırki iş üzrə Bakı şəhəri Nərimanov rayon Məhkəməsinin 24 avqust 2021-ci il tarixli, 2(005)-183/2021 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Artıq ödənilmiş 636 (altı yüz otuz altı) manat dövlət rüsumu iddiaçıya geri qaytarılsın. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şıkayəti verilə bilər. Sədrlik edən Xəyal Sarıyev Hakimlər Namiq Cəfərov Emin Mehdiyev